Ним
| Коммуна | |||
| Ним | |||
| Nîmes | |||
.jpg) Магне мұнарасынан Нимнің көрінісі. | |||
| |||
| Әкімшілігі | |||
|---|---|---|---|
| Ел | |||
| Аймағы | |||
| Департаменті | |||
| Округі | |||
| Мэр|Мэрі | |||
| Тарихы мен географиясы | |||
| Координаттары |
43°50′16″ с. е. 4°21′39″ ш. б. / 43.8377777778° с. е. 4.36083333333° ш. б. (G) (O) (Я)Координаттар: 43°50′16″ с. е. 4°21′39″ ш. б. / 43.8377777778° с. е. 4.36083333333° ш. б. (G) (O) (Я) | ||
| Жер аумағы |
161,85 км² | ||
| Биіктігі |
21—215 м | ||
| Уақыт белдеуі | |||
| Тұрғындары | |||
| Тұрғыны |
151839 адам (2023) | ||
| Тығыздығы |
938,15 адам/км² | ||
| Сандық идентификаторлары | |||
| Пошта индексі |
30000, 30900 | ||
| INSEE коды |
30189 | ||
Ним шекарасы
| |||
 Ортаққордағы санаты: Ним | |||
.svg)
Ним (фр. Nîmes) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ним округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 161,85 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30189, пошта индексі — 30000, 30900.
Тарихы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]б.з.д. 4000–2000 жж.
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Нимнің тарихы ежелгі дәуірлерге кетеді, бұған оның аумағындағы ерекше археологиялық олжалар дәлел бола алады. Бұл аймақтағы тіршіліктің алғашқы белгілері неолит дәуіріне жатады. Серре Парадис археологиялық орны біздің заманымызға дейінгі 4000 және 3500 жылдар аралығында бұл аймақта жартылай көшпелі тайпалар тобы аң аулауды қарапайым егіншілікпен үйлестіре отырып мекендегенін растайды.
Қаланың ең құрметті ескерткіші Курбесак Менхир (сонымен қатар Ла Пудриер деп те аталады) болып саналады. Биіктігі екі метрден асатын бұл керемет әктас монолит біздің заманымызға дейінгі 2500 жылы салынған. Бүгінде ол әлі күнге дейін жергілікті аэродромның жанындағы егістікте тұр, бұл аймақтың мыңжылдық тарихының үнсіз куәгері.
б.з.д. 1800–600 жж.
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Қола дәуірінде Нимге айналатын аймақта халық санының айтарлықтай өсуі байқалды. Археологиялық олжалар бұл кезеңде халық тығыздығының артып, адамдар отырықшы өмір салтын ұстанғанын растайды.
Бұл кезеңде тұрғын үйдің негізгі түрі жеңіл құрылымдар болды - бұтақтардан өрілген және сазбен қапталған лашықтар. Мұндай құрылымдардың қалдықтары аймақтың алғашқы ұйымдасқан қоныстарының келбетін қалпына келтіруге мүмкіндік береді, олар ақырында гүлденген мәдени орталыққа айналды.
б.з.д. 600–121 жж.
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Монт-Кавальер төбесінде болашақ Нимнің бесігіне айналған ежелгі бекіністі қоныс — Оппидум — орналасқан. Біздің заманымызға дейінгі III және II ғасырларда тұрғындар төбені қорғаныс қабырғасымен қоршап, шыңын тас мұнарамен безендірген. Бұл құрылым кейінірек әйгілі Рим Тур Магнесінің негізіне айналды.
Грек географы Страбонның айтуынша, қала кельт Волка-Арекомика тайпасының астанасы болған. Қоныс сол кезде емдік деп саналған және қауымдастықтың рухани орталығы болған қасиетті бұлақтың жергілікті құдайы Немаустың атымен аталған.[1]
Біздің заманымызға дейінгі 123 жылы Квинт Фабиус Максим басқарған Рим әскері аймаққа әскери жорық бастады. Римдіктер Аллоброгтар мен Арверни тайпаларын жеңді, ал жергілікті Волка қақтығысқа араласпауды жөн көрді. Бұл біздің заманымызға дейінгі 121 жылы Трансальпілік Галлия провинциясының құрылуына әкелді.
Аймақтағы империяға интеграцияланудағы маңызды қадам - біздің заманымызға дейінгі 118 жылы аяқталған Галлиядағы алғашқы римдік жол - Виа Домицияның құрылысы болды. Ол болашақ қаланың аумағы арқылы тікелей өтіп, Италияны Испаниямен байланыстырды және қоныстануды негізгі сауда орталығына айналдырды.[2]
Рим кезеңі
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Б.з.д.28 жылы Ним ресми түрде Colonia Nemausus атауымен Рим колониясы мәртебесін алды. Мұны NEM.COL белгісі бар ежелгі монеталар растайды. Колонияның алғашқы толыққанды азаматтары Юлий Цезарьдың Мысыр жорықтарының ардагерлері болды, олар қызметтері үшін сыйақы ретінде құнарлы жер учаскелерін алды.[3]
Император Август Нимді Рим ұлылығының көрінісіне айналдырды. Қала 14 мұнарасы бар 6 шақырымдық монументалды қабырғамен қоршалған (Порта Августа және Порта Франсия бүгінгі күнге дейін сақталған). Қала құрылысы классикалық үлгіні ұстанды, көшелер қиылысқан, Кардо және Декуманус.
Сол дәуірдің ең көрікті жері әлемдегі ең жақсы сақталған ежелгі ғибадатханалардың бірі - Maison Carrée болды. Біздің дәуірімізге дейінгі I ғасырдың соңында салынған ол грек және этруск дәстүрлерін біріктіріп, Рим сәулет өнерінің эталонына айналды.
Нимнің гүлденуі III ғасырдың соңына дейін жалғасты, сол кезде варвар тайпаларының шапқыншылықтары оның экономикасын құлдыратқан. Біртіндеп аймақтың саяси орталығы көршілес Арльге ауысты. V ғасырда қала әкімшілік маңызын жоғалтты, ал 472 жылы ақыры Вестготтардың бақылауына өтті.[1]
IV–XIII ғасырлар
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Рим құлағаннан кейін Ним бірқатар билеушілерді ауыстырып, ежелгі мегаполистен бекіністі феодалдық қоныс орнына айналды.
Қала Вестготтардың бақылауына өткенімен, бұл оның римдік сәулет өнерінің көп бөлігін сақтап қалды. Дегенмен, 725 жылы бұл аймақты Умәйядтар жаулап алды. Нимдегі мұсылмандардың болуы ислам жерлеулерінің заманауи археологиялық ашылымдарымен расталады.[4]
730 жылдары франк қолбасшысы Чарльз Мартель арабтарға қарсы жорық кезінде қаланың инфрақұрылымына, соның ішінде амфитеатрға қатты зиян келтірді. Ним ақыры 752 жылы Пепин Қысқа тұсында франк мемлекетінің құрамына кірді, содан кейін басқару тағайындалған франк графтарына өтті.
Қаланы епископ және төрт консул бірлесіп басқарды, олардың кеңсесі Мейсон Карреде орналасқан. Феодалдық қақтығыстарға қарамастан, бұл кезеңде сауда мен мал шаруашылығы гүлдене бастады.[5]
XVII ғасырдан бастап Француз революциясына дейін
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]XVII ғасырдың ортасына қарай Ним провинциялық қаладан қуатты өнеркәсіптік орталыққа айналып, алтын ренессанс дәуіріне аяқ басты. Осы кезеңде қала халқы екі еседен астамға өсті, 21 000-нан 50 000-ға дейін. Экономикалық өрлеу ескі лашықтарды бұзып, олардың орнына салтанатты сарайлар (қонақ үйлер) мен қоғамдық ғимараттар салуға мүмкіндік берді. Осы уақыт ішінде қаланың негізгі көрікті жерлері де қайта құрылды: Нотр-Дам-Сент-Кастор соборы және Епископ сарайы.
.jpg)
Француз революциясынан бүгінгі күнге дейін
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Нимнің XIX және XX ғасырлардағы тарихы ішкі қақтығыстар мен соғыс уақытындағы сынақтар арқылы қаланың Франция үшін маңызды стратегиялық орталық ретінде пайда болуына әкелетін саяхат болып табылды.
Еуропалық экономикалық дағдарыстан кейін қала саяси және діни қақтығыстардың толқынына оранды. 1815 жылға дейін аймақта «Ақ террор» - қатыгез кек алу, өртеу және тонау кезеңі болды.
Алайда, XIX ғасырда Нимде тәртіп қалпына келтірілді. Қала Төменгі Лангедоктың экономикалық астанасына айналды, оның өнеркәсібін жаңғыртып, экспортқа бағытталған ауыл шаруашылығын дамытты. Бұл кезең жергілікті экономиканың тұрақты өсуі мен әртараптану дәуірін белгіледі.
1942 жылдың қарашасында бұрын Виши режимінің «еркін аймағының» құрамына кірген Ним қаласын Вермахт әскерлері басып алды. Қала күрес пен қайғылы жағдайға куә болды.[6]
1983 жылдың қараша айынан бастап Ним француз әскери элитасымен тығыз байланысты. Қалада Шетелдік Легионның ең көне және ең маңызды моторландырылған бөлімшесі болып табылатын 2-ші Шетелдік жаяу әскер полкі (2ºREI) орналасқан. Легионерлердің болуы қаланың заманауи келбеті мен экономикасының маңызды бөлігіне айналды.[7]
Мэрлер тізімі
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Галерея
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Диана ғибадатханасы.
Рим храмы, «Майсон Карри».
.jpg)
Тур Магне.
Демографиясы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 140747 адамды құрады[8]. Халық тығыздығы — 869,61 адам/км².
Халық динамикасы (Cassini[9] і INSEE[10] ):
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006)[11]:
| Жынысы | Барлығы | 15 жасқа дейін | 15-24 | 25-44 | 45-64 | 65-85 | 85 жастан жоғары | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ерлер | 67 549 | 13 018 | 11 119 | 17 328 | 15 957 | 9065 | 1062 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Әйелдер | 76 537 | 12 351 | 11 490 | 18 781 | 18 161 | 13 299 | 2455 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Тағы қараңыз
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- 1 2 Gates, Charles (2011). Ancient cities: the archaeology of urban life in the ancient Near East and Egypt, Greece and Rome (2nd ed.). London: Routledge. p. 408.
- ↑ Armit, Ian (19 March 2012). Headhunting and the Body in Iron Age Europe. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-87756-5. Archived from the original on 16 September 2023. Retrieved 28 July 2022.
- ↑ Alain Veyrac, "Le symbolisme de l'as de Nîmes au crocodile" Archéologie et histoire romaine vol. 1 (1998) (on-line text Archived 5 April 2010 at the Wayback Machine).
- ↑ https://www.latimes.com/science/sciencenow/la-sci-sn-muslim-graves-france-20160222-story.html
- ↑ Alain Veyrac, "Le symbolisme de l'as de Nîmes au crocodile" Archéologie et histoire romaine vol. 1 (1998)
- ↑ https://www.midi-france.info/1016_ww2.htm
- ↑ "Official Website of the 2nd Foreign Infantry Regiment, Historique du 2 REI, La Creation (Creation)"
- ↑ 2009 жылғы тұрғындар саны. INSEE. Тексерілді, 25 қараша 2012. (фран.)
- ↑ http://cassini.ehess.fr/ Population par commune avant 1962 (résultats publiés au journal officiel ou conservés aux archives départementales)
- ↑ INSEE : Population depuis le recensement de 1962
- ↑ Population selon le sexe et l'âge...2006 (фран.). INSEE. — Жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006). Тексерілді, 25 қараша 2012.
Сыртқы сілтемелер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу] |
Ортаққорда бұған қатысты медиа санаты бар: Ним |
- Ресми сайты
- Францияның ұлттық статистика және экономикалық зерттеулер институты сайтындағы парақшасы Мұрағатталған 26 қыркүйектің 2012 жылы.
- «Mapquest» картасында орналасуы
 |
Бұл — Франция географиясы туралы мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз. |
