Үлкен Алматы (өзен)

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
(Үлкен Алматы бетінен бағытталған)
Jump to navigation Jump to search
Үлкен Алматы өзені
Үлкен Алматы өзенінің жоғарғы ағысы
Үлкен Алматы өзенінің жоғарғы ағысы
Сипаттамасы
Ұзындығы 96 км
Су алабының
ауданы
425 км²
Су алабы Қаскелең
Өзендердің
су алабы
Қапшағай бөгеніІле
Су ағысы
Бастауы Іле Алатауындағы мұздықтар
 • Биіктігі 3000-3500 м м
 • Координаттары 43°00′16″ с. е. 77°02′01″ ш. б. / 43.00444° с. е. 77.03361° ш. б. / 43.00444; 77.03361 (G) (O) (Я) (T)
Сағасы Қаскелең өзенінің оң жағы
 • Координаттары 43°34′15″ с. е. 76°54′06″ ш. б. / 43.57083° с. е. 76.90167° ш. б. / 43.57083; 76.90167 (G) (O) (Я)Координаттар: 43°34′15″ с. е. 76°54′06″ ш. б. / 43.57083° с. е. 76.90167° ш. б. / 43.57083; 76.90167 (G) (O) (Я) (T)
Орналасуы
Ел Қазақстан
Аймақ Алматы облысы

Үлкен Алматы өзені (орыс. Большая Алматинка) — Қаскелең өзенінің оң саласы.

Географиялық орны[өңдеу]

Алматы қаласы және Алматы облысы жерімен ағады.

Бастауы[өңдеу]

Іле Алатауындағы 3000-3500 м биіктіктегі екі қуатты мұздықтан басталады.

Гидрологиясы, қоректенуі[өңдеу]

Сайран көлі, 2007 жыл, қыркүйек айы

Ұзындығы - 96 км. Су жиналатын ауданы - 425 км2. Биік тау бөлігінде өзен арнасы тік, шатқалды, ені 5,0 - 7,0 м, тереңдігі 0,5 - 0,6 м, төменгі ағасында ені 8 м, тереңдігі 0,5 м. Жылдық орташа су ағымы Терісбұлақ сағасында секундына 5,0 м3-ге жуық. Мұздық, көп жылдық қар, жауын-шашын суымен толығады. Сел қаупі өте күшті өзендердің бірі. 1921 және 1950 жылы жойқын сел жүрді. Сел қаупіне қарсы осы өзен арнасы басып өтетін Үлкен Алматы көліне бөгет салынған. Қала ішіндегі арнасы бетондалған, Сайран демалыс бөгені жасалған. Өзенде сел қоймасымен 40-метрлiк темiрбетонды бөгет құрастырылған. Үлкен Алматы бойында бірнеше СЭС, санаторийлер, оқушылар демалатын лагерьлер бар.

Өзеннiң негiзгi қоректенуi - жартастар, мұздықтар және мәңгi қарлардың облысы. Аршаның тоғайлары бар биiк тау шалғындары төменде көрiнiп қалады, қылқан жапырақ және жапырақты орманды белдiктер өтедi.

Үлкен Алматы өзенінің Алматы қаласы Каблуков көшесі бойындағы ағысы

Салалары[өңдеу]

Ірі салалары: Өткелді, Терісбұтақ (теңiз деңгейiнен 3200 м биiктiкте Іле Алатауының баурайынан басталады, ұзындығы -11 км, су жиналатын ауданы 32,3 км2), Қызылкүнгей, Серкебұлақ, Құмбел, Аюсай. [1]

Тағы қараңыз[өңдеу]

Дереккөздер[өңдеу]