Томас Джефферсон

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Томас Джефферсон
Thomas Jefferson
Томас Джефферсон
Ту
3-ші АҚШ Президенті
Ту
4 наурыз 1801 — 4 наурыз 1809
Вице-президент: Джордж Клинтон
Ізашары: Джон Адамс
Ізбасары: Джеймс Мэдисон
Ту
2-ші АҚШ Вице-Президенті
Ту
4 наурыз 1797 — 4 наурыз 1801
Президент: Джон Адамс
Ізашары: Джон Адамс
Ізбасары: Аарон Бёрр
 
Дүниеге келуі: 13 сәуір 1743(1743-04-13)
Британдық империя Шэдуэлл, Виргиния, Британдық империя
Қайтыс болуы: 4 шілде 1826(1826-07-04) (83 жас)
Шарлотсвилль, Виргиния, АҚШ
Әкесі: Питер Джефферсон
Анасы: Джейн Рандольф Джефферсон
Жұбайы: Марта Уэйльс Скелтон Джефферсон
Балалары: Марта Джефферсон Рандольф, Джейн Рандольф, Мэри Уэйльс, Люси Элизабет (1780–1781), Люси Элизабет (1782–1785)
 
Қолтаңбасы: Қолтаңбасы

Томас Джефферсон (1743-1826) - американдық ағартушы және мемлекеттік қайраткер, АҚШ Тәуелсіздігі Декларациясы жобасының авторы[1] , АҚШ-тың 3-президенті. Мамандығы - адвокат.[2]

  • 1796 жылы вице-президент, 1800-1808 жылдары АҚШ президенті болды. Ол "Тәуелсіздік декларациясының" жобасын жасау барысында "жоғарғы билік құдайдың билігімен дариды" деген көзқарасқа қарсы шығып, табиғи құқықтар ілімін ұсынды.

Отар аймақтар мен метрополия тұрғындарының теңдігін, халықтық төңкеріс жасау құқын жақтады. Монархиялық билікті табиғи құқық және қоғамды келісім тұрғысынан сынап, халық билігін негіздеді. Адамның табиғи құқықтарын мемлекет белгілеген заңдардан жоғары қойды. Үкімет тарапынан жеке адам құқықтарын бұзуға жол бермеу мақсатында мемлекеттік биліктің міндеттерін шектеуді талап етті. Ұсақ әндірушілердің мүддесін қорғап, фермерлердің демократиялық республикасын құруды аңсады. Джефферсон басқа саяси қайраткерлермен бірге АҚШ Конституциясын жазуға қатысып, адам құқықтары мен бостандықтарына қатысты 10 толықтыру ("Билль о правах") енгізді. Президент міндетін атқару барысында Джефферсон әртүрлі әлеуметтік топтар арасында келісім саясатын орнықтырып, реакциялық сипаттағы заңдардың күшін жойды; армияны, флотты, мемлекеттік аппаратты едәуір қысқартып, Луизиана штатын АҚШ-қа қосты.

  • 1809 жылы президенттік мерзімі аяқталған соң саясатқа араласудан бас тартты.
  • 1819 жылдан өмірінің соңына дейін өзі құрған Вирджиния университетін басқарды.

Тағы қараныз[өңдеу]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Әлеуметтану және саясаттану бойынша / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын – Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2006. – 569 б. ISBN 9965-808-89-9
  2. Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007.ISBN 9965-32-491-3