Иткендір

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Иткендір
Eupatorium cannabinum
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі: Өсімдіктер
Бөлімі: Гүлді өсімдіктер
Табы: Қос жарнақтылар
(unranked) Asterids
Сабы: Asterales
Тұқымдасы: Asteraceae
Кіші тұқымдасы: Asteroideae
Тайпасы: Eupatorieae
Кіші тайпасы: Ageratinae
Тегі: Eupatorium
Карл Линней 1753 not Bubani 1899
түрлері

30-60 түрі белгілі

Иткендір (лат. Eupatorium) – астралылар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы.

Қазақстанда Ақтөбе облысында ғана кездесетін түрі кенептүсті иткендір (Е. cannabinum) өседі. Оның биіктігі 1,5 метрдей. Тамыры жуан болады. Сабағы бұтақты келеді, тік өседі. Қарама-қарсы орналасқан қауырсын тәрізді жай жапырақтарының төменгі бөлігі тілімденіп, ұшы сүйірленген. Қоңырау пішінді, күрделі қалқанша себет гүлшоғырында 3 – 7 гүлдері болады. Әрбір себет гүлшоғырының сыртында бірін-бірі жаба жетілген 2 – 3 қатар орам жапырақшалары бар. Олардың сыртқы шеңберіжұмыртқа, ішкісі – қандауыр тәрізді. Гүлдері қос жынысты, күлте жапырақшалары қызғылт, күлгін қызғылт түсті. Маусымшілде айларында гүлдеп, тамызқыркүйекте жемістенеді. Жемісі – ұзын, бес қырлы, қара қоңыр түсті тұқымша. Ақ, ұзын түкті айдаршасы арқылы таралады. Иткендірді халық медицинасында шемен ауруын емдеуге пайдаланады. Тамыры мен жапырағынан қара және көк бояу, ал сабағынан талшық алынады.[1][2]


Суреттер[өңдеу]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Қазақстан Энциклопедиясы
  2. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, IV том