Мазмұнға өту

Қызылжидек

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Lingonberry

Амандық күйі

Қатерсіз (TNC)
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі: Өсімдіктер
Бөлімі: Гүлді өсімдіктер
Табы: Қос жарнақтылар
(unranked) Asterids
Сабы: Ericales
Тұқымдасы: Ericaceae
Кіші тұқымдасы: Vaccinioideae
Тегі: Vaccinium
Түрі: V. vitis-idaea
Екі-есімді атауы
Vaccinium vitis-idaea
L. 1753

Қызылжидек немесе Итбүлдірген (лат. Vaccinium vitis-idaea) – тұқымдасы Vaccinасае (Вересковые) Вакциниум (Vaccinium) бөлімшесіне жататын биіктігі 15-20см көпжылдық өсімдік, шала бұта. Латынша аты "vitis-idaea" қазақшаға аударғанда "Ид тауындағы жүзім" деген мағынаны білдіеді (Крит аралы).

Биологиялық сипаттама

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Тамырсабағы жіп тәрізді, тамырсабағымен тамырларынан жоғарға қарай 15-20см сабағы көтеріледі.
Жапырақтары кезек оналасқан, қысқа сабақты, жұмыртқа пішінді, тегіс, жылтыр, ұзындығы 2-3 см, ені 1,5 см.
Гүлдері майда, қос жынысты, ақшылқызыл түсті, 10-20 данадаң өсімдіктің жоғарғы жағында гүлшоғырына жиналған. Көктемнің соңында - жаз басында гүлдейді.
Жемісі майда, етжең, түсі қызыл, қар астында көктемге дейін сақталады.

Химиялық құрамы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Қызылжидектін жапырағы (лат. Folium Vitis idaeae) медицинада дәрі етінде пайдаланады. Қызылжидек құғақ жапырағының құрамында арбутин, фенолгликозидтер, урсол қышқылы бар.

Бүйрек аурулары, ревматизм, подагра, туберкулез ауруларын қарсы қосымша емі ретінде қолданылады.
Жемісінін шырынын гипертонияда, невроз, және жүкті әйелдердің аемиясына қарсы ем болып табылады.