Сужелкек

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Сужелкек
Sium suave
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі: Өсімдіктер
Бөлімі: Гүлді өсімдіктер
Табы: Қос жарнақтылар
(unranked) Asterids
Сабы: Apiales
Тұқымдасы: Apiaceae
Кіші тұқымдасы: Apioideae
Тайпасы: Oenantheae
Тегі: Sium
L.
түрлері

80 түрі белгілі

Сужелек , шатыршөп (лат. Sium) – шатыршагүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы.

Қазақстанның барлық аймағында – шалғынды жайылымдарда, өзен, көлдердің ылғалды, батпақты жағалауларында өсетін 3 түрі: сизартәрізді сужелкек (S. sіsarіoіdes), орташа сужелкек (S. medіum) және жалпақжапырақты сужелкек (S. latіfolіum) бар.

Бұлардың ішінде жиі кездесетіні – сизартәрізді сужелкек Оның биіктігі 50 – 80 см. Сабағының іші қуыс, сырты қырлы, ортаңғы бөлігінен бастап бұтақтанады. Жапырақтары жеке-дара орналасады. Төменгі жапырақтары сағақты, тақталары 4 не 5-ке бөлінеді. Жоғары жағындағылары үштен не бір-бірден жіңішке қандауыр тәрізді келеді. Тостағаншаларының шеті тегіс, желектерінің ұзындығы 1 мм-дей. Гүлдері ақ түсті, 20-дан бірігіп шатырша гүлшоғырын құрайды. Маусым – шілде айларында гүлдеп, шілде – тамызда жемісі піседі. Жемісі жұмыртқа тәрізді. Сужелкектің жемісі мен гүлінде эфир майы (80%-дай лимонен) болады.[1]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том