Фукс бармақтамыры

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Фукс бармақтамыры
Dactylorhiza fuchsii Mariazell 01.JPG
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі: Өсімдіктер
Бөлімі: Гүлді өсімдіктер
Табы: Дара жарнақтылар
Сабы: Asparagales
Тұқымдасы: Orchidaceae
Кіші тұқымдасы: Orchidoideae
Тегі: Dactylorhiza
Түрі: D. fuchsii
Екі-есімді атауы
Dactylorhiza fuchsii
(Druce) Soó
Синонимдері
  • Orchis fuchsii Druce
  • Dactylorchis fuchsii (Druce) Verm.
  • Dactylorhiza carpatica (Batoušek & Kreutz) P.Delforge
  • Orchis longibracteata F.W.Schmidt
  • Orchis nesogenes (Briq.) Rouy in G.Rouy & J.Foucaud
  • Dactylorhiza meyeri (Rchb.f.) Aver.
  • Dactylorhiza longibracteata (F.W.Schmidt) Holub
  • Dactylorhiza andoeyana Perko
  • Orchis hebridensis Wilmott
  • Dactylorhiza hebridensis (Wilmott) Aver
  • Orchis okellyi (Druce) Druce
  • Dactylorhiza okellyi (Druce) Aver.
  • Dactylorhiza psychrophila (Schltr.) Aver.

Фукса саусақтамыры (лат. Dactylorhiza fuchsii) – сүйсіндер тұқымдасына жататын, Қазақстанда сирек кездесетін түр.

Алтайда (оңтүстігінен батысына дейін) және Қазақстанның солтүстік облыстарында оқшауланған популяциялары кездеседі. Қазақ шоқыларындағы Қарқаралы тау сілемінде және Азутау тауында (таралу аймағының қиыр оңтүстік нүктелері) таралған. Жалпы таралу аймағы Батыс Еуропадан Оңтүстік Сібір мен Солтүстік Моңғолияға дейін жіңішке жолақ болып созылып жатыр. Тал, қайың, көктерек және аралас ормандарда, алаңқайлары мен шетінде, өзен мен жылға жағалауларында өседі. Қарашірікке бай, ылғалды топырақты ұнатады. Табиғатта көшеттері 8-10 жылда гүлдейді, 20-25 жыл тіршілік етеді. Тіршілік ортасының құрғауынан және дем алушылардың гүл шоғырына жинауынан зардап шегеді. Қарқаралы тау сілемінде 6 жыл (1976-1982 жылдары) оның ішінде популяция тығыздығы 1 шаршы метрде 6-24-тен 0-2 дараға дейін төмендеді. Мәдени түрде Ю.А.Котухов Алтай ботаника бағында өсірді. Тұқымымен көбейеді, қалың мүк жапқан ылғал шалғында өздігінен тұқым шашып көбейеді. Батыс Алтай және Марқакөл қорықтарында, Қатонқарағай, Қарқаралы, Көкшетау ұлттық парктерінде қорғалады.[1]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Қазақстан өсімдіктер әлемінің асыл қазынасы. Қазақстан Қызыл кітап беттерінен. Алматы: «Алматыкітап» ЖШС, 2006. – 74 бет.