Османлы империясы

Қазақша Уикипедияның мағлұматы

(Осман империясы бетінен айдатылған)
Мында өту: бағыттау, іздеу
Османлы империясы
Osmanlı İmparatorluğu
دولت عالیه عثمانیه
Девлет-и Алийе-и Османийе
Үстем Османие мемлекеті
Империя
Сурет:Buyuk selcuklu devleti.gif
 

1299 – 1922
Flag Coat of arms
Flag Coat of arms
Motto
دولت ابد مدت
Девлет-и Ебед-мүддет
("Мәңгі мемлекет")
Anthem
Османлы империясының әнұраны
Location of Османлы империясы
1680 жылғы шекаралар [Османлы империясы билік құрған жерлердің тізімі
Capital Сөгіт (12991326)
Бурса (132665)
Едірне (13651453)
Ыстамбұл (Константинополис, 14531922)
Language(s) Османлыша
Government Монархия
Сұлтандар
 - 12811326 І-ші Осман
 - 191822 VI-шы Мехмед
Ұлы уәзірлер
 - 132031 Алаеддин Паша
 - 192022 Ахмед Теуфік Паша
History
 - Негізінің қалануы 1299
 - Бұлағай кезең 14021413
 - 1-ші конституциялық кезең 18861888
 - 2-ші конституциялық кезең 19081918
 - Бөлшектенуі Қарашаның 17-сі
Area
 - 1680 5 500 000 km² (2 123 562 sq mi)
Population
 - 1856 est. 35 350 000 
 - 1906 est. 20 884 000 
 - 1914 est. 18 520 000 
 - 1919 est. 14 629 000 
Currency Акче, Куруш, Лира

Османлы Империясы (1299-шы жылдан 1922-ші жылға дейін) (Көне Османлы түрікшесі нде: دولت عالیه عثمانیه (Devlet-i Âliye-yi Osmâniyye), Жаңа Османлы түрікшесі және қазіргі түрікшеде: Osmanlı Devleti немесе Osmanlı İmparatorluğu. Замандастары оны Түрік империясы немесе Түркия деп те атаған. Тағы мынаған қараңыз: Османлы мемлекетінің басқа аттары) – көп ұлтты және көп дінді түрік мемлекеті. Өзінің шарықтау шыңында (16-шы – 17-ші ғасырлар) ол үш құрлыққа жайылып, Оңтүстік-шығыс Еуропа, Таяу Шығыс және Солтүстік Африканың басым бөлігін билеген; батыстағы Гибралтар бұғазынан (ал 1553 жылы тіпті Гибралтардың ар жағындағы Морокконың Атлант жағалауына дейін) шығыстағы Каспий теңізі мен Парсы шығанағына дейін, солтүстіктегі Аустрия мен Словакияның шекаралары мен Украинаның бөліктерінен оңтүстіктегі Судан, Эритрея, Сомали мен Йеменге дейінгі аумақты қамтып жатқан.

Бұл империя алты ғасыр бойы Шығыс және Батыс дүниелерінің қарым-қатынас жасасуының бел ортасында болып келді. Құдіретінің шарықтау шыңында Османлы империясы 29 аймақтан тұрып, оған бағынышты Молдавия, Трансильвания және Валахия княздіктері алым-салық төлеп тұрды. Бүгін Ыстамбұл деген атпен белгілі Констанинополис қаласын өз астанасы етіп алған Османлы империясын көп жағынан бұрынғы жерортатеңіздік өркениеттердің, атап айтқанда Рим және Византия империяларының исламдық мұрагері деп атауға болады. Османлылар да өздерін Рим және Ислам дәстүрлерінің жалғастырушылары деп, яғни «мәдениеттердің бірігуі» арқылы «бүкіләлемдік империяның» билеушілері деп қарастырды. [1]


Мазмұны

[өңдеу] Көтерілуі (1299-1453)

Көбірек ақпараты: Түрік тарихының жылнамасы, Осман мұрағаттары
II-ші Мехмед Константинополисті жаулап алып, оны 1453 жылы Османлының жаңа астанасына айналдырды
II-ші Мехмед Константинополисті жаулап алып, оны 1453 жылы Османлының жаңа астанасына айналдырды

[өңдеу] Өсуі (1453-1683)

Османлы империясы, 1299-1683
Османлы империясы, 1299-1683

[өңдеу] Кеңеюі және шарықтау шыңы (1453-1566)

Сурет:Battle of Zonchio 1499.jpg
1499 жылы болған Зончио шайқасы кемелерден зеңбірек атқан алғашқы теңіз шайқасы болды. Осы шайқас жаңа пайда болған Османлы әскери теңіз флотының күшін көрсетті
Мохач шайқасы (1526) және Мажарстанның Османлы тарапынан жаулануы.
Мохач шайқасы (1526) және Мажарстанның Османлы тарапынан жаулануы.

[өңдеу] Бас көтерулер және қайта жандану (1566-1683)

[өңдеу] Құлдырау және қайта құру (1699-1908)

[өңдеу] Қайта құру (1699-1827)

[өңдеу] Модернизация (1828-1908)

Сурет:Sultan Mahmud II.jpg
II-ші Махмуд 1839 жылы Танзимат жарлығын жариялау арқылы Түркияның модернизациясын бастады.

[өңдеу] Ыдырауы (1908-1922)

Ыстамбұлдың Сұлтанахмет ауданындағы жұртшылық шеруі, 1908
Ыстамбұлдың Сұлтанахмет ауданындағы жұртшылық шеруі, 1908

[өңдеу] Бірінші дүниежүзілік соғыс

[өңдеу] Бөлшектенуі

[өңдеу] Экономикалық тарихы

Үлгі:Османлы империясының экономикасы

[өңдеу] Мемлекеттік құрылысы

See also: Османлы империясының ішкі бөлімдері and Фанариоттар

Үлгі:Османлы империясының мемлекеттік жүйесі

[өңдеу] Осман әулеті

Көбірек ақпараты: Османлылар әулеті

[өңдеу] Империялық гарем

Толық мақаласы: Империялық гарем

[өңдеу] Сарай мектептері

Толық мақаласы: Сарай мектебі

[өңдеу] Диуан (Кеңес)

Толық мақалалары: Porte, Ұлы уәзір, және Уәзір
Bâb-ı Âlî, Үстем қақпа
Bâb-ı Âlî, Үстем қақпа
See also: Османлы ұлы уәзірлерінің тізімі

[өңдеу] Жас түріктер дәуірі

[өңдеу] Рәміздері

Көбірек ақпараты: Тұғра, Османлы байрағы
Османлы империясының сұлтаны II-ші Махмудтың тұғрасы. Онда былай делінген: Абдулхамидтың ұлы Махмуд хан мәңгілік жеңімпаз. Жазылып берілуі:  — محمود خان بن  عبدالحميد مظفر دائماً
Османлы империясының сұлтаны II-ші Махмудтың тұғрасы. Онда былай делінген: Абдулхамидтың ұлы Махмуд хан мәңгілік жеңімпаз. Жазылып берілуі:
محمود خان بن عبدالحميد مظفر دائماً

[өңдеу] Қоғам

[өңдеу] Міллет

[өңдеу] Сарай және ондағы өмір

[өңдеу] Аймақ орталықтары

[өңдеу] Мәдениет

Үлгі:Османлы империясының мәдениеті

[өңдеу] Сәулет өнері

Толық мақаласы: Османлы сәулет өнері

[өңдеу] Тілі

Толық мақаласы: Османлы түрік тілі


[өңдеу] Музыкасы

[өңдеу] Аспаздық өнері

Толық мақаласы: Османлы аспаздық өнері

[өңдеу] Діні

{{Further|Мемлекет пен дін (Османлы империясы), Османлы халифаты

[өңдеу] Әділет жүйесі

Көбірек ақпараты: Межелле
Сурет:1879-Ottoman Court-from-NYL.png
An Ottoman trial, 1877 (see image detail for explanation)

[өңдеу] Әскері

Үлгі:Османлы империясының әскері

[өңдеу] Османлы әскері

[өңдеу] Османлы әскери теңіз флоты

See also: Османлы империясы қол қойған теңіздік ынтымақтастық келісімдері

[өңдеу] Османлы әскери әуе күштері

1912 жылдың бас кезіндегі түрік ұшқыштары
1912 жылдың бас кезіндегі түрік ұшқыштары

[өңдеу] Қосымша әдебиет

  • Cleveland, William L. «The Ottoman and Safavid Empires: A New Imperial Synthesis» in A History of the Modern Middle East.

Westview Press, 2004. pp37-56. ISBN 0-8133-4048-9.

  • Creasy, Sir Edward Shepherd. History of the Ottoman Turks: From the beginning of their empire to the present time. R. Bentley

and Son, 1877.

  • Finkel, Caroline. Osman's Dream: The Story of the Ottoman Empire, 1300-1923. John Murray, 2005. ISBN 0-7195-5513-2.
  • Guilmartin, John F., Jr. «Ideology and Conflict: The Wars of the Ottoman Empire, 1453-1606», Journal of Interdisciplinary

History, (Spring 1988) 18:4., pp721-747.

  • Imber, Colin. The Ottoman Empire, 1300-1650: The Structure of Power. Palgrave Macmillan, 2002. ISBN 0-333-61386-4.
  • Jelavich, Barbara. History of the Balkans: Eighteenth and Nineteenth Centuries. Cambridge University Press, 1983. ISBN 0-521-

25249-0.

  • Lafi (Nora), Une ville du Maghreb entre ancien régime et réformes ottomanes. Genèse des institutions municipales à Tripoli de

Barbarie (1795-1911), Paris: L'Harmattan, 2002, 305 pp.

  • Lafi (Nora), Municipalités méditerranéennes. Les réformes municipales ottomanes au miroir d'une histoire comparée, Berlin: K.

Schwarz, 2005.

  • Lybyer, Albert Howe. The Government of the Ottoman Empire in the Time of Suleiman the Magnificent. AMS Press, 1978.

ISBN 0-404-14681-3.

  • Mansel, Philip. Istanbul: City of the World's Desire, 1453-1924. Gardners Books, 1997. ISBN 0-14-026246-6.
  • McCarthy, Justin. The Ottoman Peoples and the End of Empire. Hodder Arnold, 2001. ISBN 0-340-70657-0.
  • Necipoğlu, Gülru. Architecture, Ceremonial, and Power: The Topkapı Palace in the Fifteenth and Sixteenth Centuries. MIT

Press, 1991. ISBN 0-262-14050-0.

  • Quataert, Donald. The Ottoman Empire, 1700-1922. Cambridge University Press, 2005. ISBN 0-521-54782-2.
  • Shaw, Stanford. History of the Ottoman Empire and Modern Turkey, Vol I; Empire of Gazis: The Rise and Decline of the

Ottoman Empire 1290-1808. Cambridge University Press, 1976. ISBN 0-521-21280.

  • Үлгі:1911
  • Leiner, Frederick C.The end of Barbary terror : America's 1815 war against the pirates of North Africa / by Frederick C. Leiner.

New York : Oxford University Press, 2006.

[өңдеу] Түсініктемелер

  1. H. İnalcık: "The rise of the Ottoman Empire" in P.M. Holt, A.K. S. Lambstone, and B. Lewis (eds), The Cambridge History of Islam, (Cambridge University). pages 295-200

[өңдеу] Тағы қараңыз

Үлгі:Portal

All wikimedia projects
Articles and media on this topic in other Wikimedia projects can be found at: Commons Османлы империясы

[өңдеу] Сыртқы сілтемелер

[өңдеу] Ағылшын тілінде

[өңдеу] Түрік тілінде

Үлгі:Осман тарихы Үлгі:Осман империясының сұлтандары Үлгі:Осман империясының мемлекеттік жүйесі

Жеке құралдар