Алдар

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Алдар (Алдарбай) Исекеев (Исянгельдин) (туған жылы белгісіз — 16.5.1740) — башқұрт батыры, Ноғай жолы Бурзиян болысының старшыны, 1705 — 11 жылдары башқұрт көтерілісі басшыларының бірі. Кейін Ресей империясына көрсеткен қызметтері үшін және беделді башқұрт старшындарын өзіне тарту мақсатымен оған “тархан” атағы берілді. А.Тевкелев елшілігі құрамында (1731 — 33) Қазақстанда болып, қазақтардың орыс бодандығына өтуіне үгіт жүргізді, осы мәселелер жөнінде Тевкелевтің жақын көмекшісі әрі ақылшысы болды. Осы қызметіне және 1735 — 36, 1737 — 39 және 1740 жылдардағы башқұрт халқының көтерілістеріне тікелей араласа қоймағанына қарамастан, Алдар “бұрынғы ұрылар, жаңа бүлікті бастаушылар санатында” (Башқұрт істері жөніндегі комиссия бастығы Л.Я.Соймоновтың сөзі) дарға асылды. Алдар (18 ғ., Жайық бойы, Атырау сағасы) - шешен, би. Алдар есімі Шынияз, Мұрат, Ы.Шореков толғауларында, Х.Досмұхамедұлы зерттеулерінде құрметпен аталады. Ел аузындағы әңгімелерге қарағанда Алдар Әбілқайыр ханмен замандас, достық көңілдегі кісі болған. Үлкен ұлы Нұралыға енші берерде Әбілқайыр Алдардан бата сұрапты. Осы оқиғаны Мұрат Мәукеұлы жылқышымен айтысқанда мақтан ете толғайды. Сырым Датұлы Нұралы ханмен дүрдараз болып, оны шабарда Алдардан ақыл сұрапты. Бұл деректер Шернияз ақын жырлары арқылы жеткен.[1]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. “ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6

Қазақ энциклопедиясы