Нәдір Кәрімұлы Нәдіров

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Нәдір Кәрімұлы Нәдіров
Туған күні

6 қаңтар 1932(1932-01-06) (87 жас)

Туған жері

Әзірбайжан, Нахичеван

Азаматтығы

 Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы
 Қазақ КСР
 Қазақстан

Ғылыми аясы

Мұнайхимия ғылымдары және Химия

Жұмыс орны

ҚР Ұлттық Инженерлік Академиясының вице-президенті, Ғылыми-техникалық «Мұнай және газ» журналының бас редакторы

Ғылыми дәрежесі

Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясының Академигі. Химия ғылымдарының докторы, профессор

Альма-матер

Қызылорда мемлекеттік педагогикалық инистиуты

Марапаттары


Достық ордені
OrdenParasat.png
Құрмет ордені
Еңбек Қызыл Туы ордені КСРО тың жерлерді игергені үшін Ленин 100 жыл КСРО Еңбек ардагері медалі
MedalAstana.png Medal10RK.png Medal10Astana.png Medal20RK.png
Medal25RK.png ҚР Конституциясына 20 жыл ҚР «Еңбек ардагері» медалі ҰОС 70 жыл медалі
Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері
Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының иегері КСРО өнертапқышы
ҚР Білім беру ісінің құрметті қызыметкері ҚР Ғылымын дамутуға сіңірген еңбегі үшін

Нәдір Кәрімұлы Нәдіров (6 қаңтар 1932 жылы, Әзірбайжан, Нахичеванда туған) — ғалым. Химя ғылымдарының докторы, профессор. Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясының Академигі (1983 жылдан). Қазақ КСРнің ғылым саласындағы Мемлекеттік сыйлығының иегері (1980 жылы). Қазақ КСРнің Еңбегі сіңген ғылым қайраткері. Қазақстан Білім Беру ісінің Құрметті қызыметкері. Қазақстанның және КСРОның Құрметті мұнайшысы. Қазақстанның Құрметті азаматы. Қазақстанның Құрметті Инженері.

Өмірбаяны[өңдеу]

  • 1937 ж. ата-анасымен бірге Қазақстанға Сарысу ауданына қоныс аударылған. Арыстанды ауылындағы мектепте орта білім алды.
  • Қызылорда педагогикалық институтын бітірді (1953).
  • 1953 – 56 ж. Шолақтау кентінде (қазіргі Қаратау қаласы) мектепте химия пәнінің мұғалімі
  • 1956 – 1959 ж. Мәскеу мемлекеттік педагогика университетінің аспиранты
  • 1959 – 68 ж. Хабаровск педагогика институтының кафедра меңгерушісі
  • 1968 – 75 ж. Шымкенттегі Қазақ хим.-технологиялық институтында кафедра меңгерушісі, ғылыми жұмыс жөніндегі проректор
  • 1975 – 86 ж. Қазақстан ғылым академиясының Мұнай химиясы және табиғи тұздар институтының директоры
  • Қазақстан ғылым академиясының Бас ғылыми хатшысы
  • 1987 – 2000 ж. Бүкілодақтық мұнай ғылыми-зерттеу институтының Қазақстандағы бөлімінің бастығы
  • 1997 жылдан ҚР Ұлттық инженерлік академиясының 1-вице-президенті.

Қоғамдық қызметі[өңдеу]

Ғылыми еңбектері[өңдеу]

Нәдіров органикалық заттар химиясы мен мұнай жүйелерінің физикалық химиясының дамуына сүбелі үлес қосты.

  • Ол 750 ғылыми мақаланың, 27 ғылыми еңбектің, 250 авторлық куәліктің авторы.

Ғылыми атақтары[өңдеу]

  • 1967 жылы Химия ғылымдарының докторы
  • 1970 жылы профессор құрметті ғылыми атақтары берілді.
  • 1983 жылдан Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясының Академигі.
  • 1983 жылдан КСРО Ғылым академиясының академигі.
  • 1991 жылдан Башқұртстан Ұлттық ғылым академиясының құрметті академигі.
  • 1992 жылдан РФ Экологиялық Қайта құру және Халықаралық академиясының академигі.
  • 1992 жылдан Ресей жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі.
  • 1995 жылдан Ресей Профилактикалық медицина академиясының құрметті академигі.
  • 1995 жылдан Халықаралық инженерлік академияның президенттері Кеңесінің мүшесі (Мәскеу);

Мемлекеттік марапаттары[өңдеу]

  • 1967 жылы «РСФСРнің жоғарғы мектебінің Білім беру ісінің Үздігі» атағы;
  • 1970 жылы «Лениннің туғанына 100 жыл» медалі;
  • 1980 жылы Қазақ КСРнің ғылым саласындағы Мемлекеттік сыйлығының иегері;
  • 1980 жылы «Қазақ КСРнің Еңбегі сіңген ғылым қайраткері» құрметті атағы берілді.
  • 1981 жылы КСРОның «Еңбек Қызыл Ту» Ордені;
  • 1983 жылы Губкин атындағы халықаралық сыйлықтың иегері;
  • 1984 жылы «Тыңға 30 жыл» медалі;
  • 1985 жылы «КСРО өнертапқышы» құрметті атағы;
  • 1991 жылы «КСРО Құрметті мұнайшысы» құрметті атағы;
  • 1998 жылы ҚР тұңғыш медалі «Астана» мемлекеттік медалі;
  • 2001 жылы «Қазақстанның Құрметті Инженері» құрметті атағы;
  • «Қазақ ССРнің Еңбек сіңірген мұнайшысы» құрметті атағы;
  • 1999 жылы «Құрмет ордені»;
  • 1999 жылы «Қазақ мұнай өнеркәсібіне 100 жыл» құрметті төсбелгісі;
  • 2001 жылы «Қазақстан тәуелсіздігіне 10 жыл» медалі;
  • 2002 жылы «Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін медалі»;
  • 2003 жылы «А.М. Подгорный» атындағы алтын медалі (Украина);
  • 2003 жылы «Инженер даңқы» Ордені;
  • 2006 жылы елбасының жарлығымен жоғарғы мемлекеттік марапат ІІ дәрежедегі «Достық ордені» мен марапатталды;
  • 2008 жылы «Астанаға 10 жыл» медалі;
  • 2011 жылы президент жарлығымен «Парасат ордені» мен марапатталды;
  • 2011 жылы «Қазақстан тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі;
  • Сәтбаев атындағы мемлекеттік степендия иегері;
  • Атырау, Жамбыл, Шымкент және Қызылорда облыстарымен, көптеген аудандардың құрметті азаматы;
  • 20 ғасырдың Көрнекті инженері.

Отбасы[өңдеу]

  • Әйелі - Надирова Галина Амоевна, химия ғылымдарының кандидаты, доцент.
  • Ұлдары - Бари (1962); Ариф (1964); Дмитрий (1973)[1]

Дереккөздер[өңдеу]

Сыртқы сілтеме[өңдеу]