Герта Мюллер

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Герта Мюллер
Herta Müller
Herta Müller (2019).jpg
Туған күні

17 тамыз 1953 (1953-08-17) (67 жас)

Туған жері

Ницкидорф, Банат, Румыния

Азаматтығы

Румыния, Германия

Мансабы

Жазушы, ақын, суретші

Шығармашылық жылдары

1976 жылдан бастап

Бағыты

Әлем әдебиеті

Жанры

роман, поэзия мен эссе

Шығармалардың тілі

неміс тілінде

Герта Мюллер (немісше Herta Müller) (17 тамыз 1953, Ницкидорф, Банат, Румыния) — неміс ақыны және жазушысы, қоғам қайраткері, суретші[1]. 2009 жылғы Әдебиет саласындағы "поэзияға көңіл бөлу және прозадағы шынайылық аз қамтылған адамдардың өмірін сипаттайды” атты тұжырымдамасымен[2] Нобель сыйлығының лауреат иегері.

Өмірбаяны[өңдеу]

Ол Румынияның[3] неміс топтарының біріне жататын отбасында дүниеге келді (Банат швабтары деп аталады). Оның атасы фермер және саудагер болған, әкесі СС соғыс кезінде әскерде қызмет еткен. Румынияны Кеңес әскерлері жаулап алғаннан кейін анасы неміс ретінде Украинадағы лагерьге жер аударылды, 1950 жылы босатылды.

Герта Тимишоарадағы университетті бітірді (West University of Timişoara), онда румын және неміс әдебиетін оқыды. 1976 жылдан бастап зауытта аудармашы болып қызмет етті, 1979 жылы Секуритатте құпия полициясымен жұмыс істеуден бас тартқаны үшін жұмысынан айрылды. Гертa балабақшада жұмыс істеп, неміс тілінен жеке сабақ берді. 1982 жылы ол неміс тілінде көркі румын цензурасымен бұзылған алғашқы "Низиндер" кітабын шығарды (1984 жылы кітаптың толық мәтіні Германияда жарық көрді және бірқатар марапаттарға ие болды). 1987 жылы күйеуі, жазушы Ричард Вагнермен бірге Германияға көшіп, Батыс Берлинге қоныстанды. ГФР, АҚШ және т.б. көптеген университеттерде дәріс оқыды. Ол белсенді анти-коммунистік қоғамдық ұстанымға ие. 1997 жылы осы ұйымның бұрынғы ГДР ПЕН-клубының филиалымен бірігуіне наразылық білдіріп, Герман ПЕН-клубынан кетті.[4]

Шығармалары:[өңдеу]

Романдары

  • Der Mensch ist ein großer Fasan auf der Welt (Берлин, 1987) (қазақша “Төлқұжат”)
  • Reisende auf einem Bein (1989) (қазақша “Бір аяқпен саяхат”)
  • Der Fuchs war damals schon der Jäger (1992) (қазақша “Түлкі сол кезде аңшы болған”)
  • Herztier (1994) (қазақша “Тас жүрек”)
  • Heute wär ich mir lieber nicht begegnet (1997) (қазақша “Бүгін сені кездестірмегендімде”)
  • Atemschaukel (қазақша “Терең дем ал”)

Поэзиялары

  • Im Haarknoten wohnt eine Dame, 2000 (қазақша “Бөгет басты назарда”)
  • Im Heimweh ist ein blauer Saal, München: Carl Hanser Verlag, 2019 (қазақша “Көк бөлме сағынышпен, Мюнхен: Карл Ханзер Верлаг”)

Проза және эссе жинақтары

  • Niederungen (Бухарест, 1982) (қазақша “Низина”)
  • Drückender Tango(Бухарест, 1984) (қазақша “Көңілсіз танго”)
  • Barfüßiger Februar(1987) (қазақша “Жалаң аяқ ақпан”)
  • Wie Wahrnehmung sich erfindet (1990) (қазақша “Қабылдау өзін қалай ойлап табады”)
  • Der Teufel sitzt im Spiegel (1991) (қазақша “Шайтан айнада”)
  • Eine warme Kartoffel ist ein warmes Bett (1992) (қазақша “Ыстық тамақ - жылы төсек”)
  • Der Wächter nimmt seinen Kamm (1993) (қазақша “Күзетші тарақты алады”)
  • Hunger und Seide (1995) (қазақша “Ашаршылық пен жібек мата”)
  • In der Falle (1996) (қазақша “Қақпанда”)
  • Der König verneigt sich und tötet (Король кланяется и убивает) (2003) (қазақша “Патша тағзым етеді және өлтіреді”)

Марапаттары[өңдеу]

  • Әдебиет бойынша Нобель сыйлығы (2009)
  • Adam Müller-Guttenbrunn-Förderpreis (1981)
  • Premiul UTC la secțiunea „lucrări în limbile naționalităților conlocuitoare(1982)
  • Әдеби сыйлық аспектілері (1984)
  • Раурис әдеби сыйлығы (1985)
  • Förderpreis zum Literaturpreis der Stadt Bremen (1985, 1985)
  • Marieluise-Fleißer-Preis (1989) Deutscher Sprachpreis (1989, 1989)
  • Росвита сыйлығы (1990)
  • Кранинштайн әдеби сыйлығы (1991)
  • Неміс сыншылары сыйлығы (1992)
  • Генрих Клейст сыйлығы (1994)
  • Aristeion Prize (1995)
  • Ида Демел әдеби сыйлығы (1998)
  • Дублин әдеби сыйлығы(1998)
  • Франца Кафки сыйлағы (1999)
  • Цицеронның шешендік сыйлығы (2001)
  • Tübinger Poetik-Dozentur (2001)
  • Карл Цукмайер медалі (2002)
  • Джозеф Брейтбах сыйлығы(2003)
  • Literaturpreis der Konrad-Adenauer-Stiftung (2004)
  • Берлин әдеби сыйлығы (2005)
  • Würth-Preis für Europäische Literatur (2006)
  • Уолтер Газенклевердің әдеби сыйлығы(2006)
  • Ehrengabe der Heinrich-Heine-Gesellschaft (2009)
  • Franz Werfel Human Rights Award (2011)
  • Hoffmann von Fallersleben Prize (2010)
  • Самуэль Богумил Линда сыйлығы (2011)
  • Монисмания сыйлығы (2011)
  • Берген қалалық хатшысы (1995, 1996)
  • Ricarda-Huch-Preis (1987)
  • Үздік аударма кітабы үшін сыйлық (2013)
  • Hannelore Greve literature award (2014)
  • Генрих Белл сыйлығы (2015)
  • Ойген Когон сыйлығы (22 марта 2019)
  • Ағайынды Гримм поэзия профессоры (1998)
  • Тюбинген университетінің Фридрих Гельдерлин сыйлығы (2015)
  • Йена университетінің құрметті докторы

Дереккөздер[өңдеу]