Қан тамырлары

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Адам денесіндегі қан тамырлары (схема)

Қан тамырлары (лат. vasa sanguinea) — адам мен жануарлар организмінің жүрек-тамырлар жүйесіне жататын, қабырғасы серпімді келген түтікше мүшелер.

Қан тамырлары:

  • қанды жүректен алып шығып, организмге тасымалдайтын қызыл тамырларға — артерияларға,
  • қанды организмнен жүрекке алып келетін көк тамырларға — веналарға және
  • оларды өзара байланыстырып организмдегі жасушалық және ұлпалық деңгейде үздіксіз жүретін зат алмасу процестерін қамтамасыз ететін микроайналым арнасының қан тамырларына (қызыл тамырша — артериола, қылтамыр - капилляр, көк тамырша — венула) бөлінеді.

Артериялар мен вена тамырлары қанды тасымалдаушы тамырларға жатады. Олардың қабырғасы қалың. Түтікше мүше ретінде артериялар мен веналардың қабырғалары үш қабықтан құралған: ішкі - интима, ортаңғы — медиа, сыртқы - адвентиция. Микроайналым арнасы қан тамырларының қабырғалары арқылы қан мен оны қоршаған ұлпалар арасында зат алмасу процесі жүреді. Қан тамырла- рының ішкі беті эндотелиймен астарланған. Вена тамырлары интимасында жүрекке қарай ғана ашылатын қақпақшалар (клапандар) болады.[1]

Қантамырлардың түрлері және олардың құрылыс ерекшеліктері[өңдеу]

Артериялар Веналар Қылтамырлар
1. Қанды жүректен алып шығып, мүшелерге таратады Қанды мүшелерден жүрекке тасымалдайды Артериялар мен веналарды бір-бірімен байланыстырады
2. Қабырғасындағы бұлшықет талшықтары калың әрі серпінді Қабырғасындагы бұлшықет талшықтары жұқа әрі нашар дамыған Микроскопиялық өте ұсак, кабырғасы бір қабатты
3. Қан қысымы жоғары Қан қысымы өте төмен Қан қысымы шамалы
4. Көпшілігі тереңде бұлшықеттердің арасында жатады Теріге жақын да, тереңде де жатады Дененің барлық мүшелеріне таралады
5. Ең ірі артерия тамырлары - қолқа және өкпе артериясы Ішіндегі қақпақшалар канды кері бағытка өткізбейді. Ең ірі вена тамырлары - төменгі, жоғары куысты веналар және 4 өкпе веналары Қылтамырлар арқылы газ және заттар алмасады, қан баяу ағады, ұсақ артериялар мен ұсақ веналарды байланыстырады

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Биоморфология терминдерінің түсіндірме сөздігі / — Алматы: «Сөздік-Словарь», 2009 жыл. ISBN 9965-822-54-9