Футболдан әлем чемпионаты 1930

Уикипедия жобасынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Футболдан әлем чемпионаты
1930

Uruguay 1930 World Cup.jpg

Өткізілген уақыты
13.07.1930 — 30.07.1930
Қатысушылар саны
13
Барлық матч саны
18
Гол саны
70 (3.89 орта есеппен)
Жанкүйерлер саны
434 500 (әр ойында 24 139 адамнан)
Жүлдегерлер
Чемпион -  Уругвай
2-ші орын -  Аргентина
3-ші орын -  АҚШ
 Югославия
Сұрмерген
Аргентина Гильермо Стабиле

Футболдан тұңғыш әлем чемпионаты - 1930 жылы шілденің 13-і мен 30-ы аралығында Уругвай елінде өтті. Уругвай тұңғыш әлем чемпионатын өткізуші ел ғана емес, тұңғыш чемпионы да атанды. Финалдық ойында алаң иелері Аргентина құрамасын 4:2 есебін жеңді.

Әлем чемпионатына дайындық[өңдеу]

Уругвай XXI 20-сыншы жылдарындағы ең үлкен футбол державаларының бірі болғандықтан әлем чемпионатын өткізу құқығы бұйырды. Уругвайлықтар 1924 және 1928-нші жылдардағы футболдан Олимпиада ойындарының жеңімпазы атанған. Уругвай өтуідің тағы бір артықшылығ 1930 жылы Уругуайдың тәуілсіздік алғанынада 100 жыл толуында.

Әлем чемпионатының барлық ойындары ел астанасы Монтевидео қаласында өтті. Чемпионат басталмас бұрын уругуайлықтар жаңадан Сентенарио атты стадион салды. Осы стадионда жәнеде финалдық кездесу өткізілді. Нөсер жауынның салдарынан стадионды салып бітіру қиынға соғып, чемпионат басталуға 5 күн қалғанда бітірді.

Чемпионатының ең басты проблемасы Еуропа елдерінің көпшілігі өз құрамаларын жібергісі келмеуде болды. Себебі Атлант мұхиты арқылы мұхит асып кету қиынға соқты. Қабылдаушы ел барлық қаржы мәселесін өз мойнына алғанымен қатысуға ниет білдіргендер саны көбейе қойған жоқ. Ақырында, әлем чемпионатына Еуропадан тек 4 құрама қатысты, оның өзіде құрлықтың мықты құрамаларының ішіне кірмейді.

Финалдық турнирдің қатысушылары[өңдеу]

1930 жылғы әлем чемпионаты - іріктеу турнирі өткізілмеген жалғыз чемпионат. Құрамалар шақырту арқылы қатысты. Барлығы 13 құрама. Оның ішінде 4-еуі Еуропадан, Оңтүстік Америкадан - 7, Солтүстік Америкадан - 2 құрама қатысты. Уругуайға келген Еуропа елдерінің құрамалары мықты емес еді, сондықтан көбі чемпиондық атақ Оңтүстік Америкаға бұйыратынын білді.

Стадиондар[өңдеу]

Сентенарио стадионы

Командалар құрамы[өңдеу]

Финалдық турнир[өңдеу]

финалдық турнирге қатысушы командалар 4 топқа бөлінді (А тобында 4 құрама, B, C және D топтарында 3 құрамадан). Топ жеңімпаздары жартылай финалға жолдама алды, жартылай финал жеңімпаздары финалдық кездесуде чемпионды белгіледі. 3-ші орын үшін матч өткізілген жоқ (әлем чемпионатының тарихында 1 рет).

Турнир шілденің 13-і күні қатар өткен екі кездесумен басталды: А тобында Франция - Мексика және D тобында АҚШ -Белгия.

Топтар[өңдеу]

А тобы[өңдеу]

А тобында жартылай финалға шыққан Аргентина құрамасы топ фавориті болып саналған болатын. Топтық кезеңде тек француздардың қақпашысы Алекса Тепо жарқын ойынының арқасында Франция құрамасын жеңу қиындау болды. Франция - Мексика кездесуінде әлем чемпионатының алғашқы голы соғылды: Оны ойынның 19-шы минутында француздардың шабуылшысы Люсьен Лоран соқты.

Команда Ойын Ұтыс Тең Жеңіліс Доп саны ± Ұпай
Аргентина Аргентина 3 3 0 0 10-4 +6 9
Чили Чили 3 2 0 1 5-3 +2 6
Франция Франция 3 1 0 2 4-3 +1 3
Мексика Мексика 3 0 0 3 4-13 −9 0

Бүкіл уақыт жергілікті

маусымның 13-і, 1930
15:00
 Франция 4:1  Мексика Поситос, Монтевидео
Көрермендер: 30,000
Төреші: Уругвай Доминго Ломбарди
Люсьен Лоран 19'
Марсель Ланжийе 40'
Андре Машино 43', 87'
(Мәлімдемесі) Хуан Карреньо 70'
маусымның 15-і, 1930
16:00
 Аргентина 1:0  Франция Парк Сентраль, Монтевидео
Көрермендер: ~18,000
Төреші: Бразилия Жилберто Рего
Луис Монти 81'; (Мәлімдемесі) &nbsp
маусымның 16-сы, 1930
14:45
 Чили 3:0  Мексика Парк Сентраль, Монтевидео
Көрермендер: ~7,000
Төреші: Бельгия Анри Кристоф
Гильермо Субиабре 3', 65'
Мануэль Росас 52' авт. 
(Мәлімдемесі)  
маусымның 19-ы, 1930
12:50
 Франция 0:1  Чили Сентенарио, Монтевидео
Көрермендер: ~50,000
Төреші: Уругвай Анибаль Техада
 
(Мәлімдемесі) Гильермо Субиабре 67';

Ескерту: Гильермо Сааведра (Чили) пенальти соға алмады (30', қақпашы).

маусымның 19-ы, 1930
15:00
 Мексика 3:6  Аргентина Сентенарио, Монтевидео
Көрермендер: ~50,000
Төреші: Боливия Улисес Сауседо
Мануэль Росас 42'пен., 65'
Роберто Гайон 75'
(Мәлімдемесі) Гильермо Стабиле 8', 17', 80'
Адольфо Сумельсу 12', 55'
Франсиско Варальо 53'

Ескерту: Адольфо Сумельсу (Аргентина) 2 пенальти соға алмады (30', 30' - екеуіндеде қақпашы).

маусымның 22-сі, 1930
14:45
 Аргентина 3:1  Чили Сентенарио, Монтевидео
Көрермендер: ~35,000
Төреші: Бельгия Джон Лангенус
Гильермо Стабиле 12', 13'
Марио Эваристо 51'
(Мәлімдемесі) Гильермо Субиабре 15'

B тобы[өңдеу]

B тобында осы турнирдегі жалғыз сенсация болды. Бұл топтың фавориті болып Бразилия құрамасы саналған болатын. Алайда, олар бірінші ойында-ақ күтпеген жерден Югославия құрамасынан 2:1 есебін жеңіліп қалды. Осыдан кейін югославиялықтар Боливия құрамасын оңай жеңіп күтпеген жерден Еуорпа құрамаларының арасынан жалғыз өзі жартылай финалға шықты. Ал бразилиялықта бірінші айналымда-ақ үйге ерте қайтуға тура келді.

Команда Ойын Ұтыс Тең Жеңіліс Доп саны ± Ұпай
Югославия Социалистік Федеративтік Республикасы Югославия 2 2 0 0 6-1 +5 4
Бразилия Бразилия 2 1 0 1 5-2 +3 2
Боливия Боливия 2 0 0 2 0-8 -8 0
маусымның 13-і, 1930
15:00
 Югославия 4:1  Бразилия Парк Сентраль, Монтевидео
Көрермендер: ~20,000
Төреші: Уругвай Анибаль Техада
Александр Тирнанич 21'
Иван Бек 30'
(Мәлімдемесі) Прегиньо 62'
маусымның 15-і, 1930
16:00
 Югославия 1:0  Боливия Парк Сентраль, Монтевидео
Көрермендер: ~20,000
Төреші: Уругвай Франсиско Матеуччи
Иван Бек 60', 67'
Благое Марьянович 65'
Джердже Вуядинович 85';
(Мәлімдемесі) &nbsp
маусымның 16-сы, 1930
14:45
 Бразилия 3:0  Боливия Сентенарио, Монтевидео
Көрермендер: ~12,000
Төреші: Франция Томас Бальве
Модерато 37', 73'
Прегиньо 67',83' 
(Мәлімдемесі)  

С тобы[өңдеу]

Алаң иелері бұл топта ешбір қиындықсыз топ жеңімпазы атанды. Барлығы 5 доғып, бірде-бір гол жіберген жоқ.

Команда Ойын Ұтыс Тең Жеңіліс Доп саны ± Ұпай
Уругвай Уругвай 2 2 0 0 5-0 +5 4
Румыния Румыния 2 1 0 1 3-5 -2 2
Перу Перу 2 0 0 2 1-4 -3 0
маусымның 14-і, 1930
14:50
 Румыния 3:1  Перу Парк Сентраль, Монтевидео
Көрермендер: 2,000
Төреші: Чили Альберто Варнкен
Адальберт Дешу 1'
Штефан Барбу 85'
Константин Станчу 85'
(Мәлімдемесі) Луис Соуза-Феррейра 75'
маусымның 18-і, 1930
14:30
 Уругвай 1:0  Перу Сентенарио, Монтевидео
Көрермендер: ~85,000
Төреші: Бельгия Джон Лангенус
Эктор Кастро 65' (Мәлімдемесі)
маусымның 21-і, 1930
14:50
 Уругвай 4:0  Румыния Сентенарио, Монтевидео
Көрермендер: ~80,000
Төреші: Бразилия Жилберто Рего
Пабло Дорадо 7'
Эктор Скароне 26'
Хуан Перегрино Ансельмо 31'
Педро Сеа 35' 
(Мәлімдемесі)  

D тобы[өңдеу]

Бұл топта парагвайлықтар мен бельгиялықтарды ірі есеппен жеңген АҚШ құрамасы топ жеңімпазы атанды.

Команда Ойын Ұтыс Тең Жеңіліс Доп саны ± Ұпай
Америка Құрама Штаттары АҚШ 2 2 0 0 6-0 +6 4
Парагвай Парагвай 2 1 0 1 1-3 -2 2
Бельгия Бельгия 2 0 0 2 0-4 -4 0
маусымның 13-і, 1930
15:00
 АҚШ 3:0  Бельгия Парк Сентраль, Монтевидео
Көрермендер: 15,000
Төреші: Аргентина Хосе Масиас
Барт Макги 41', 45'
Берт Пэтноуд 85'
(Мәлімдемесі)
маусымның 17-сі, 1930
14:45
 АҚШ 3:0  Парагвай Парк Сентраль, Монтевидео
Көрермендер: ~20,000
Төреші: Аргентина Хосе Масиас
Берт Пэтноуд 10', 15', 50' (Мәлімдемесі)
маусымның 20-сы, 1930
15:00
 Парагвай 1:0  Бельгия Сентенарио, Монтевидео
Көрермендер: ~10,000
Төреші: Уругвай Рикардо Вальярино
Луис Варгас Пенья 40'   (Мәлімдемесі) ;

Жартылай финал[өңдеу]

Жартылай финалда оңтүстікамерикалық командалар басқа құрлықтағы қарсыластарын тас-талқан қылып ұтты. Югославиялықтар Уруруай құрамасымен болған ойында ең бірінші болып есеп ашып, тағы сенсация болады деген ойда болған, алайда, уругуайлықтар артынан қарсыластар қақпасына жауапсыз 6 доп соқты. Аргентиналықтар 1 сағаттай уақыт бойы доп 1 доп соқсада, басқа мүмкіндіктерді мүлт жіберумен болды, алайда, қалған жарты сағатта қарсыластар қақпасына 5 доп соғып, өз қақпасына 1 доп жіберді.

маусымның 27-сы, 1930
14:45
 Аргентина 3:0  АҚШ Парк Сентраль, Сентенарио
Көрермендер: ~60,000
Төреші: Бельгия Джон Лангенус
Луис Монти 10'
Алехандро Скопелли 56'
Гильермо Стабиле 69', 87'
Карлос Пеуселье 80', 85
(Мәлімдемесі) Джим Браун 89'
маусымның 27-сі, 1930
14:45
 Уругвай 1:0  Югославия Сентенарио, Монтевидео
Көрермендер: ~80,000
Төреші: Бразилия Жилберто Рего
Педро Сеа 18', 67', 82'
Хуан Перегрино Ансельмо 21', 31'
Сантос Ириарте 63'
(Мәлімдемесі) Бранислав Секулич 4;

Финал[өңдеу]

Финалда ойнаған доптар: сол жақта - аргентиналық доп, оң жақта - уругуайлық доп

Финалдық кездесу маусымның 30-ы күні Сентенарио стадионында өтті. Ойын кешігіңкіреп басталды, себебі, командалар аргентиналық пен урувайлық доптың қайсысымен ойнарын келісе алмады. Ақырында ойын төрешісі Джон Лангенус 1-ші таймда аргентиналық доппен, 2-ші таймда уругвайлық доппен ойнайтын қылып шешті. Есепті уругвайлықтар ашты, алайда, бірінші таймда олар 2:1 есебін жеңіліп жатты. Екінші таймның басында Педро Сеа мен Сантос Ириарте соққан доптар ойынды құтқарып қалды; ойынның соңғы минуттарында Эктор Кастро ойынды қорытындылады. 90 мың көркрмен тұңғыш әлем кубогы Уругуайға табысталғанын өз көзімен көрді. Осы күндері сол финалда қатысқан ойншылардың біреуіде тірі емес. Ең соңғысы болып, 2010 жылы 21-ші тамызда 100 жасқа келген кезде Аргентина шабуылшысы - Франсиско Варальо болды.

маусымның 30-ы, 1930
15:30
 Уругвай 4:2  Аргентина Сентенарио, Монтевидео
Көрермендер: 93,000
Төреші: Бельгия Джон Лангенус
Пабло Дорадо 12'
Педро Сеа 57'
Сантос Ириарте 68'
Эктор Кастро 89'
(Мәлімдемесі) Карлос Пеуселье 20'
Гильермо Стабиле 17'

Үздік сұрмергендер[өңдеу]

8 гол

5 гол

4 гол

3 гол

2 гол

1 гол

Автогол

Қызық айғақтар[өңдеу]

Сілтемелер[өңдеу]