Рейхстаг (ғимарат)

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Disambig gray.svg Басқа мағыналар үшін Рейхстаг деген бетті қараңыз.

Рейхстаг
нем. Reichstagsgebäude
Reichstag building Berlin view from west before sunset.jpg
Жалпы мағлұмат
Статусы

1961—1964 жылдары, 1992 жылы қалпына келтірілген

Сәулет стилі

неоренессанс

Орналасқан қала

Берлин

Мемлекет

Германия

Қазіргі жалдаушы

Бундестаг

Құрылысы басталды

9 маусым 1884

Құрылысы аяқталды

1894

Дизайны мен құрылымы
Сәулетшісі

Пауль Валлот
Норман Фостер

Рейхстаг, XIX ғасырдың соңындағы фото.
Reichstag 1995
Рейхстаг ғимараты, 2009 жыл. Батыс фасад

Рейхстаг ғимараты немесе Рейхстаг (Reichstagsgebäude ; нем. Reichstagsgebäude — «мемлекеттік жиналыс ғимараты») — Берлиндегі әйгілі тарихи ғимарат, бұнда 18941933 жылдары Германияның аттас мемлекеттік органы — Герман империясының рейхстагы және Веймар республикасының рейхстагы кездесу өткізген, ал 1999 жылдан бұл ғимаратта Германия бундестагы орналасқан.

Тарихы[өңдеу]

Ғимарат итальяндық биік қайта өрлеу дәуірінің стилінде франкфурттық сәулетші Пауль Валлотаның жобасымен салынған. Неміс парламенті ғимаратының алғашқы тасын 1884 жылы 9 маусымда кайзер Вильгельм I қалаған. Құрылыс мерзімі он жылға созылып, Вильгельме II кайзердің кезінжде аяқталды.

Сақталған «Астрахань Макаров» жазуы

1933 жылы 27 ақпанда рейхстаг ғимараты өрт қойылған соң жанып кетті. Ұлтшылдар өртке коммунистерді кінәлап бұл жағдайды өз уәкілеттіліктерін арттыруға және басты саяси қарсыласымен мәмілеге келу үшін пайдаланды. Бұдан кейін сирек кездесулер өртелген рейхстаг (барлық саяси маңызынан айырылды) ғимаратта емес, Кролль-Операда өткізіп келді, бұл 1942 жылы тоқтатылды. Кейін Ғимарат насихат кездесулер үшін қолданылған, 1939 жылдан — әскери мақсатта қолданылды.

Берлин үшін шайқас уақытысында кеңес әскерлері Рейхстаг штурмын жүргізді. 1945 жылы 30 сәуірде Рейхстагта Жеңіс туы тігілді[1], ал 1 мамырда Александра Косс қолбасшылығымен 115-ші гвардиялық истребительдік авиациялық полкы «Победа» деген жазуы бар Қызыл Жеңіс Туы тасталды. Рейхстаг қабырғасына кеңес сарбаздары көптеген жазбалар қалдырған, олардың бір бөлігі (оның ішінде жиналыс залында) әлі күнге дейін қайта қалпына келтірілген соң да сақталған[2]. 1947 жылы кеңес комендатурасының бұйрығымен жазулар «цензураға ұшыраған», яғни ұятсыз жазулар жойылды және бірнеше «идеологиялық жазулар» енгізілді.

Рейхстаг қарбығаларындағы жазуларды сақтау мәселесі, 1990 жылдары оны қайта жөндеу жұмыстары басталған кезде көтерілген болатын (сондай-ақ, алдыңғы қалпына жөндеу жұмыстарының бастапқы кезеңдерінде 1960-шы жылдардағы көптеген жасырын жазулардың табылғаны бар). Бундестаг Президенті Рита Зюсмуттың және Ресей Федерациясының ГФР-дегі елшісінің 1996 жылғы келісімімен әдепсіз жазылған және нәсілшілдік мазмұндағы жойылып, тек 159 граффити қалдырылды[3]. 2002 жылы бундестаг жиналысында жазуларды алып тастау туралы мәселе қойылды, бірақ ұсыныс көпшілік дауысқа ие бола алмай, қабылданбады[4]. Кеңес сарбаздарының жазуларының басым бөлігі Рейхстаг ғимаратының ішкі бөлігінде жазылған, ныне доступных только с экскурсоводом по записи. Жоғарғы қабатта, оң жақ бөлігінің ішкі жағында: «Астрахань Макаров» жазуы сақталған. Сонымен қоса сол жақ бөлігінің де ішкі жағында жазулар сақталған[5].


Қазіргі заман мәдениетіндегі Рейхстаг ғимараты[өңдеу]


Ортаққорда бұған қатысты медиа файлдар бар: Category:Reichstag (building)
  1. Мизеркин С. Неизвестные факты из истории Знамени Победы // Голос России. — 2009. — 5 мамыр.
  2. Берлин: О надписях на Рейхстаге. Deutsche Welle. Басты дереккөзінен мұрағатталған 24 тамыз 2011. Тексерілді, 15 наурыз 2010.
  3. Petra Bornhöft. Schweinkrem mit blauer Kreide. Der Spiegel — 1999, № 26
  4. Бундестаг Рейхстаг қабырғаларындағы кеңес сарбаздарының жазуларын қалдыруға шешім шығарды. NEWSru (14 марта 2002). Басты дереккөзінен мұрағатталған 24 тамыз 2011. Тексерілді, 14 тамыз 2010.
  5. Естелік қабырғасы
  6. Боде М. Два приношения: горькое и сладкое // Художественный журнал. — 1996. — № 9.