Алабама

Уикипедия жобасынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Disambig gray.svg Басқа мағыналар үшін Алабама (айрық) деген бетті қараңыз.

АҚШ штаты

Алабама штаты
ағылш. State of Alabama

Алабама штаты туы Алабама штаты мөрі
Алабама штаты туы Алабама штаты мөрі
АҚШ картасындағы Алабама штаты штаты

Штат ұраны

лат. Audemus jura nostra defendere

Штат лақапаты

Yellowhammer State; Heart of Dixie; Cotton State «Оңтүстіктің жүрегі»

Астанасы

Монтгомери

Ең ірі қаласы

Бирмингем

Тұрғыны

4 802 740 (2011 жыл)
23-ші орын (АҚШ б-ша)
- тығыздығы
35,38 адам/км²

Ауданы

30-ші орын
- барлығы
135 765 км²
- су беті
(3,19 %)
- ендік
30°13' с. е. бойынша 35°00' с. е., 305 км
- бойлық 84°51' б. б. бойынша 88°28' б. б., 531 км

Теңіз деңгейінен биіктігі

- максимал биіктігі 735,5 м
- орташа биіктігі 150 м
- минимал биіктігі
0 м

Штат статусын иеленуі

14 желтоқсан 1819 жылы
22 ретпен
- штат болмай тұрып
Алабама ерриториясы

Губернаторы

Роберт Бентли

Заң шығару органы

Алабама Легислатурасы
- жоғарғы палатасы Алабама сенаты
- төменгі палатасы Алабама өкілдер палатасы

Уақыт белдеуі

Тынықмұхиттық уақыт: UTC-6/-5

Домені

AL, Ala., US-AL

Ресми сайты:

http://www.alabama.gov/


Алабама (ағылш. Alabama [æləbæmə]) — штат, Америка Құрама Штаттарының оңтүстік-шығысында орналасқан. Штат солтүстігінде Теннесси штатымен, шығысында Джорджия штатымен, оңтүстігінде Флорида штатымен және Мексика шығанағымен және батысында Миссисиппи штатымен шекараласады. АҚШ штаттарының ішінде Алабама жер көлемі бойынша 30-орынға кіреді және ішкі сулар жолы ұзындығы бойынша екінші орында[1]. Штаттың ауданы 135 765 км². Алабама штаты АҚШ штаттарының халық саны бойынша 23-орын иеленеді — тұрғыны 2011 жылғы жағдаймен 4 802 740 адамға жеткен.

Штата астанасыМонтгомери қаласы (1861-65 жылдардағы АҚШ-тың азаматтық соғысы уақытында Монтгомери 1861 жылы 4 ақпан-нан 29 мамыр аралығында бүлікші штаттардың астанасы болды). Ірі қалалары — Бирмингем, Мобил, Хантсвилл. Штат мәртебесін 1819 жылы алды (22-штат). Ресми лақап аты — «Оңтүстіктің жүрегі».

Географиясы[өңдеу]

Алабама картасы

Алабама жер аумағы 135 765 км². Мехсика шығанағы жағасында орналасқан және штатта Миссисири өзені ағып өтеді. Штаттың солтүстік-шығысында Аппалач тауылары алып жатыр, онда штаттың ең биік нүктесі — Чиха тауы (теңіз деңгейінен 735 м жоғары) орналасқан. Штаттың 67 %-ке жуық территориясын орман алып жатыр. Штат территориясында АҚШ-тың тағы бір әдемі өзен — Кахаба өзені ағып өтеді.

Климаты[өңдеу]

Климат Алабама климаты мұхиттық суптропиктік, орташа жылдық температурасы районның үлкен бөлігінде 18 °С-қа жуық. Қысы әжептәуір жұмсақ, қаңтар айының орташа температурасы Мобилде 4 °С-тан Монтгомериде 0 °С-қа дейін өзгереді. Жазы өте ыстық, жаздың орташа температурасы жекелеген өңірлерде 32 °С-қа дейін көтеріледі. Алабамада қар сирек жауады, тек қана солтүстіктегі Монтгомериде қыста бірнеше рет жауады. Штаттың барлық территориясыда жауын-шашын мол түседі. Жауын-шашын ның жылдық деңгейі 1400 мм шамасында. Алабама Мехсика шығанағының тропикалық циклон және дауыл зонасы әсерінде орналасқан. Канзаспен бірдей елдің басқа штаттарындағы ең күшті F5 санатты торнадо Алабамада байқалады.

Демографиясы[өңдеу]

Халық тығыздығы

АҚШ халық санағы бюросының дерегі бойынша 2011 жылдың 1 маусымында Алабама халқы 4 802 740 адам; 2010 жылғы санақпен салыстырғанда 0,48 %-ке өскен.[2] 2010 жылғы мәлімет бойынша штаттың халқының 18 жасқа дейінгі үлесі 25,3 %; 65 жастан жоғарғылар үлесі — 13 %. Әйелдер үлесі — 51,7 %; еркектер — 48,3 %.

2010 жылғы санақ бойынша штаттың нәсілдік үлесі келесідей: ақ нәсіл (68,5 %), афроамерикандықтар (26,2 %), байырғы америкалықтар — үндістер (0,6 %), азиялықтар (1,1 %), гавайлықтар және мұхиттық аралдардың байырғы халықтары (0,1 %), басқа нәсілдер (2 %), екі және одан көп нәсілділер немесе аралас нәсілдер — мулаттар, метистер (1,5 %). Ақ нәсілді халықтар негізгі рөлде ағылшын, ирланд және неміс тектілер. 2000 жылдағы санақ бойынша Алабама халқының 96,7 %-і ағылшын тілінде сөйлейді, 2,2 % — испанша; 0,4 % — немісше; 0,3 % — французша (француз креольшасын қоса алқанда) және 0,1 %-ке жуығы — қытайша сөйлейді. 108,000 адам штат аумағынан шетте туғандар (штат халқының 2.4%-і), олардың жуық шамамен 22.2%-і заңсыз иммигранттар (24,000).

Спорты[өңдеу]

Командалары[өңдеу]

Клуб Қала Спорт Лига Спорт сарайы
Алабама Хаммерс ағылш. Alabama Hammers Хунтсвиль америка футболы Southern Indoor Football League Вон Браун Центер ағылш. Von Braun Center
Бирмингем Баронс ағылш. Birmingham Barons Хоовер Бейсбол Southern League Регионс Парк ағылш. Regions Park
Бирмингем Саберс ағылш. Birmingham Sabers Бирмингем Баскетбол Континентал Баскетбол Лигасы ағылш. Continental Basketball League Алтамонт мектебі ағылш. Altamont School
Диксие Дерби Гирлс ағылш. Dixie Derby Girls Хунтсвиль ағылш. Roller derby Women's Flat Track Derby Association Вон Браун Центер ағылш. Von Braun Center
Хунтсвиль Хавос ағылш. Huntsville Havoc Хунтсвиль Хоккей Солтүстік Кәсіби Хоккей Лигасы ағылш. Southern Professional Hockey League Вон Браун Центер ағылш. Von Braun Center
Хунтсвиль Старс ағылш. Huntsville Stars Хунтсвиль Бейсбол Southern League Жое. У. Давис Статионы ағылш. Joe W. Davis Stadium
Мобиль БейБеарс ағылш. Mobile BayBears Мобиль Бейсбол Southern League Ханк Аарон Стадионы ағылш. Hank Aaron Stadium
Мобиль Бей Хурриканес ағылш. Mobile Bay Hurricanes Мобиль Баскетбол Америка Баскетбол Ассоцациясы Давидсон Жоғарғы мектебі ағылш. Davidson High School
Монтгомери Бискуитс ағылш. Montgomery Biscuits Монтгомери Бейсбол Southern League Монтгомери Римеруалк Стадионы ағылш. Montgomery Riverwalk Stadium
Рокет Сити Юнайтед ағылш. Rocket City United Мадисон Футбол National Premier Soccer League Мадисон Сити Скулс Стадионы ағылш. Madison City Schools Stadium
Теннессии Валлей Тайгерс ағылш. Tennessee Valley Tigers Хунтсвиль Америка футболы Independent Women's Football League Милтон Фрейнк Стадионы ағылш. Milton Frank Stadium
Трейгис Сити Роллерс ағылш. Tragic City Rollers Бирмингем Roller derby Women's Flat Track Derby Association Замора Шрин Темпл ағылш. Zamora Shrine Temple

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Transportation in Alabama. Alabama Development Office. Тексерілді, 25 қараша 2012.
  2. Annual Estimates of the Resident Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2010 to July 1, 2011 (CSV). 2011 Population Estimates. АҚШ халық санағы бюросы, Population Division (December 2011). Басты дереккөзінен мұрағатталған 3 ақпан 2012. Тексерілді, 21 желтоқсан 2011.

Сыртқы сілтемелер[өңдеу]