Банк ЦентрКредит
| Банк ЦентрКредит | |
| Түрі | |
|---|---|
| Биржадағы листингі |
KASE: CCBN, CCBNp |
| Қызметі |
банк қызметі |
| Құрылған жылы | |
| Орналасқан жері | |
| Басты адамдары |
Бақытбек Байсейітов (Директорлар кеңесінің төрағасы) |
| Меншікті капиталы |
848,8 млрд теңге (2025)[2] |
| Активтері |
8,521 трлн теңге (2025)[2] |
| Таза табысы |
268,3 млрд теңге (2025)[2] |
| Еншілес компания |
BCC Invest, BCC Leasing, BCC Project, Sinoasia B&R, BCC-HUB, BCC Life |
| Сайты | |
«Банк ЦентрКредит» акционерлік қоғамы (БЦК; ағылш. Bank CenterCredit) — бас кеңсесі Алматы қаласында орналасқан Қазақстанның екінші деңгейдегі банкі. Банк 1988 жылы құрылған.[3]
2025 жылдың қорытындысы бойынша Банк ЦентрКредит активтерінің көлемі бойынша Қазақстан банктері арасында үшінші орында болды.[4] 2024 жылғы 19 қаңтардан бастап банк Қазақстандағы жүйелік маңызы бар банктердің қатарына жатады.[5]
Банктің жай акциялары Қазақстан қор биржасында CCBN, артықшылықты акциялары CCBNp тикерлерімен саудаланады.[6]
Тарихы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Құрылуы және қайта ұйымдастырылуы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Банк 1988 жылғы 19 қыркүйекте Алматыда Алматы облысы кооператорлар одағының «Центр-Банк» Алматы Орталық Кооперативтік Банкі ретінде құрылды. 1991 жылы Қазақ Орталық Акционерлік «Центрбанк» банкі болып қайта тіркелді, ал 1996 жылы «Банк ЦентрКредит» ашық акционерлік қоғамы болып қайта ұйымдастырылды.[3]
Қазақстан Үкіметінің 1997 жылғы 8 желтоқсандағы Тұрғын үй құрылыс банкін қайта ұйымдастыру және жекешелендіру туралы қаулысына сәйкес Банк ЦентрКредит екінші деңгейдегі банктер арасында өткізілген конкурсқа қатысты және Тұрғын үй құрылыс банкін біріктіру арқылы қайта ұйымдастыру құқығын алды. 1998 жылғы 30 маусымда Банк ЦентрКредит пен Тұрғын үй құрылыс банкінің құқықтық мирасқоры болған «Банк ЦентрКредит» ашық акционерлік қоғамы тіркелді.[3]
2004 жылғы мамырда банк ашық акционерлік қоғамнан «Банк ЦентрКредит» акционерлік қоғамы болып қайта тіркелді.[7]
Kookmin Bank және IFC
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]2008 жылғы тамызда Оңтүстік Кореяның Kookmin Bank банкі Банк ЦентрКредит капиталына кірудің алғашқы кезеңін аяқтап, банктің жай акцияларының 23 %-ын 500 млн АҚШ долларына сатып алды. Мәміле Kookmin Bank-тің кейіннен қазақстандық банктің бақылау пакетін иелену жоспарының алғашқы кезеңі ретінде қарастырылды.[8]
2010 жылғы ақпанда Халықаралық қаржы корпорациясы (IFC) Банк ЦентрКредит акцияларының 10 %-ын сатып алды. 2013 жылға қарай Kookmin Bank-тің банктегі үлесі 41,93 %-ға жетті. Оңтүстік Корея банкі БЦК-ны бақылауға алу мүмкіндігін, соның ішінде IFC үлесін кейіннен сатып алу арқылы бақылау пакетін қалыптастыруды қарастырды.[9]
2013 жылдың бірінші жартысында Банк ЦентрКредит кредиттер бойынша резервтердің ұлғаюына байланысты 591 млн теңге көлемінде шығын көрсетті. Reuters сол кезеңдегі Қазақстан банк секторының жағдайын бұған дейінгі кредиттік өсім мен әлемдік қаржы дағдарысының салдарларымен байланыстырды.[9]
Kookmin Bank-тің бақылау пакетін алу жоспары жүзеге асқан жоқ. 2017 жылғы наурызда Бақытбек Байсейітов IFC-ге тиесілі Банк ЦентрКредит акцияларының 10 %-ын сатып алды.[10]
2017 жылғы сәуірде Kookmin Bank өзіне тиесілі 41,93 % акция пакетін Бақытбек Байсейітовке, Цеснабанкке және «Цесна» қаржы холдингіне сатып, Банк ЦентрКредит капиталынан толық шықты.[11]
Цеснабанк және қаржылық тұрақтылық бағдарламасы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Kookmin Bank капиталдан шыққаннан кейін Цеснабанк Банк ЦентрКредиттің ірі акционерлерінің біріне айналды. 2017 жылы екі банкті біріктіру мүмкіндігі қарастырылды.
2018 жылғы наурызда банктер бірігуден бас тартты. Цеснабанк БЦК-ның орналастырылған жай акцияларының өзіне тиесілі 29,56 %-ын Бақытбек Байсейітовке, Владислав Лиге және басқа миноритарлық акционерлерге сатты.[12]
2017 жылы Банк ЦентрКредит банк секторының қаржылық тұрақтылығын арттыру жөніндегі мемлекеттік бағдарламаға қатысты. Бағдарлама шеңберінде банк субординацияланған облигацияларды орналастыру арқылы 60 млрд теңге тартты.[13]
2019 жылы банк секторындағы активтердің сапасын бағалау (AQR), ал 2020 жылы стресс-тестілеу жүргізілгеннен кейін Банк ЦентрКредит Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігімен бес жылдық қадағалау жоспарын келіскен банктердің қатарына кірді. Жоспарда қосымша провизиялар қалыптастыру және жекелеген активтердің сапасын жақсарту шаралары көзделді.[14]
2024 жылы банк бағдарлама бойынша міндеттемелерінің 20 млрд теңгесін мерзімінен бұрын өтеді. 2025 жылы тағы 10 млрд теңге, ал сол жылдың тамызында қалған 30 млрд теңге өтелді. Осылайша Банк ЦентрКредит 2017 жылы алынған 60 млрд теңгені мемлекетке толық мерзімінен бұрын қайтарды.[13]
Қазақстандағы Альфа-Банкті сатып алу
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]2022 жылғы сәуірде Банк ЦентрКредит ресейлік Альфа-Банктің Қазақстандағы еншілес банкінің акцияларын 100 % сатып алу туралы келісім жасасты. Мәміле ресейлік банк пен оның Қазақстандағы еншілес құрылымына халықаралық санкциялар енгізілгеннен кейін жүзеге асырылды.[15]
Сатып алу 2022 жылғы мамырда аяқталды. Осыдан кейін Альфа-Банк Қазақстан Eco Center Bank болып қайта аталды.[16]
2022 жылғы тамызда Банк ЦентрКредит пен Eco Center Bank акционерлері Eco Center Bank-ті БЦК-ға қосу арқылы қайта ұйымдастыруды мақұлдады.[17]
Кейін жарияланған қаржылық есептілікке сәйкес Альфа-Банк Қазақстанды сатып алу құны 50 млрд теңгені немесе шамамен 111 млн АҚШ долларын құрады.[18]
Қызметі және нарықтағы орны
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Банк ЦентрКредит тобының шоғырландырылған қаржылық есептілігіне сәйкес топ қызметі төрт негізгі операциялық сегментке бөлінеді: корпоративтік банкинг, бөлшек банкинг, инвестициялық банкинг және сақтандыру.[5]
Банк Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қорының қатысушысы болып табылады.[5]
2023 жылғы қазанда Банк ЦентрКредит Астана халықаралық қаржы орталығы аумағындағы филиалы арқылы реттелетін қызметті жүзеге асыруға лицензия алды.[5]
2024 жылғы 19 қаңтарда Банк ЦентрКредит Қазақстанның жүйелік маңызы бар банктерінің қатарына енгізілді.[5]
2025 жылғы 31 желтоқсанда банктің 21 филиалы болды.[5]
2025 жылдың қорытындысы бойынша Банк ЦентрКредит активтер көлемі бойынша Қазақстан банктері арасында үшінші орынды иеленді.[4]
Банк тобы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]2025 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша Банк ЦентрКредит алты еншілес ұйымды қамтитын банк тобының бас ұйымы болды.[5]
- «BCC Project» ЖШС — проблемалық активтерді басқару; Банк ЦентрКредиттің қатысу үлесі — 100 %.
- «BCC Invest» АҚ — брокерлік және дилерлік қызмет; қатысу үлесі — 100 %.
- «BCC Leasing» ЖШС — қаржылық лизинг; қатысу үлесі — 100 %.
- «Sinoasia B&R» сақтандыру компаниясы АҚ — сақтандыру; қатысу үлесі — 92,45 %.
- «BCC-HUB» АҚ — ақпараттық технологиялар саласындағы қызметтер; қатысу үлесі — 100 %.
- «BCC Life» өмірді сақтандыру компаниясы АҚ — өмірді сақтандыру; қатысу үлесі — 100 %.[5]
Акционерлері
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]2026 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша Банк ЦентрКредиттің жай акцияларының ірі иелері Бақытбек Байсейітов пен Владислав Ли болды.[19]
| Акционер | Орналастырылған жай акциялардағы үлесі | Банктің барлық орналастырылған акцияларындағы үлесі |
|---|---|---|
| Бақытбек Байсейітов | 51,76 % | 40,11 % |
| Владислав Ли | 11,92 % | 9,23 % |
Басшылығы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Банк ЦентрКредит Директорлар кеңесінің төрағасы — Бақытбек Байсейітов, банк президенті — Руслан Владимиров.[1][6]
2017 жылғы қыркүйекте Ғалым Құсайынов Банк ЦентрКредит басқармасының төрағасы болып тағайындалып, бұл қызметте Владислав Лиді алмастырды.[20]
2022 жылғы қазанда Ғалым Құсайынов басқарма төрағасы қызметінен кетті. Оның орнына бұған дейін Eco Center Bank басқармасының төрағасы болған Руслан Владимиров келді.[21]
2023 жылғы мамырда Банк ЦентрКредиттің басқару құрылымына президент лауазымы енгізіліп, оған Руслан Владимиров тағайындалды.[22]
Қаржылық көрсеткіштері
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Төмендегі негізгі қаржылық көрсеткіштер Банк ЦентрКредит пен оның еншілес ұйымдарының ХҚЕС бойынша дайындалған аудиттелген шоғырландырылған қаржылық есептілігінен алынған.
| Жыл | Активтер, трлн теңге | Меншікті капитал, млрд теңге | Таза пайда, млрд теңге |
|---|---|---|---|
| 2022 | 4,324 | 273,9 | 145,1[23] |
| 2023 | 5,291 | 419,4 | 135,2[23] |
| 2024 | 7,068 | 637,9 | 202,4[24] |
| 2025 | 8,521 | 848,8 | 268,3[2] |
Кредиттік рейтингтері
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]2025 жылғы тамызда S&P Global Ratings Банк ЦентрКредиттің ұзақ және қысқа мерзімді кредиттік рейтингтерін BB/B деңгейінде растады, ұлттық шкала бойынша рейтингін kzA+ деңгейінен kzAA− деңгейіне көтерді және рейтингтер бойынша болжамды «Тұрақтыдан» «Оңға» өзгертті.[25]
2025 жылғы қыркүйекте Moody's Ratings банктің ұзақ мерзімді депозиттік рейтингін Ba1 деңгейінен инвестициялық деңгейдегі Baa3 рейтингіне, ал ұлттық шкала бойынша ұзақ мерзімді депозиттік рейтингін A3.kz деңгейінен A1.kz деңгейіне көтерді. Ұзақ мерзімді депозиттік рейтингтер бойынша болжам «Тұрақты» деп белгіленді.[26]
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- 1 2 Бывший замглавы холдинга «Байтерек» вошел в совет директоров Банка ЦентрКредит. Forbes Kazakhstan. (27 наурыз 2026). Тексерілді, 3 қыркүйек 2026.
- 1 2 3 4 Consolidated financial statements of Bank CenterCredit for 2025 and auditor's report released (ағыл.). Kazakhstan Stock Exchange. (20 наурыз 2026). Тексерілді, 3 қыркүйек 2026.
- 1 2 3 ОАО «Банк ЦентрКредит» (Казахстан): краткая характеристика (орыс.). Қазақстан қор биржасы. (18 желтоқсан 2000). Тексерілді, 3 қыркүйек 2026.
- 1 2 Рейтинг банков Казахстана — 2026. Forbes Kazakhstan. (7 шілде 2026). Тексерілді, 3 қыркүйек 2026.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Bank CenterCredit JSC. Consolidated Financial Statements for the year ended 31 December 2025 (ағыл.)(PDF). Kazakhstan Stock Exchange. Тексерілді, 3 қыркүйек 2026.
- 1 2 Bank CenterCredit JSC (ағыл.). Kazakhstan Stock Exchange. Тексерілді, 3 қыркүйек 2026.
- ↑ Заключение Листинговой комиссии по ценным бумагам АО «Банк ЦентрКредит» (орыс.)(PDF). Қазақстан қор биржасы. (10 тамыз 2005). Тексерілді, 3 қыркүйек 2026.
- ↑ Kookmin completes 1st stage of Kazakh stake buy (ағыл.). Reuters. (27 тамыз 2008). Тексерілді, 3 қыркүйек 2026.
- 1 2 S.Korea's Kookmin Bank set to get control in Kazakh CenterCredit in 2014 (ағыл.). Reuters. (17 қыркүйек 2013). Тексерілді, 3 қыркүйек 2026.
- ↑ Bakhytbek Baiseitov increases stake in Bank CenterCredit (ағыл.). Reuters. (17 наурыз 2017). Тексерілді, 3 қыркүйек 2026.
- ↑ Kookmin Bank sells stake in Bank CenterCredit (ағыл.). Reuters. (21 сәуір 2017). Тексерілді, 3 қыркүйек 2026.
- ↑ Банк ЦентрКредит и Цеснабанк передумали объединяться (орыс.). Курсив. (15 наурыз 2018). Тексерілді, 3 қыркүйек 2026.
- 1 2 БЦК вернул все долги государству (орыс.). Курсив. (11 тамыз 2025). Тексерілді, 3 қыркүйек 2026.
- ↑ Тимур Абилкасымов: «Важно повысить устойчивость банков, чтобы лучше пройти стресс-тест» (орыс.). Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі. (20 қыркүйек 2021). Тексерілді, 3 қыркүйек 2026.
- ↑ CenterCredit to buy Kazakh arm of Russia's Alfa-Bank (ағыл.). Interfax. (20 сәуір 2022). Тексерілді, 3 қыркүйек 2026.
- ↑ Alfa Bank to be renamed Eco Center Bank in Kazakhstan (ағыл.). Interfax. (18 мамыр 2022). Тексерілді, 3 қыркүйек 2026.
- ↑ Fmr Alfa-Bank Kazakhstan subsidiary Eco Center Bank to be merged with Bank CenterCredit (ағыл.). Interfax. (8 тамыз 2022). Тексерілді, 3 қыркүйек 2026.
- ↑ Bank CenterCredit reveals details of its deal with Alfa Bank (ағыл.). Kursiv. (15 мамыр 2023). Тексерілді, 3 қыркүйек 2026.
- ↑ Галим Хусаинов назначен председателем правления АО «Банк ЦентрКредит» (орыс.). Курсив. (22 қыркүйек 2017). Тексерілді, 3 қыркүйек 2026.
- ↑ Галим Хусаинов перестал быть главой БЦК (орыс.). Курсив. (26 қазан 2022). Тексерілді, 3 қыркүйек 2026.
- ↑ БЦК на четверть снизил выплаты топ-менеджменту (орыс.). Курсив. (12 маусым 2023). Тексерілді, 3 қыркүйек 2026.
- 1 2 Опубликован аудиторский отчет по консолидированной финансовой отчетности АО «Банк ЦентрКредит» за 2023 год (орыс.). Қазақстан қор биржасы. (2 мамыр 2024). Тексерілді, 3 қыркүйек 2026.
- ↑ Опубликована консолидированная финансовая отчетность АО «Банк ЦентрКредит» за 2024 год и аудиторский отчет (орыс.). Қазақстан қор биржасы. (9 сәуір 2025). Тексерілді, 3 қыркүйек 2026.
- ↑ Bank CenterCredit says S&P Global Ratings affirmed the bank's credit ratings and upgraded national scale rating; outlook changed to "Positive" (ағыл.). Kazakhstan Stock Exchange. (29 тамыз 2025). Тексерілді, 3 қыркүйек 2026.
- ↑ Bank CenterCredit says Moody's Ratings upgraded the bank's ratings; outlook "Stable" (ағыл.). Kazakhstan Stock Exchange. (11 қыркүйек 2025). Тексерілді, 3 қыркүйек 2026.