Ардебил (остан)

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Остан
Ардебил
اردبیل
Әкімшілігі
Кіреді

3 мантаге

Енеді

10 шахристан

Әкімшілік орталығы

Ардабил

Тарихы мен географиясы
Құрылған уақыты

1993

Координаттары

38°15′05″ с. е. 48°17′50″ ш. б. / 38.2514° с. е. 48.2973° ш. б. / 38.2514; 48.2973 (G) (O) (Я)Координаттар: 38°15′05″ с. е. 48°17′50″ ш. б. / 38.2514° с. е. 48.2973° ш. б. / 38.2514; 48.2973 (G) (O) (Я)

Жер аумағы

17,800 км²

Уақыт белдеуі

IRST (UTC+03:30)
IRST (UTC+04:30) (Жазғы)

Ірі қалалары

Ардабил, Парсабад

Тұрғындары
Тұрғыны

1,248,488 адам (2011)

Тығыздығы

70 адам/км²

Ресми тілдері

Парсы тілі
Әзірбайжан тілі

Сандық идентификаторлары
ISO 3166-2 коды

IR-03

Ардебил картада

Координаттар: 38°15′05″ с. е. 48°17′50″ ш. б. / 38.2514° с. е. 48.2973° ш. б. / 38.2514; 48.2973 (G) (O) (Я)
Сефи әд-Дин шейхтің кесенесі
Ардебилдегі мұражай

Ардебил останы (парсыша: استان اردبیل‎‎, Остан-е Ардебил, әз. اردبیل,Ərdəbil) — Иранның 31 останының бірі. Иранның солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан, Әзірбайжанмен, Шығыс Әзірбайжан, Занжан және Гилян остандарымен шекаралас. Остан 1993 жылы Шығыс Әзірбайжанның шығыс бөлігінен және Гилян останның солтүстік бөліктерін құрылды. Әкімшілік орталығы — Ардебил қаласы. Аумағы — 17 800 км2. Халқы — 1,248,488 (2011)[1].

Этимологиясы[өңдеу]

Ардебил атауы зороастризмдегі «Артавил» сөзінен алынған (Авеста аталған) және қасиетті орын дегенді білдіреді[2].

Тарихы[өңдеу]

Ардебил останы 1993 жылы құрылды. Жаңа остан құрамына Шығыс Әзірбайжан останының шығыс жерлері мен Гилян останының солтүстік бөліктері кірді.

Исламдық жаулап алу кезінде және моңғол шапқыншылығына дейін Ардебил Иранның ең үлкен қаласы болды. 13 ғасыр басындағы моңғол шапқыншылығы және 13 ғасырдағы Әмір Темір жорықтарынан кейін қазіргі Иран жері бірнеше шағын тәуелсіз хандықтарға бөлініп кетті. 16 ғасырдың басында Сефевидтер әулетінің аумағы осы жерге дейін жеткен болатын. Сефевидтер әулетінің бірінші патшасы және оның негізін қалаушы I Исмаил шах бірнеше жыл ішінде барлық Иран жерін біріктіріп, орталық үкіметі мықты ел құрды.[2]

Географиясы[өңдеу]

Әкімшілік бөлінісі[өңдеу]

Остан құрамына 10 шахристан кіреді: Ардебил, Билесевар, Герми, Халхал, Коусар, Мешгиншахр, Намин, Сареин, Нир және Парсабад.

Шахристан Халқы (2006) Орталыңы Бахштар
1 Билесевар 54.471 Билесевар 2
2 Ардебил 542.930 Ардебил 2
3 Герми 89.248 Герми 3
4 Халхал 92.315 Халхал 3
5 Коусар 27.472 Гиви 2
6 Мешгиншахр 156.141 Мешгиншахр 4
7 Намин 59.242 Намин 3
8 Нир 23.573 Нир 2
9 Парсабад 81.782 Парсабад 3
10 Сареин 17.197 Сареин 2

Халқы[өңдеу]

Мәдениеті[өңдеу]

Ардебил останы Сефевидтер әулетінің кезінде салынған Сефи әд-Дин шейхтың кесенесімен әйгілі. Сефи шейхтің кесенесінде порталды кірберісі бар (1648, сыртқы әрлеуін Ардебилден шыққан Исмаил шебер жасаған) үлкен бақ (ұзындығы 120 м), 8-бұрышты үлкен мешіті, үлкен алаң және оған апаратын кіші алаң, тік бұрышты бата оқитын мешіт, цилиндрлы күмбезі бар Сефи шейхтың мазары және фарфор сақталатын 8-бұрышты шыныхана орналасқан.


Тағы қараңыз[өңдеу]

Сыртқы сілтемелер[өңдеу]

Дереккөздер[өңдеу]