Рун

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Рун
индон. Pulau Run
Банда архипелагы құрамындағы Рун аралы
Банда архипелагы құрамындағы Рун аралы
Сипаттамасы
Ауданы4,65 км²
Ең биік нүктесі203 м
Тұрғындар (2013 жыл)2130 адам
Халық тығыздығы458,065 адам/км²
Орналасуы
4°33′26″ о. е. 129°41′02″ ш. б. / 4.55722° о. е. 129.68389° ш. б. / -4.55722; 129.68389 (G) (O) (Я)Координаттар: 4°33′26″ о. е. 129°41′02″ ш. б. / 4.55722° о. е. 129.68389° ш. б. / -4.55722; 129.68389 (G) (O) (Я) (T)
АкваторияБанда теңізі
Ел Индонезия
АймақМалуку
Рун (Индонезия)
Brown 804000 pog.svg
Рун
Commons-logo.svg Рун Ортаққорда

РунИндонезия құрамындағы Банда аралдар тобындағы Малай архипелагында орналасқан арал. Оны Тынық мұхитына жататын Банды теңізі жуады. Ауданы 4,65 км², халық саны (2013 жылғы қазан ай бойынша) - 2130 адам. Аралды негізінен көрші Молюкас және Сулавесиден келген қоныс аударушылар құрайды. Тұрғындардың көпшілігі - протестанттық шағын қауымы бар суннит мұсылмандары. Аралдағы жалғыз ауыл - бұл Рун кенті.

Тарихы[өңдеу]

Орта ғасырдан бері арал мускат жаңғағын шығаратын ең маңызды орталықтардың бірі болды. XVII ғасырда, ол Ұлыбритания мен Нидерланды арасындағы қиян-кескі дау нысанасы болды. Бастапқыда британдықтар айналысқан бірінші шетелдік колониялардың бірі болды. Екі державалар арасындағы кейінгі әскери қақтығыс кезінде бірнеше рет келісім нәтижесінде Британдық голланд талаптары Манхэттенге айырбастап беруге болмайды деп шешілді. Нидерланды Шығыс-Үндістан компаниясының әкімшілігі жартылай жойылып, жергілікті тұрғындарды ішінара жер аударып, аралдарда мускатиналы плантацияларды жойды, осы өсімдіктің өндірісін минималды, жақсы бақыланатын аумаққа орналастыруға ұмтылды. Нәтижесінде аралда екі ғасырдан астам уақыт бір де бір адам тұрмаған.

XIX ғасырдың екінші жартысында Рунь қайта қалпына келтіріліп, мускат жаңғағы өндірілді. Алайда, экономикалық маңызы бар әлемдік бағасының айтарлықтай төмендеуіне байланысты өндіріс біртіндеп әлсіреді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде арал жапондық оккупациялау астында болды. 1950 жылы Оңтүстік Молучестің өзін өзі жариялаған Республикасындағы қысқа мерзімнен кейін Индонезия Республикасына қосылды.

Географиялық орны[өңдеу]

Рун - бұл Молдак аралдарының бөлігі болып табылатын Банда аралдарының батыс бөлігі, бұл өз кезегінде Малай Архипелагының бөлігі. Барлық жағынан Тынық Мұхитына жататын Банды теңізі арқылы жуылады. Аралдың аумағы 4,65 км² құрайды. Оңтүстіктен батысқа қарай солтүстік-шығысқа қарай созылған жарты айға ұқсайды. Ұзындығы 3,5 км құрайды, көлденең ұзындығы шамамен 1,4 км құрайды. Жағажайлар толықтай қиылмайды - тек солтүстік-батыс жағалауында жер кіретін жағалау бар.

Климат[өңдеу]

Климат - тропикалық, муссонды, дымқыл. Жылдық және тәуліктік температураның ауытқуы шамалы: жылдық орташа температура шамамен 26 ° C-ді құрайды. Орташа салыстырмалы ылғалдылық деңгейі 83% құрайды. Жыл сайынғы жауын-шашын 2656 мм, ай сайынғы көрсеткіш қыркүйекте 100 мм-ден, мамыр айында 400 мм-ге дейін жетеді. Неғұрлым қарқынды және құрғақ мезгілдер айтарлықтай айқын - қараша айынан шілдеге және тамыз айынан қазанға дейін.

Флора және Фауна[өңдеу]

Рун аралының табиғи жағдайы Банда аралдарынікі секілді әдеттегідей. Аралдың жануарлар әлемі өте кедей. Үлкен сүтқоректілер жоқ, амфибиялардың, бауырымен жорғалаушылардың және құстардың бірнеше түрі бар. Бастапқыда, аралды ең тропикалық ормандар қапталған, бірақ ауданының адам қызметінің нәтижесінде бірте-бірте төмендейді, ал ХХ ғасырдың орман негізінен мәдени өсімдіктер үшін жол беріледі. Арал маңындағы ихтиофаунаның сулары өте бай және әр түрлі болып табылады: кем дегенде 50 тұқымдасқа жататын балықтың кем дегенде 500 түрі табылған. Рифте теңіз жағалауы мен рифтің арасында теңіз маркасының ондаған түрі бар түрлі балдырлар бар.

Халық саны[өңдеу]

Руна халық саны 2013 жылдың қазан айының нәтижесінде 2130 адамды құрайды. Халықтың тығыздығы - 1 шаршы метрге шамамен 458 адам. Сонымен қатар тұрғындары өте біркелкі болып табылады.

Білім, денсаулық сақтау жолдары[өңдеу]

Руна екі бастауыш мектеп (1-6 сыныптар, 7 жастан 12 жасқа дейінгі оқушылар) және екі орта мектептің бірінші кезеңі (7-9 сыныптар, 13-тен 15 жасқа дейінгі оқушылар), сондай-ақ балабақша бар. XXI ғасырдың басында арал тұрғындарының өмірін арттыру мақсатында , жергілікті балаларды арал сыртына білім алу үшін, яғни орта және жоғары мектептерге жіберілген болатын.

Сонымен қатар Индонезия денсаулық сақтау талаптарына сай келетін емхана жұмыс жасайды. Емханада медициналық қызметтер көрсетіп, вакцина жүргізуге жауапты медбикелер жұмыс істеуде.