Тікенжиде

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Hippophaë-rhamnoides.JPG
Тікенжиде
итшомырт шырғанақ
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі: Өсімдіктер
Hippophae distribution.svg
Hippóphae rhamnoídes.JPG

Тікенжиде (Hippophae) - жиде тұқымдас өсімдіктердің бір туысы. Евразияның қоңыржай өңірінде өсетін 3 түрі бар. Өзен жағасы мен таулы, саздауыт жерде өсетiн өсiмдiк. Бұл биіктігі көбіне 2-6, кейде 10-12 м аласа ағаш не бұта, бұтақтары тікенді, жапырағының ұзындығы 2-8 см, ені 2-8 мм. Гүлі ұсақ, дара жынысты, сәуір немесе мамыр айыларында гүлдейді, ет-женді, сүйекті, жемісі тамыз және қырқүйек айларында піседі. Түсі сарғылт не қызғылт.

Қазақстанда Сарыарқаның шығысында, Зайсан, Балқаш – Алакөл атырабында, Алтай, Тарбағатай, Жоңғар, Іле, Күнгей, Кетпен, Теріскей, Қырғыз Алатауларында, Қаратау, Батыс Тянь-Шаньда өзен бойларында, тоғайда, кейде тау бөктерінде (2000 м-ге дейін) өседі. Тікенжидені әсемдік үшін құм, жырасай беткейін бекіту үшін өсіреді. Жемісінде витамин көп; жемісінен варенье, дәрілік май дайындалады. Тікенжиденің майы күйікті, ойықты, терінің сәуледен зақымдануын емдеуге, сондай-ақ асқазанның ойық жарасына қарсы қолданылады. Жапырағы – иілік шикізат.[1]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Қазақ совет энциклопедиясы.