Эмили Бронте

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Эмили Бронте
Emily Brontë
Emily Brontë by Patrick Branwell Brontë restored.jpg
Ағасы Бренуэлл салған суреттің бір тұсы
Туған күні

30 шілде 1818 (1818-07-30)

Туған жері

Торнтон

Қайтыс болған күні

19 желтоқсан 1848 (1848-12-19) (30 жас)

Қайтыс болған жері

Хоэрт

Азаматтығы

 Ұлыбритания

Мансабы

жазушы, поэтесса

Шығармалардың тілі

ағылшынша

Эмили Джейн Бронте (ағылш. Emily Jane Brontë) (30 шілде 1818, Торнтон, Уэст-Йоркшир, Ұлыбритания — 19 желтоқсан 1848, Хоэрт) — ағылшын жазушысы және ақыны, Бронте апалы-сіңлілерінің ортаншысы. "Найзағайлы асу" романының, сонымен қатар бірқатар өлеңдердің авторы.

Биография[өңдеу]

Эмили Ирландиядан шыққан кедей діни қызметкер Патрик Бронте мен оның әйелі Мария Бренуэллдің отбасында бесінші бала болды. Эмили үш жаста болғанда анасы қайтыс болды. Эмили өмірінің көп бөлігін Хоэрт (Батыс Йоркшир) ауылында өткізді. Біраз уақыт ол үлкен әпкелерімен бірге Кован көпіріндегі қайырымдылық мектебінде оқыды. Мектепте басталған және оның екі қарындасы Мария мен Элизабеттің өмірін қиған індет алты жасар Эмилиді дүр сілкіндірді және оның бүкіл өмірі мен жұмысына әсер етті. Әсіресе жақын туыстық және шығармашылық қатынастар Эмилиді кіші сіңлісі Эннмен байланыстырды. "Ангрия циклінің" романтикалық романдарын жазған Бренуэлл мен Шарлотта сияқты, Эмили мен Энн өздерінің қиял әлемін, гондалды, поэтикалық шабыттың қайнар көзін жасады.

1835 жылы бірнеше ай бойы Эмили Роухед мектебінде оқыды, бірақ көп ұзамай үйді сағынғандықтан Хоэртке оралды. 1837 жылы ол Галифакс Лоу-Хиллдің маңында мұғалім болып қызмет етеді, ал 1842 жылы Шарлоттамен бірге білімін жалғастыру үшін Брюссельге кетеді. Брюссельден оралғаннан кейін Эмили Хоэрттен бір рет кетеді — 1845 жылы Энн ол үшін және өзі үшін Йоркке қысқа сапар ұйымдастырады.

1846 жылы "Каррер, Эллис және Эктон Беллдердің өлеңдері" атты жинақ жарық көрді. Эмилидің өлеңдері — "Эллис" - өте жоғары бағаланады. 1847 жылы оның "Найзағайлы асу" романы жарық көрді, ол кейіннен оған даңқ әкелді. Эмилидің көзі тірісінде бұл роман іс жүзінде байқалмады, тек XIX ғасырдың аяғында ол әдеби ортада жалпыға танымал болды.

Өмірбаяндық анықтамада Шарлотта Йоркширдегі Эрншо мен Линтондардың екі отбасы және олардың зұлым данышпаны Хитклиф туралы баяндайтын "қорқынышты, үлкен мұңды" атап өтті. Кэтрин Эрншо мен Хитклифті қатты, жын-перілер, бүлікшіл құмарлық байланыстырады. Олардың махаббаты қайғылы. Өлгеннен кейін ғана олар керемет түрде біріктіріледі. Әйгілі ағылшын жазушысы Элизабет Гаскелл "Найзағайлы асу" романы көптеген оқырмандардың үрейін тудырды және "жаман... кейіпкерлер бейнеленген мәнерлілікке деген жеккөрінішті"деп жазды. Алайда романға моральдық күш пен даналық, қатыгездік, алдау мен ақылсыздық тән, ақыл мен әділеттілік берілген.

Оның әпкесі Энн сияқты, Эмили Бронте де отбасылық шеңберден тыс адамдармен тығыз қарым-қатынаста болмады. Оның хат-хабарлары толығымен жоғалды. Сонымен қатар, Эллен Нассиге жазған хатында ол "өмірде ешқашан қалыпты хаттар жазбаған сияқты"деп мысқылмен байқады. Қазіргі уақытта оның поэзиясы ерекше жоғары бағаланады. "Жады" (Remembrance), "тұтқын" (The Prisoner) өлеңдері және басқалары оған Блейк, Шелли және Байроннан кем емес талантты ақынның даңқын әкелді.

1848 жылдың қыркүйегінде Эмили ағасының жерлеу рәсімінде суық тиді және екі айдан кейін тез тұтынудан қайтыс болды.

Бронте апалы-сіңлілері мен олардың ағасы Бренуэллдің құрметіне Меркурий кратері аталған.

Эмилия Бронте 1980 жылғы Британдық пошта маркасында бейнеленген.

Кітабы және өлеңдері[өңдеу]

  1. Найзағайлы асу, 1847 жыл
  2. Эмили Бронте өлеңдерінің толық жинағы, 1941 ж. Ч.У.Хэтфилд өңдеген.

Хаттар, эсселер, күнделіктер[өңдеу]

Брюссельде Шарлоттамен бірге француз тілін үйреніп, Эмили осы күнге дейін сақталған бірнеше шағын шығармалар (бельгиялық эсселер) жазды. Олардан басқа, төрт "күнделік қағаздары" сақталған. Эмилидің отбасылық шеңберден тыс достары болмағандықтан, оның хат-хабарлары мүлдем жоғалып кетті (Шарлоттың досы Эллен Нассиге бірнеше қысқа жазбаларды қоспағанда). Бронте апалы-сіңлілер мұражайында сақталған кейбір құжаттар бар.

Дереккөздер[өңдеу]