Құда

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

ҚҰДА – туыстық атау. Ерлі-зайыптылар туыстарының арасындағы жекжаттық қатынастарды білдіреді. Жекелей алғанда, жігіт пен қалыңдықтың туған-туыстары, аталас, рулас ер адамдар бір-біріне Құда болады. Жігіттің де, қыздың да әке жағынан жақын туысы, беделді ағайыны “бас құда” деп аталады. Жігіт пен қыздың әкелері бір-біріне “бауыздау құда” болады. Сондай-ақ мал бауыздалғанда бата берген кісі де “бауыздау құда” деп аталады. Дәстүр бойынша, алдымен ақ жол тілеп, бата жасап, құдалық берік болу үшін бір мал шалынады. Дәстүрлі қазақ қоғамында бауыздау қаны құйылған ыдысқа екі жақтың сөзін сөйлейтін бас құдалар найзаларының ұштарын батырып немесе саусақтарын батырып серттесу ырымын жасаған. “Қанға қан, жанға жан қосылды”, енді туыс болдық деген ишарат білдірген, “құйрық-бауыр” жесіп, айрылмас Құда болмаққа серттескен.

Қосымша мәліметтер[өңдеу]

Қазақ ойын карталарындағы «Құда жақ» кескіні

Бірегей қазақ ойын карталарында «Құда жақ» деген мастьтің символы қызғалдақ боп табылады. Ұқсастығы жағынан «қиық» деген мастьке сәйкес дейді көпшілік жұрт. "Құдалар құйрық-майымен жарасады, қызғалдақты тау мен қыр сәнімен жарасады" - деп бекер айтылмаған.