Дағыстан

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Координаттар: 43°06′ с. е. 46°53′ ш. б. / 43.1° с. е. 46.883333° ш. б. (G) (O)

Ресей Федерациясының субъекті
Дағыстан Республикасы
Республика Дагестан

авар Дагъистаналъул Республика
ағұл Республика Дагъустан
әз. Дағыстан Республикасы
(Dağıstan Respublikası)
[1]
дар.Дагъистала Республика
құмықшаДагъыстан Республикасы
лезг.Республика Дагъустан
лакшаДагъусттаннал Республика
ноғ.Дагъыстан Республикасы
рут. Республика Дагъустан
таб.Дагъустандин Республика
цах. Республика Дагъустан
шешенше ДегIeстан Республика


Флаг Дагестана Герб Дагестана
Дағыстан туы Дағыстан елтаңбасы

Республика Дагестан Ресей картасында

Елордасы

Махачкала

Жер аумағы

52-ші

- Барлығы
- % су беті

50 270 км²
0,4

Жұрты

13-ші

- Барлығы
- Тығыздығы

Green Arrow Up Darker.svg2 946 035 (2013)

58.6 адам/км²

ЖАӨ

35-ші

- Барлығы, ағым. баға
- Жан басына шаққанда

285,3 млрд руб. (2010)

78,3 мың руб.

Федералды округ

Солтүстік Кавказ

Экономикалық аудан

Солтүстік Кавказ

Мемлекеттік тілі

орыс, авар, ағұл, әзірбайжан, даргин, құмық, лак, лезгин, ноғай, рутуль, табарасан, тат, цахур, шешен[2]

Республика президентінің м.а.

Рамазан Абдулатипов

Үкімет төрағасы

Мұхтар Меджидов

Халық кеңесінің төрағасы

Хизри Шихсаидов

РФ субъектінің коды

05

ISO 3166-2 бойынша коды

RU-DA

Уақыт белдеуі

MSK (UTC+4)

Ресми сайты:

http://www.government-rd.ru/

Дағыстан Республикасы - (ав. Дагъистаналъул Республика, әз.Dağıstan Respublikası, Дағыстан Республикасы, дарғ. Дагъистала Республика, құмықша Дагъыстан Республикасы, лезгинше Республик Сувахъпара) — Ресей Федерациясының Солтүстік Кавказ федералды округінің құрамына кіретін ең оңтүстікте орналасқан республика.

Астанасы — Махачкала қаласы.

1921 жылдың 20 қаңтарында құрылған.

Дағыстан оңтүстігінде Әзірбайжанмен, оңтүстік-батысында Грузиямен, сондай-ақ Ресейдің батысында Шешен Республикасымен, солтүстік-батысында Ставрополь өлкесімен және солтүстігінде Қалмақстан Республикасымен шектеседі.

Этимология[өңдеу]

Өз заманында Дағыстан әр түрлі тарихи кезеңдерге байланысты «Албания», арабтарда «Ард ас-Сарир», ал грузиндер «Лекетия» деп атаған.

«Дағыстан» - сөзі түркінің «дағ» - тау, парсының «стан» - ел, мемлекет деген сөзінен, «Таулы ел» деген мағына береді.

Жағрапиясы[өңдеу]

Кавказдың солтүстік-шығысында орналасқан, солтүстігінде - ойпат, ал оңтүстігінде - Үлкен Кавказ тауы орналасқан. Жер көлемі шамамен солтүстіктен оңтүстікке дейін 400 км, ал батыстан шығысқа дейін 200 км болады.

Дағыстан жағрапиясы
Caucasus topographic map-ru.svg
Dagestan topographic map-ru.svg
Кавказ картасы Дағыстанның физикалық картасы

Дағыстан халқы[өңдеу]

Ұлттық құрамы

Дағыстан Ресейдің ұлттық құрамы ең көп Республикасы.

Халық
Аварлар 758,4 (29,4 %) 850,0 (29,4 %)
Даргиндер 425,5 (16,5 %) 490,4 (17,0 %)
Құмықтар 365,8 (14,2 %) 431,7 (14,9 %)
Лезгиндер 336,7 (13,1 %) 385,2 (13,3 %)
Лактар 139,7 (5,4 %) 161,3 (5,6 %)
Әзірбайжандар 111,7 (4,3 %) 130,9 (4,5 %)
Табарасандар 110,2 (4,3 %) 118,9 (4,1 %)
Орыстар 120,9 (4,7 %) 104,0 (3,6 %)
Шешендер 87,9 (3,4 %) 93,7 (3,2 %)
Ноғайлар 36,2 (1,4 %) 40,4 (1,4 %)
Ағұлдар 23,3 (0,9 %) 28,1 (1,0 %)
Рутульдер 24,3 (0,9 %) 27,8 (1,0 %)
Цахурлар 8,2 9,8
Армяндар 5,7 5,0
Татарлар 4,7 н. д.
Украиндар 2,9 н. д.
Еврейлер 1,5 н. д.
Таулық еврейлер 1,1 0,5
1000 адамнан саны жоғары халықтар көрсетілген

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Кириллица ресми түрде, алайда бейресми қолданыста латын жазуы да жиі қолданылады.
  2. Конституцияға сәйкес, Республиканың мемлекеттік тілдері боп орыс және Дағыстан халқының барлық тілдері саналады. Алайда, тек қана 14 тілдің өз жазуы бар және мемлекеттік тіл ретінде жұмыс істеуде.

Сыртқы сілтемелер[өңдеу]

Ортаққорда бұған қатысты медиа файлдар бар: Дағыстан