Үй торғайы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Үй торғай
Passer domesticus male (15).jpg
Female House Sparrow 2 (Passer domesticus) - crop.jpg
Амандық күйі
Status iucn3.1 LC.svg
Least Concern (IUCN3.1) [1]
Ғылыми топтастыруы
Тегі: Passer
Түрі: domesticus
       Native range        Introduced range
       Native range
       Introduced range
Синонимдері

Fringilla domestica Linnaeus, 1758

Stamps of Kazakhstan, 2011-33.jpg

Үй ТОРҒАЙ (Passer domesticus) - бүкіл континенттерде, қай жерде болса да адамға серіктес және таныс құс.

Таралуы[өңдеу]

Қазақстанда аумақтың үлкен бөлігінде - адам қоныстанған жерлердің барлығында ұялайды. Ол отырықшы өмір сүреді.

Биологиялық сипаттама[өңдеу]

Үй торғайының аталығы торғайлар көріксіздігі туралы пікірдің кең тарағандығына қарамастан, зәйтүн түстес - сұр, сарғылт - қоңыр, қара және ақ түстерден едәуір алабажақ реңді болып келеді. Жылдың көп бөлігінде үйір түзеді, алайда жеке жұп болып ұялайды. Ұясы түрлі-түрлі қуыстарда, адам салған құрылыстарда басымырақ - көше шамдары мен ескі пошта жәшіктерінде орналасады. Ұяны аталығы мен аналығы 2-9 күнде салады. Салындыдағы 5-7 теңбілді жұмыртқаларды тек қана күндіз басады. Балапандар 10-18 күннен соң жұмыртқаны жарып шығады. Жұмыртқа басу орташа есеппен 12 күнге созылады. Балапандар ұяда 11-19 (орташа есеппен - 14) күн болады. Оларды ата-енелері ұядан ұшқан соң тағы бір аптаға жуық жемдейді. Бір жазда екі рет ұялайды. Ұялас балапандар екінші рет ұядан ұшқан соң, үй торғайлар басқа торғайлармен үйірге бірігіп, дәнді дақылдар пісіп жетілген егістікке осы кезеңде шабуыл жасайды. Алайда қалада өмір сүрген торғайлар жыл бойы қоныс аудармай, осы жерден қорегін табады.

Дереккөз[өңдеу]

1. Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010.

  1. BirdLife International Passer domesticus. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.2. International Union for Conservation of Nature (2013). Тексерілді, 12 наурыз 2014.