Йенё Фок

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Йенё Фок
маж. Fock Jenő
Йенё Фок
Йенё Фок
Лауазымы
Ту
Министрлер Кеңесінің төрағасы
Ізашары Дьюла Каллаи
Ізбасары Дьёрдь Лазар
Өмірбаяны
Партиясы Мажар социалистік жұмысшы партиясы
Мамандығы саясаткер
Діні Атеизм
Дүниеге келуі 16 мамыр 1916 (1916-05-16)
Будапешт,Аустрия-Мажарстан
Қайтыс болуы 22 мамыр 2001 (2001-05-22) (85 жас)
Будапешт, Мажар Халық Республикасы

Йенё Фок (мажар. Fock Jenő) (16 мамыр 1916 ж. - 22 мамыр 2001 ж. ) — Мажарстанның мемлекет және коммунист саяси қайраткер. 1967 жылдан 1975 жылға дейін Мажарстан Халық Республикасы Министрлер Кеңесінің төрағасы қызметін атқарған мажарстан.

Өмірбаян[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Ол 1916 жылы 16 мамырда Будапештте машина жасаушы Йено Фок мен Маргит Конның (1894-1947) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Мажар социал-демократиялық партиясының мүшесі болды және коммунадағы рөлі үшін сегіз айға абақтыға қамалды, ал 1940 жылы 14 айға бас бостандығынан айырылды.

Ол 1931 жылы кәсіподақ жастар қозғалысына қосылды, ал келесі жылдан бастап Мажарстанның заңсыз Коммунистік Жастар жұмысшылары қауымдастығы мен ХРККҰ жұмысына қатысты.

Фок 1932 жылы Мажарстан Коммунистік партиясына қосылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол 1940 жылдан 1943 жылға дейін коммунистік қызметі үшін абақтыға жабылды.

Мансап[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Мажар Халық Республикасы құрылғаннан кейін 1949 жылы 20 тамызда ол 1952 жылдан 1954 жылға дейін коммунистік басқаруға қара металлургия министрі ретінде қатысты. 1957 жылы ол Мажар социалистік жұмысшы партиясының (MSZMP) Орталық Комитетінің хатшысы болды, ал 1961 жылы ол премьер-Министрдің орынбасары болды. 1957 жылдан 1980 жылға дейін ол Орталық комитеті Саяси Бюросының мүшесі болды.

1967 жылы 14 сәуірде ол премьер-министр ретінде Дьюла Каллаидың мұрагері болды. Қызметте болған кезінде ол нарықтық экономиканың кейбір элементтерін енгізуге сәтсіз тырысты.

Бұған дейін MSZMP Орталық Комитеті Янош Кадардың Жаңа экономикалық механизм (ЖЭМ) деп аталатын Экономикалық реформа жоспарларын жариялады.[1] Реформа кез-келген ЭӨКС еліндегі "соғыстан кейінгі ең түбегейлі өзгеріс" ретінде қарастырылады.[2] 1968 жылдың 1 қаңтарында ресми болған жоспар орталықтандырылған жоспарлаудың тиімсіздігін жеңу мақсатында орталықсыздандыруға үлкен өзгеріс болды. ЖЭМ Иосиф Сталиннің экономикалық жүйесінен алшақтап, кәсіпорынның негізгі мақсаты ретінде кірісті жариялаған саясаттың пайдасына міндетті жоспарланған көрсеткіштер болды.

Жаңа экономикалық саясат "экономикалық жүйені жан-жақты реформалау" болды, компаниялар арасында нарықтық қатынастар орнатты, бағаларды бөлу функциялары ретінде пайдаланды және бағаны ескеретін компаниялар кірісті барынша көбейту үшін пайда көрді және кірісті жаңа инвестицияларды бюджеттеу үшін пайдаланды.[3]

Бұл әрекеттер ЭӨКС мемлекеттері мен Кеңес Одағының қарсылығына байланысты сәтсіз аяқталды. Нәтижесінде, 1975 жылы 15 мамырда Фок Дьёрдь Лазардың пайдасына сайлауға қатысудан бас тартты.

1945-1947, 1958-1967 және 1971-1985 жылдары Мажарстан Ұлттық Жиналысының депутаты болды. Кейінірек ол техникалық және кәсіби қоғамдар қауымдастығының (MTESZ) президенті болды.

Режим өзгергеннен кейін ол оқшау өмір сүрді. Ол 2001 жылы 22 мамырда өмірінің 85-ші жылы үйінде қайтыс болды.

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  1. Balassa, Bela. The Economic Reform in Hungary. Economica, New Series, Vol. 37, No. 145. (Feb., 1970), pp 1–22.
  2. Granick, David. The Hungarian Economic Reform. World Politics, Vol. 25, No. 3. (Apr., 1973), pp. 414–429.
  3. Balassa, Bela. The Economic Reform in Hungary. Economica, New Series, Vol. 37, No. 145. (Feb., 1970), pp 1–22.