Варшава келісімі ұйымы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Навигацияға өту Іздеуге өту
Варшава келісімі ұйымы

Warsaw Pact in 1990 (orthographic projection).svg

1990 жылы қатысушы мемлекеттердің(қою жасыл) және бұрын қатысқан мемлекеттер (ашық жасыл) картасы

Location Warsaw Pakt.svg

Мүшелік:

 КСРО
Flag of Albania (1946–1992).svg Албания (1968 шығып кетті)
Flag of Bulgaria (1971–1990).svg Болгария
Flag of the Czech Republic.svg Чехословакия
Flag of the German Democratic Republic.svg ГДР
Flag of Hungary (1949-1956).svg Мажарстан
Flag of Poland (1927–1980).svg Польша
Flag of Romania (1965–1989).svg Румыния

штаб-пәтер:

 КСРО, Мәскеу, Ленинградский даң., 41

Ресми тілдері:

орысша, немісше, полякша, мажарша, чехше, словакша, румынша, болгарша

Басшылары
Қолбасшы

1955—1960: И. С. Конев

1960—1967: А. А. Гречко

1967—1976: И. И. Якубовский

1977—1989: В. Г. Куликов

Құрылуы
Келісімшартқа қол қою

14 мамыр 1955 жылы

Ыдырау
Таратылу

1 шілде 1991 жылы

Ортаққор логотипі Варшава келісімі ұйымы Ортаққорда
Қырғи-қабақ соғысы (1945–90): НАТО мен Варшава пактісі, 1973 жылғы күш балансы

Варшава келісімі ұйымы (орыс: Организация Варшавского договора) — 1955 жылы достық, әріптестік және өзара кәмек жөнінде Албания, Болгария, Мажарстан, ГДР, Польша, Румыния, Чехословакия және КСРО арасында Варшава келісімі негізінде құрылған әскери-саяси одақ.

1955 жылы 14 мамырда Варшавада Келісімге қол қойылды, 1955 жылдың 5 маусымында күшіне енді, қызмет ету мерзімі - 20 жыл, 1975 жылы 10 жылға жалғастырылды, 1985 жылы 20 жылға созылды. Ұйым 1955 жылы 9 мамырда ГФР НАТО-ның құрамына кіргеннен кейін, оған қарама-қарсы сес ретінде "қырғи-қабақ соғыс" жағдайында құрылды. Жоғарғы саяси басқару органы - ВКҰ, үкіметтердің өкілдерінен құралған кеңесші комитет. 1976 жылы көмекші органдар - Бірлескен секретариат пен сыртқы істер министрлерінің комитеті құрылды.

Әскери басшылық бірлескен қарулы күштерді басқарды, резиденциялары Мәскеу қаласында орналасқан. 1969 жылдан Әскери кеңес пен Қорғаныс министрлер комитеті құрылған. 1987 жылы қорғаныстық әскери доктрина қабылданды. 1989-1990 жылдардағы Орталық, Оңтүстік-шығыс Еуропадағы саяси өзгерістерден кейін 1990 жылдың ақпанында әскери органдар таратылды.

Варшава Келісіміне қатысушы елдердің Қарулы Күштерінің саны 1987 жылдың 1 шілдеде 6 435 900 адамды құрады.

1991 жылдың 1 шілдесінде Прагада, Болгария, Мажарстан, Польша, Румыния, КСРО және Чехословакия өкілдері ВКұ-ның жүмысын тоқтату жөніндегі хаттамаға қол қойды.[1]

Құрамы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Құрамына сегіз социалистік мемлекет кірді:

Республика Билік ететін партия
Flag of the Soviet Union.svg Coat of arms of the Soviet Union (1956–1991).svg КСРО КПСС.svg Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы (КОКП)
(алдында РСДЖП, РСДЖ(б)П, РК(б)П, БК(б)П)
Flag of East Germany.svg Coat of arms of East Germany.svg ГДР Sozialistische Einheitspartei Deutschlands Logo.svg Германия социалистік бірлік партиясы
нем. Sozialistische Einheitspartei Deutschlands
(Германияны біріктіру үдерісіне дайындық кезінде — 1990 жылдың қыркүйегінде ресми түрде шығарылды)
Flag of the Czech Republic.svg Coat of arms of Czechoslovakia (1961-1989).svg ЧССР Emblem of the Communist Party of Czechoslovakia.svg Чехословакия коммунистік партиясы
чех. Komunistická strana Československa
Flag of Bulgaria (1971–1990).svg Coat of arms of Bulgaria (1971–1990).svg БХР LogoBKP.svg Болгария коммунистік партиясы
болг. Българска комунистическа партия
Flag of Hungary.svg Coat of arms of Hungary (1957-1990).svg МХР Logo of the Hungarian Socialist Workers' Party (1989-1993).svg Мажарстан социалистік жұмысшы партиясы
маж. Magyar Szocialista Munkáspárt
Flag of Poland.svg Coat of arms of Poland (1955-1980).svg ПХР POL PZPR logo.svg Польшалық біріккен жұмысшы партиясы
пол. Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Flag of Romania (1965–1989).svg Coat of arms of Romania (1965–1989).svg РСР Coat of arms of PCR.svg Румыния коммунистік партиясы
рум. Partidul Comunist Român
Flag of Albania (1946–1992).svg State Emblem of the People's Republic of Albania.svg АХСР Албания еңбек партиясы
алб. Partia e Punës e Shqipërisë
(идеологиялық қайшылықтарға байланысты 1961 жылы одақтан шықты; ВКҰ әскерлері Чехословакияға кіргеннен кейін — 1968 жылдың қыркүйегінде ресми түрде шықты)

Келісім шарттары[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  1. Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3