Қанды алмаздар

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Сьерра-Леондегі алмаздарды өндіру

Қанды алмаз немесе қақтығыс алмазы деп белгілі бір аймақта соғыс жүріп жатқан кезде алмаз өндіруден түскен ақша билікке қарсы шығып жатқан халықтың өз ішіндегі қаруланған отрядтарын, басқыншылық әскерін немесе далалық командирлер әрекетін қаржыландыруға кетуін айтады. "Қанды алмаз" термині әлемдік алмаз саудасында үштен екі бөлігін өндіретін Африкаға қатысты айтылады[1].

Тарихы[өңдеу]

Ангола[өңдеу]

Ангола,  Португалияның бұрынғы отары, тәуелсіздігін 11 қараша 1975 жылы алды. Анголаны азат ету үшін ұлттық қозғалыс (МПЛА - Movimento Popular de Libertação de Angola, MPLA), Анголаның толық тәуелсіздігі үшін ұлттық одақ (УНИТА - португал тілінде União Nacional para a Independência Total de Angola, UNITA) және Анголаны азат ету ұлттық майданы (ФНЛА - португал тілінде Frente Nacional de Libertação de Angola, FNLA) 1974 жылдан 2001 жылға дейін азаматтық соғыс жүргізді.  1992 жылдан 1998 жылға дейін Биссес келісімінің ырқынан тыс билікпен болған соғысты қаражатпен қамтамасыз ету үшін, УНИТА алмаздарды  3,72 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі суммаға сатты[2] УНИТА қозғалысын қаржыландырудағы алмаздың рөлін түсінген БҰҰ 1998жылы БҰҰ Қауіпсіздігі Кеңесінің 1173 және 1176- резолюцияларын қабылдады, мұнда Анголадан қақтығысты алмаздарды сатып алуға тыйым салды. 1173-Резолюция алмаз саудасын әскери жағдайды қаржыландырудың көзі ретінде алғаш айтылған БҰҰ-ның резолюциясы болды. Деректерге сәйкес, 1980 жылдары өндірілген алмаз саудасынан түскен қаржының 20%-ы заңсыз болған, ал 19%-ы қақтығысты алмаз саудасы болған. 1999 жылы Бүкіләлемдік алмаз кеңесі бағалауына сәйкес заңсыз алмаз саудасы 3,06%-,а дейін, ал 2004 жылы шамамен 1%-ға төмендеген..

Конго Республикасы[өңдеу]

2004 жылы Конго Республикасы Кимберли Процесінен шығарылды, себебі мемлекеттің ресми түрде алмаз өндіретін өндірістері болмаса да, экспортқа күдік тудырарлықтай көр көлемдегі алмаз шығарылды. Сонымен қатар Конго Республикасы алмаз шығарудың сертификатын жалған жасады деп айыпталды. 2007 жылы Конго Республикасы Кимберли Процесіне қайта қабылданды[3]

Зимбабве[өңдеу]

Кимберли Процесін Сертификациялау схемасы  Зимбабвені шиеленісті деп таппады. Бұрындары алмасты Марангеде ретсіз өндірудің салдарынан Зимбабведегі алмаз контрабанда жағдайы Бүкіләлемдік алмаз кеңесі бақылауына көшті.[4]

2010 жылы шілдеде Кимберли Процесін Сертификациялау схемасы бұған дейін талас тудырып келген Маранге территориясында өндірілетін алмаздарды заңды деп тауып, халықаралық нарықта сауда жасауға рұқсат берді[5], осыдан кейін бір ай өтпей, бақылаушының есебі шықты.[6]

Қанды алмазбен күрес[өңдеу]

Global Witness 1998 жылы өзінің "A Rough Trade" есебінде Африкадағы қақтығысты алмазбен байланыстырған бірінші ұйым болды[7][8]. БҰҰ да қақтығыс алмаздарының соғыс шараларын қаржыландырудағы рөлін мойындады және 1998 жылы 1173 Қауіпсіздік Кеңесінің Резолюциясын қабылдады. 2008 жылы Фаулер өзінің есебінде УНИТА-ның (Анголаның толық тәуелсіздігі үшін ұлттық одақ) әскери қозғалыстарды қаржыландырып отырғаны туралы толық жазды, бұл сол жылы көктемде 1295 БҰҰ Резолюциясын қабылдауға мәжбүр етті және  Кимберлиде, ОАР, алмаз өндіретін оңтүстікафрикалық ел-экспортшылары жетекшілерінің кездесуі болды. Мұндағы мақсат - қақтығысты алмаз саудасын тоқтататын әдіс және сатып алушыларға әскери істерге алмаздардың қатысы жоқтығын дәлелдейтін көрініс механизмін ойлап табу[9][10]

Кимберли процесін сертификациялаудың схемасы[өңдеу]

19 шілде 2000 жылы Бүкіләлемдік алмаз конгресінде,  Антверпенде, қақтығыс алмазы саудасына қарсы бағытталған резолюция қабылданды[11][12]. Резолюцияға сәйкес, алмаздарды экспорттау және импорттауды сертификациялаудың халықаралық жүйесін жүргізу керек болды, ал сертификациялау процедурасынан өтпеген алмаз саудасына барлық елдерде заңды тұрғыдан тыйым салынуы керек. Барлық елдер қақтығысты алмаз контрабандасы үшін қылмыстық жауапкершілікке тартыруы тиіс, ал  алмаз саудасы бойынша айыбы дәлелденген тұлғалар  одан кейін Әлемдік алмаз ұйымдары биржасында алмаз саудасына қайта кіре алмайды [12]. Сонымен қатар кейбір туристік орталықтардан (мысалы, Дубай) алмаз алып шығу үшін, алмаз иесі әуежайда Кимберли Процесі сертификатын көрсетуі тиіс болатын[13]. Кимберлилік процесс, тіпті алмаз өндірудің отаны африкалық елдердің өзінде де жүргізілді. 

Ескерту[өңдеу]

  1. НЕЛЕГАЛЬНЫЕ АЛМАЗЫ: ПРОКЛЯТИЕ АФРИКИ
  2. Guy Arnold.
  3. Blood Diamonds No Longer Congo-Brazzaville’s Best Friend, IPS (30 Nov 2007). Тексерілген 11 тамыз 2010.
  4. Diamond Industry Calls for Clampdown on Zimbabwe Smuggling, Rapaport (12 Oct 2008). Тексерілген 12 желтоқсан 2008.
  5. "Zimbabwe gets go-ahead to sell diamonds again", The Independent, шілде 17, 2010.
  6. "Monitor to Clear Zimbabwe Diamonds", Wall Street Journal, мамыр 28, 2010.
  7. Dan Brown.
  8. Janine P. Roberts.
  9. Robert Fowler.
  10. Resolution 1295 (2000)PDF
  11. Fact#6 World Diamond Council website - Diamond Facts.org, accessed желтоқсан 8, 2006
  12. a b Diamond leaders in pact to ban 'conflict gems' funding African wars CNN.com, шілде 19, 2000, accessed online желтоқсан 9, 2006
  13. [Diamonds, Development, and Democracy by Nicky Oppenheimer]