Салауат Юлаев

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Салауат Юлаев немесе Жолайұлы (5.6.1752, Башқортостан, Салауат ауданының Текеево елді мекені — 26.9.1800, Рогервик порты) — башқұрт халқының ұлттық батыры, ақын-импровизатор.

1773 — 75 ж. Ресейдегі шаруалар көтерілісі кезінде Е.И. Пугачевтың жақын серігі болған. Оның әкесі — Юлай Азнолин 1735 — 40 ж. башқұрттар көтерілісіне қатысты. 1773 ж. қазанда Пугачевке қарсы жазалаушылар қатарына алынады. Бірақ ол Стерлитамак жасағымен бірге көтерілісшілер жағына шықты. Орынборды қоршауда көрсеткен ерлігі үшін Пугачев оған полковник атағын береді. 1773 ж. қарашада Пугачев С. Юлаевты Башқортостанның солтүстік-шығысына жіберді. Онда ол 10 мыңнан астам әскер жинап, Краснофимск, Кунгур аудандарында сәтті соғыс қимылдарын жүргізді. Башқұрт жеріндегі көтерілісті басқарған ол өзін талантты қолбасшы, жалынды үгітші ретінде көрсетті. Пугачев тұтқындалғаннан кейін де күресті жазалаушы әскер оны 1774 ж. 24 қарашада тұтқынға алады. Ұзақ тергеу мен азаптаудан кейін 1775 ж. 3 қазанда әкесі екеуін Балтық бекінісі Рогервикке мәңгілік каторгаға жібереді. Оның поэзиясы башқұрт әдебиетінің таңдаулы үлгілеріне жатады.[1][2][3]

Дереккөздер:[өңдеу]

  1. Қазақ энциклопедиясы, 7 - том
  2. Салават Юлаев. К 200-летию со дня рождения, Уфа, 1952.
  3. Наш Салават, Уфа, 1973.