Түймешетен

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Түймешетен
кәдімгі түймешетен
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі: Өсімдіктер
Бөлімі: Гүлді өсімдіктер
Табы: Қос жарнақтылар
(unranked) Asterids
Сабы: Asterales
Тұқымдасы: Asteraceae
Кіші тұқымдасы: Asteroideae
Тайпасы: Anthemideae
Кіші тайпасы: Anthemidinae
Тегі: Tanacetum
L. (1753)
Үлгілік түрі
Tanacetum vulgare L.
түрлері

160 түрі белгілі

Түймешетен (лат. Tanacetum) – астралылар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер.

Ботаникалық сипаты[өңдеу]

Tanacetum vulgare Sturm13047.jpg
  • Биіктігі 30 – 150 см.
  • Сабағы тік, көп болады.
  • Жапырақтары қауырсын тәрізді тілімделген, кезектесіп орналасады.
  • Сары түсті ұсақ гүлдері бір-бірден орналасып, себет гүлшоғырын құрайды, олар сабақтың ұшында жетіледі. Шілдеқыркүйек айларында гүлдеп, жеміс салады.
  • Жемісі – дәнек.

Өсетін жері мен таралу аймағы[өңдеу]

Қазақстанның барлық өңірінде тараған 15 түрі бар. Орманды, далалы, кейде сортаң топырақты жерлерде, тастақты төбешік баурайларында өседі. Жиі кездесетіні – кәдімгі түймешетен (Tanacetum vulgare).

Құрамы[өңдеу]

Түймешетен гүлінің құрамында танацет, галлус, т.б. органикалық қышқылдар, илік және бояғыш заттар, шайыр, эфир майы мен май болады. Улы өсімдік.

Емдік қасиеті, қолданысы[өңдеу]

Медицинада ішек құртын түсіретін, бауыр және өт жолдарын емдейтін дәрі ретінде қолданылады. Халық медицинасында ревматизмді, құяңды, бас ауруларын, гастритті, қызбаны, шеменді, қарын жарасын, жүрек қызметінің бұзылуын емдеуге пайдаланылады. Сондай-ақ іріңді жаралар мен жарақаттарды емдеуде терінің сыртына жағады.[1]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том