Мазмұнға өту

Феликс Эдмундович Дзержинский

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет

Феликс Эдмундович Дзержинский
пол. Feliks Dzierżyński
Феликс Эдмундович Дзержинский
Ф.Э. Дзержинский 1923 жылы
Лауазымы
Ту
Ту
РКФСР ХКК қарамағындағы БТК төрағасы
Ту
Ту
20 желтоқсан 1917  7 шілде 1918
Ізашары лауазым құрылды
Ізбасары Яков Петерс
22 тамыз 1918  6 ақпан 1922
Ізашары Яков Петерс
Ізбасары лауазым жойылды, өзі РКФСР ІІХК қарамағындағы МСБ төрағасы болды
Ту
Ту
РКФСР Ішкі істер халық комиссары
Ту
Ту
30 наурыз 1919  6 шілде 1923
Ізашары Григорий Петровский
Ізбасары Александр Белобородов
Ту
Ту
РКФСР байланыс жолдары халық комиссары
Ту
Ту
14 сәуір 1921  6 шілде 1923
Ізашары Александр Емшанов
Ізбасары лауазым жойылды, өзі КСРО байланыс жолдары халық комиссары болып тағайындалды
Ту
Ту
РКФСР ІІХК қарамағындағы МСБ төрағасы
Ту
Ту
1 наурыз 1922  18 қыркүйек 1923
Ізашары лауазым құрылды, өзі РКФСР ХКК қарамағындағы БТК төрағасы болып тағайындалды
Ізбасары лауазым жойылды, өзі КСРО ХКК қарамағындағы БМСБ төрағасы болып тағайындалды
Ту
Ту
КСРО байланыс жолдары халық комиссары
Ту
Ту
6 шілде 1923  2 ақпан 1924
Ізашары лауазым құрылды, өзі РКФСР байланыс жолдары халық комиссары болып тағайындалды
Ізбасары Ян Рудзутак
Ту
Ту
БКП(б) ОК Саяси бюросы мүшелігінің кандидаты
Ту
Ту
2 маусым 1924  20 шілде 1926
Ту
Ту
КСРО ХКК қарамағындағы БМСБ төрағасы
Ту
Ту
15 қараша 1923  20 шілде 1926
Ізашары лауазым құрылды, өзі РКФСР ІІХК қарамағындағы МСБ төрағасы болды
Ізбасары Вячеслав Менжинский
Ту
Ту
ХШЖК төрағасы
Ту
Ту
2 ақпан 1924  20 шілде 1926
Ізашары Алексей Рыков
Ізбасары Валериан Куйбышев
Өмірбаяны
Партиясы 1) ЛСДП (1895—1900)
2) ППжЛСД (1900—1917)
3) РСДЖП(б) (1917-1918) 4) РКП(б) (1918-1925)
Білімі толық емес орта
Мамандығы кәсіби революционер, саяси қайраткер
Дүниеге келуі 11 қыркүйек 1877 (1877-09-11)
Дзержиново қожалығы, Ошмән уезі, Вилна губерниясы, Ресей империясы
қазіргі Столбцовский ауданы, Минск облысы, Беларусь Республикасы
Қайтыс болуы 20 шілде 1926 (1926-07-20) (48 жас)
Мәскеу, КСРО
Жерленді Кремль қабырғасы маңындағы қорым
Династия Дзержиндер
Туған кездегі есімі Феликс Шченсны Дзержинский (пол. Feliks Szczęsny Dzierżyński)
Әкесі Эдмунд Дзержинский (пол. Edmund Dzierżyński)
Анасы Елена Игнатьевна Янушевская (пол. Helena Januszewska)
Жұбайы Софья Сигизмундовна Мушкат (пол. Zofia Muszkat)
Балалары Ян Дзержинский
Қолтаңбасы Қолтаңбасы
Марапаттары
Қызыл Ту ордені
Феликс Эдмундович Дзержинский Ортаққорда

Феликс Эдмундович Дзержинский (пол. Feliks Dzierżyński; лақап аты Темір Феликс, ФД, жасырын лақап аттары: Я́цек, Я́куб, Переплетчик, Франек, Астроном, Ю́зеф, Доманский; 11 қыркүйек 1877, Дзержиново қожалығы, Ошмән уезі, Вилна губерниясы, Ресей империясы (қазіргі Столбцовский ауданы, Минск облысы, Беларусь Республикасы) — 20 шілде 1926, Мәскеу, КСРО) — ресейлік және поляк революционері, кеңестік мемлекет және партия қайраткері. Бірқатар халық комиссариаттарының басшысы, БТК негізін қалаушы және басшысы.

РСДЖП(б) ОК хатшысы (1917), РК(б)П ОК Ұйымбюросының мүшесі (1919-1920, 1921-1924), РКП(б) ОК Ұйымбюросы мүшелігіне кандидат. РКП(б) (1921, 1924-1926). БК(б)П ОК Саяси бюросының мүшелігіне кандидат.

Тегі және отбасы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Дзержинскийлер әулеті

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Сулима елтаңбасын қолданған Дзержинскийлер әулеті ертеректегі поляктік католик ақсүйектер (шляхта) болып келеді: «Дзержиново» мұражай-мекенжайдың қызметкерлері әулеттің шежіресін XVII ғасырдың ортасына дейін зерттеді. Әулеттің негізін қалаушы Станислав Дзержинский болып саналады.

Сонда да, бұл отбасы байлығымен танымал болмады, XVIII ғасырда Дзержинский ақсүйектері көбінесе көрнекті поляк-литва ақсүйектерінің мүлік басқарушысы қызметін атқарды. Феликстің атасы Юзеф-Ян (Йозеф-Иван) Дзержинский (1788–1854) Радван елтаңбасын қолданған ақсүйек отбасынан шыққан Антуанетта (Антонине) Озембловскаға (1799–1869) үйленіп, қалыңдықтың жасауы ретінде Оземблово (пол. Oziembłowo) алпауыт қожалығын немесе мұра ретінде алып, атауын Дзержиново деп өзгертті. Алпауыт қожалық байбатша үйінен және 180 гектар жерден тұрды. Дзержинский алпауыт қожалығы 1830 жылғы поляк көтерілісі кезінде қиратылды, бірақ біртіндеп қалпына келтірілді. Алайда, Дзержинскийлер отбасының көп баласы болғандықтан, табысы жеткіліксіз болды.

Юзеф-Ян Дзержинский мен Антуанетта Озембловсканың некесінде он бір бала туды. Екі кіші ұлдары Эдмунд (Эдмунд-Руфин) мен Фелисиан-Иосиф университетте білім алды.

Әкесінің тұлғасы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Дереккөздер

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]