Халық биі

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Дәстүрлі Валенсия биі

Халық биі — өзінің табиғи ортасында орындалатын фольклорлық би, өзіне әртүрлі дәстүрлі қозғалыс, ырғақтар, костюмдерді қамтиді. Фольклорлық би-бұл сезімнің, көңіл-күйдің, эмоцияның табиғи көрінісі, бірінші кезекте орындаушының өзіне арналып, содан кейін көрермен үшін (қоғам, топ) орындалады. Жалпы славян мәдениетінің өзіндік ерекшеліктері өткен заманда қалыптасты, ол ән, би, киім және тіпті шашқа да қатысты. Алғашқы билер қоршаған әлемнен эмоционалдық әсер ретінде пайда болды. Би қозғалысы сондай — ақ жануарлар, құстар қозғалысының имитациясы салдарынан да дамыды, ал кейінірек-белгілі бір еңбек үдерістерін бейнелейтін қимылдан да (мысалы, кейбір хороводтар) дамыта бастады. Бастапқы би, ән сияқты, сиқырлы рөлді орындады, сондықтан күнтізбелік-салт билер арасында ең көп архаикалық белгілер сақталған.

Халық би жайлы Н.В.Гоголь өзіңнің Петербург жазбаларында: Әлемнің түрлі бұрыштарындағы халық билеріне қараңыздаршы: испан биі швейцар сияқты емес, шотланд, теньеровский неміс сияқты, орыс француз, азиатец сияқты емес. Тіпті бір мемлекеттің провинцияларында да би өзгереді. Солтүстік русс Оңтүстік славян сияқты, финн сияқты, малороссиялық емес, финн сияқты: бір биі сөйлейтін, басқа сезімтал; бірі тыныш, басқасы жылдам; бір шиеленісті, ауыр, басқа жеңіл, әуе. Бидің әртүрлілігі қайдан келді? Ол халықтың мінезінен, оның өмірі мен сабақтарынан туылды. Қайғы-қасірет пен қайғы-қасірет жасаған халық өз биінде мақтаныш сезімін білдіреді; шексіз ерік пен поэтикалық өзін-өзі қобалжыту халқының билерде көрініс табады; жалын климатының халқы өзінің ұлттық биінде сол бейга, құмарлық пен қызғаныш қалдырды.