Пайют

Пайют
ағылш. Paiute
Бүкіл халықтың саны
13 800
Ең көп таралған аймақтар
АҚШ
Тілдері
пайют тілі, ағылшын тілі
Діні
христиандар

Пайют (ағылш. Paiute) — американдық байырғы үндіс тайпалар тобы. Олар негізінен шығыс Калифорнияның Үлкен бассейндік аймағында, Неваданың батыс және оңтүстігінде, Ютаның оңтүстігінде және Орегонның оңтүстік-шығысында тұрады. Құрамына солтүстік пайют, оңтүстік пайют және моно тайпалары кіреді. Саны: 13,8 мың адам, оның ішінде 4,4 мың метистер (2010, халық санағы).

Тілі

Пайют тілдерінде 1,4 мың адам сөйлейді (2000, халық санағы), қалғандары ағылшын тіліне көшті.

Діні

Пайют — христиандар және синкретикалық культтерді ұстанушылар.

Кәсібі

Олар терушілікпен және аңшылықпен айналысты, көл аумақтарындағы солтүстік паюталар балық аулады, Оңтүстік Паютаның кейбір топтары егіншілікпен айналысты.

XVIII ғасырда Солтүстік пайюттардың бір бөлігі көршілері Солтүстік шошондардан жылқы өсіруді қабылдап, уақытша аңшылық топтарға бірігіп, шалғай аудандарда атпен бизон аулауды бастады. Тоқу өнері дамыды. Оуэнс алқабының оңтүстігі пайют тар керамика жасай алды.

Тұрмыс салты

Әлеуметтік ұйымның негізі — көшбасшы бастаған топтарға бірігіп, түрде жартылай көшпелі өмір салтын ұстанған, маусымдық жинау орындарына, уақытша қоныстарға оралатын шағын отбасылар болды. Отбасы моногамды, оңтүстік пайют арасында полигиния мен полиандрия белгілі, левират және сорорат болған. Неке уақытша матрилокалдылықпен патрилокальды болып табылады.

Тұрғын үйлері — конустық, жартылай конустық және күмбез тәрізді, қамыспен және шөппен жабылған, Оуэнс алқабындағы пайюттер арасында сонымен қатар жартылай қазылған үйлер.

Оңтүстік пайют арасында қабықтан жасалған киім (қос алжапқыш) былғары киіммен ауыстырылды, олар қыста ағаш қабығынан немесе юккадан жасалған сандалдар киді.