Қырым татарлары

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Crimean Tatars
(Qırımtatarlar)
Қырым татарларының туы

Tuhaj Bej.jpg

85pxNoman Chelebicihan.jpg
Amet-khan SultanToğay Bey
Ы. ГаспыралыN. ÇelebicihanM. A. Qırımoğlu
Бүкіл жұрт саны

500,000[дереккөзі келтірілмеген]

Маңызды жұрты бар аумақтар
 Crimea: 243,400[1]
(out of 248,200[2] in  Ukraine)
 Turkey 500,000-ға жуық Үлгі:Fact
 Uzbekistan 10,046[3], 90,000[4], 188,772[5]
 Romania 24,137[6]
 Russia 4,131[7]
 Bulgaria 1,803[8]
 Kazakhstan 1,532[9]
Тіл(дер)і
Қырым татар, Орыс, Түрік, Урум
Дін(дер)і
Сүнниттер
Қатысты этникалық топтары
басқа Түркі халықтары
A.
Қырым татарлары.

Қырым Татарлары — түркі тілдес ұлт. Қырым хандығы кезінде Қырым түбегін (қазіргі Украина құрамына кіреді) мекендеген байырғы халық.

Қазіргі уақытта, қырым татарлары Украинаны қоса алғанда көбінесе Түркия, Өзбекстан, Румыния, Болгария елдерінде мекен етеді.

Тарихы[өңдеу]

Қырым татарлары Сталин билігі кезінде Қырымнан Орта Азияға, Қазақстан мен Оралға күштеп жер аударылған. 1957 жылға дейін Қырым татарларын жеке халық ретінде атауға тыйым салынып келді. Тек 1990 — 92 жылдары 200 мыңдай Қырым татарлары атамекені Қырымға қайта оралды. Қырым татарларының тілі мен ұлттық мәдениеті, өнері мен салт-дәстүрі, бай ауыз әдебиеті қалыптасқан. Қырым татарларының ұлттық музыкасы мен өнерінде, әдет-ғұрпы мен наным-сенімінде, тұрмыс-тіршілігі мен шаруашылығында қыпшақ ұлыстарымен ортақтық басым.[10]

Пайдаланған әдебиет[өңдеу]

  1. AUTONOMOUS REPUBLIC OF CRIMEA: All-Ukrainian Population Census 2001 - National structure
  2. All-Ukrainian Population Census 2001 - National structure
  3. (Орысша) Этноатлас Узбекистана
  4. (Орысша) О миграционном потенциале крымских татар из Узбекистана и др. к 2000 г.
  5. (Орысша) 1989 Soviet census - Uzbekistan
  6. Recensamant Romania 2002 (Romanian). Agentia Nationala pentru Intreprinderi Mici si Mijlocii (2002). Тексерілді, 5 тамыз 2007.
  7. (Орысша) Всероссийская перепись населения 2002 года. Басты дереккөзінен мұрағатталған 21 тамыз 2011. Тексерілді, 24 желтоқсан 2009.
  8. Bulgaria Population census 2001
  9. (Орысша) Агентство Республики Казахстан по статистике. Перепись 2009. (Национальный состав населения.rar)
  10. Қазақстан Энциклопедиясы