Керосинка

Керосинді шам

Керосин шам — шағын ғана жарық көзі. Бірақ оның жарығы кезінде тұтас ауылды, бүкіл елді жарықтандырып, адамзат өркениетінің бір кезеңін алға сүйреген болатын.

Керосин шамының тарихы XIX ғасырдың ортасына қарай бастау алады. 1853 жылы поляк ғалымы Игнаций Лукасевич мұнайдан бөлініп алынған жаңа сұйықтық — керосинді (керосене) жарық көзі ретінде қолдануға болатынын дәлелдейді. Бұл — электрден бұрын, бірақ майшамнан кейінгі үлкен техникалық серпіліс еді.

Бұған дейін халық шыраққа, балауыз шамға, тіпті жануар майын пайдаланып, жарық шығаруға тырысқан болатын. Алайда олардың жарығы әлсіз, түтіні көп, ал қолдану мерзімі қысқа болды. Керосин шам болса, жарқын, ұзақ жанады, үнемді әрі қарапайым.

Керосин шамның құрылымы өте қарапайым: төменгі бөлігінде сұйық күйдегі керосин құйылады. Оған матадан немесе арнайы материалдан жасалған фитиль батырылады. Шамның үстіңгі бөлігіндегі әйнек колба желден қорғап, жалынның тұрақты жануына мүмкіндік береді.

Фитиль арқылы керосин жоғары тартылып, от берілгенде жану процесі басталады. Бұл — сол кездегі ең тиімді жарық көзі болды. Шамды бұрап қою арқылы жарықтың деңгейін де реттеуге болатын — бұл да өз уақыты үшін үлкен жаңалық.

Керосинка. Оның бірнеше — білтелі, екі түтікті, бір және екі конфорлы;түрі бар. Білте ретінде ені жалпақ мақта-мата пайдаланылады. Кейбір керосинкалардың конфоркасы қозғалмайтындай немесе бір мезгілде екі астро қоюға болатындай жазылмалы етіп жасалады. Керосинка жанып тұрған кезде май құятын тесігі жабық болуы тиіс, ыс-жалын шықпас үшін білтенің күйген жерін қиып тастап отырады. Керосинканы жағу үшін алдымен білтені тұтандырып, 2—3 минут қыздырады да, содан кейін жалынды ретке еліреді. Керосин біткенше жағудың қажеті жоқ, өйткені білте бүлінеді. Керосинканы өшіру үшін жалынды барынша басу қажет.

Тағы қараңыз

• Керосин