Уичита
| Уичита | |
| Wichita | |
 | |
| Бүкіл халықтың саны | |
|---|---|
|
2953[1] | |
| Ең көп таралған аймақтар | |
| Тілдері | |
| Діні | |
| Этникалық топтары | |
|
уичита (тавехаши), тавакони, уако, кичаи |
Уичита (вичита, Wichita) — Америкадағы Оклахома штатында тұратын үндіс халқы. Құрамына тавехаши, тавакони, кичаи және уако деген төрт тайпа кіреді. Халқы: 2800 адам (тавакони, уако, кичаилармен бірге; 2015).[2]
Тілі
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Тілі — вичита тілі, ағылшын тілінде де сөйлейді.[3]
Діні
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Сенушілердің діни байланысы: католиктер, протестанттар.[4]
Тарихы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]XVI ғасырдың басынан бастап олар Орталық Канзас аумағында өмір сүрді, ол жерден XVII ғасырда оңтүстік сиулар оларды Арканзас өзенінің аңғарына (Қазіргі Оклахома штаты) ығыстырды. Мұнда олар француздармен сауда-саттыққа тартылды. Олардың қоныстары Оңтүстік жазықтардың сауда орталықтарына айналды. ХІХ ғасырға қарай вичитаның негізгі елді мекендері Ред-Ривер өзені бойында (Оклахома мен Техас Штаттарының шекарасы) орналасты.
1859 жылы олар Үндіс аумағында резерватқа ие болды.
Кәсібі
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Дәстүрлі мәдениеті шығыс Ұлы жазық үндістеріне тән. Олар қолмен атқарылатын егіншілікпен және атпен бизон аулаумен айналысты. Қазіргі уичиталар жалдамалы еңбекпен айналысады.[5]
Тұрмыс салты
[өңдеу | дереккөзін өңдеу].jpg)
Неке қонысы матрилокалды. Жоғарғы мұрагерлік көсем бастаған бастықтар кеңесі басқарды.
Елді мекендер бекіністі. Тұрғын үй конус тәріздес, қамыс пен сабаннан жасалған, диаметрі 12-15 м ұзын сырықтардың қаңқасында, ортасында ошағы мен түтін шығаратын тесігі және қабырғалары бойында төсек-орынға арналған биік орындары бар. Қоныс аудару кезінде кезінде типи тәрізді шатырлар пайдаланады.
Ерлердің негізгі киімі — белдік, былғары гамаштар, мокасиндер, ал әйелдер киімі қысқа былғары белдемше болды. Суық мезгілде буйвол терісінен жасалған жамылғылар. Татуировка мен ритуалдық сурет салумен айналысты.[6]
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ Native Americans chose Waco for water and abundance, like others, 10 KWTX (8 July 2018).
- ↑ Үлкен Ресей энциклопедиясы 2004–2017. Тексерілді, 21 тамыз 2025.
- ↑ Уичита сөзінің мағынасы. Тексерілді, 21 тамыз 2025.
- ↑ Қазіргі заман энциклопедиясы. Тексерілді, 21 тамыз 2025.
- ↑ В.А.Тишков Дүние жүзіндегі халықтар мен діндер. Энциклопедия. — Москва: Үлкен Ресей энциклопедиясы, 1999. — Б. 567. — 930 б. — 100 000 таралым. — ISBN 5-85270-155-6.
- ↑ Әлем халықтары/Уичита. Тексерілді, 21 тамыз 2025.
