Отоми

Отоми
Hñähñu, Ñuhmu
Бүкіл халықтың саны
300 000
Ең көп таралған аймақтар
Мексика
Тілдері
отоми тілі, испан тілі
Діні
католицизм, анимизм

Отоми — Орталық Мексикада тұратын үндіс халқы. Олар Мексиканың орталық үстіртінің құрғақ таулы аймақтарында, сондай-ақ Мехико, Пуэбла, Толука, Керетаро, Пачука және Тулансинго қалаларында тұрады. Халық саны 288,1 мың адам (2010 жылғы халық санағы; Ұлттық статистика және география институтының 2008 жылғы мәліметтері бойынша – 646,9 мың адам).

Тілі

Олар ото-манге отбасының отоми тілінде сөйлейді, диалектілері бар. Испан тілі де кеңінен таралған.

Діні

Діні ресми түрде католиктік, дәстүрлі нанымдар сақталған.

Тарихы

Отоми, Орталық Американың ең көне халқы. Біздің заманымыздың 2 мыңжылдығының науалар Мехико алқабынан қуылды. X-XII ғасырларда мимишкоаны (отоми топтарының бірі) толтектер жаулап алды. XIII ғасырда отомилер шығысқа жаппай қоныс аударды. Испандар жаулап алғанға дейін (XVI ғасыр) бірнеше мемлекеттері болды. Тепехуамен сәтті соғысып, ацтектерге алым төледі.

Кәсібі

Дәстүрлі кәсіптерге қолмен атқарылатын егіншілік (жүгері, бұршақ, асқабақ, чили бұрышы, темекі, агава) және Идальго штатының өзен аңғарларында суармалы егіншілік (жүгері, бидай, мақта, жоңышқа, кофе, банан), аңшылық, балық аулау жатады. Терушілік (жабайы агава, нопал кактусы, жүгері, құрттар, саңырауқұлақтар, ұлулар, құмырсқалар, кесірткелер, т.б.), ал кейбір жерлерде ара шаруашылығы бар. Олар ешкі, қой, сиыр, шошқа, есек, құс өсіреді. Плантацияларда және өнеркәсіпте жалдамалы жұмыс жиі кездеседі.

Дәстүрлі қолөнерге қыш ыдыстар (соның ішінде үлкен бояулы ыдыстар), өрнекті тоқу, өру, ағаш ою, тері илеу, жүгері ұнтақтайтын тас үгіткіштер жасау, т.б.

Тұрмыс салты

Отоми әйелі дәстүрлі кестеленген отоми маталарын сатуда

Дәстүрлі отбасы үлкен, шағын отбасы кең таралған, неке патрилокальды, қазір неолокалды. Туысқандық есеп аталық болып табылады. Некенің уақытша матрилокалдылығы, қалыңдық үшін жұмыс істеу, қыз алып қашу дәстүрі бар.

Бағандарда қалқа-галереяны құрайтын, ағаштан, саманнан, тастан жасалған, төбесі агава жапырақтарынан немесе шоқ шөптерден жасалған тік бұрышты тұрғын үй басым. Солтүстікте бұрыштары дөңгеленген үйлер жиі кездеседі, шатыры төмен, кейде жер деңгейінде болады, ыстық жазық жерлерде қабырғалары қамыстан жасалған.

Ерлер ақ кең шалбар, қызыл кең белдік, жағасына кесте тігілген қысқа ақ жейде, сандал, жиегіне ою-өрнегі бар және жиектері бар серапалар, кеудеге тоқылған өрнекті сөмкелер, белдікке былғары киім киеді.
Әйелдер киімі — ұзындығы 5 м-ге дейінгі матадан тігілген, өрнекті белдікпен тігілген, ақ өрнекті уипил, жамылғы — тобыққа дейін ақ және қара жолақты сераптар, күміс сырғалар, моншақтар, өрілген түрлі-түсті жүн жіптер, кейде дененің жоғарғы бөлігі жалаңаш болады.

Испандық дәуірге дейінгі нанымдар мен культтер, нагуализм, шаманизм, испандық дәуірге дейінгі ай күнтізбесі, мифология және бай фольклор сақталған.