Папаго
| Папаго | |
| Tohono Oʼodham | |
 | |
| Бүкіл халықтың саны | |
|---|---|
|
20 000[1] | |
| Ең көп таралған аймақтар | |
| Тілдері | |
| Діні | |
|
христиандық, анимизм |
Папаго (өз атауы: Tohono Oʼodham) — АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы үндіс халқы, (Аризонаның оңтүстігінде 4 резервация, екеуі Пимамен бірге) және Мексиканың солтүстік-батысында (Сонора штатының солтүстігі). Америка Құрама Штаттарындағы халық саны 19,5 мың адам (2010, санақ), Мексикада - 1 мың адамға дейін.[2]
Тілі
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Тілі — папаго тілі. Испан және ағылшын тілдері де кең таралған.[3]
Діні
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Діни сенімдері бойынша папаго — католиктер.
Тарихы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Папагоның шығу тегі туралы пікірталас көп. Кейбір сарапшылар бұл тайпа солтүстікке шамамен 300 жыл бұрын қоныс аударған деп есептейді. Басқалары бұл тайпаны Каса Грандеде керемет жартас сарайларын салған Хохокам мәдениетінің ұрпағы деп санайды. Испандық миссионерлер тайпаны күштеп христиандықты қабылдап, 18 ғасырдың аяғында Сан Хавьер-дель-Бак миссиясын құрды, бірақ миссионерлердің жұмысы қарсылыққа тап болып, папаго 17-18 ғасырларда бірнеше рет көтеріліс жасады.[4]
Кәсібі
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
ХХ ғасырдың басына дейін олар жартылай көшпелі өмір салтын ұстанды, терушілікпен, балық аулаумен, аңшылықпен айналысты, бұршақ дақылдарын өсірді. Қазіргі папаго егістік және суармалы қолмен атқарылатын егіншілікпен (маис және басқа да дәнді дақылдар, асқабақ, бұршақ дақылдары), мал шаруашылығымен (жылқы, ірі қара) айналысады.[5]
Тұрмыс салты
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Шағын отбасы басым. ХХ ғасырдың басына дейін папаго елді мекендері автономияға ие болды, кеңестер басқарды, уақытша одақтар құрды. Неке неолокалды, сорорат элементтері белгілі, неке келісім бойынша.
Өмір сүру салты, ғимараттардың түрі мен киім-кешектері жағынан мексикалықтарға өте жақын. Ыдыс-аяқтарға геометриялық өрнектері бар дөңгелек ақ себеттер тән.
Жаңбыр культі, жаңбыр шақыру рәсімі (үлкен үйлер немесе жаңбырлы үйлер осы мақсатқа арналған), фетишизм, анимизм, бақсылық, темекі шегудің салт-дәстүрі, фольклор сақталған.[6]
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ American Indian, Alaska Native Tables from the Statistical Abstract of the United States: 2004–2005 Мұрағатталған 18 маусымның 2026 жылы.
- ↑ Үлкен Ресей энциклопедиясы 2004–2017. Тексерілді, 18 шілде 2025.
- ↑ Папаго - бұл кім?. Тексерілді, 18 шілде 2025.
- ↑ Папаго сөзінің мағынасы. Тексерілді, 18 шілде 2025.
- ↑ В.А.Тишков Дүние жүзіндегі халықтар мен діндер. Энциклопедия. — Москва: Үлкен Ресей энциклопедиясы, 1999. — Б. 409. — 930 б. — 100 000 таралым. — ISBN 5-85270-155-6.
- ↑ Әлем халықтары/Папаго. Тексерілді, 18 шілде 2025.
