Құссүттіген

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Құссүттіген
Құссүттіген.jpg
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі: Өсімдіктер
Тұқымдасы: Лалагүлдер тұқымдасы
Түрі: Құссүттіген

Құссүттіген (лат. Ornithogalum) - лалагүлдер тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдіктер туысы. Жерорта, Еуразия, Африканың субтропиктік және қоңыржай аймақтарында өсетін 130-ға жуық түрі бар. Қазақстанда Тобыл-Есіл аралығындағы жазықта, Ертіс аңғарында, Балқаш көлі мен Каспий теңізі ойпатында, Жем өзені алабында, Жетісу (Жоңғар) және Іле Алатауларында, Кетпен (Ұзынқара) жотасында қауашықты құссүттіген (Ornithogalum bulbiferum) өседі. Құссүттігеннің кейбір түрлері улы. Әсемдік үшін өсірілетін түрлері де бар.

Ботаникалық сипаты[өңдеу]

Gc22 ornithogalum umbellatum and nutans.jpg
  • Биіктігі 3-15 см.
  • Ұзындығы 4-5 мм болатын жуашығы жұмыртқа тәрізді, бір немесе бірнеше ұсақ жуашығы болады.
  • Сабағының төменгі жағын қалың сұр түк басқан.
  • Төменгі жапырақтары жіңішке жіп тәрізді, жартылай цилиндрлі, 3-5 сабақ жапырақтарының түп жағы түйнек тәрізді томпиып тұрады да, соның ішінде жуашық орналасады.
  • 1-3 гүлі гүлдеу алдында төмен қарай иілетін жіңішке гүлсағағына орналасқан. Гүлсерігі бөліктерінің ұзындығы 7-12 мм, қандауыр тәрізді, ішкі жағы ашық сары, сырты жасылдау. Аталығы гүлсерігінен 1/8-1/4-ге қысқарақ, тозаңдығы созылыңқы. Қауашағы сопақ, 3 қырлы, гүлсерігінен 2 есе қысқа.

Наурыз-сәуір айларында гүлдейді.

Өсетін ареалы[өңдеу]

Далалы жерлерде, таудың тастақты баурайларында, лессті тау етегінде өседі. < ref> Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5</ref>

Дереккөздер[өңдеу]