Албания
Қазақша Уикипедияның мағлұматы
| Republika e Shqipërisë
Албания Республикасы
|
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||
| Әнұраны: Himni i Flamurit |
||||||
 |
||||||
| Елордасы (және ең ірі қаласы) |
 Тирана |
|||||
| Ресми тілдері | Албанский | |||||
| Үкімет түрі | Республика | |||||
| — | Президенті | Бамир Топи | ||||
| — | Премьер-министрі | Сали Бериша | ||||
| Тәуелсіздігі | от Османлы империясы | |||||
| — | Тәуелсіздігі | 1912 Қарашаның 28 | ||||
| — | Су (%) | 4.7 | ||||
| Жұрты | ||||||
| — | 2005 сарап. | 3,581,655 (130th) | ||||
| ЖІӨ (АҚТ) | 2007 сарап. | |||||
| — | Бүкіл | $19.818 billion[1] (112th) | ||||
| — | Тұлға басына | $6,259 (100th) | ||||
| АДИ (2003) | 0.784 (medium) (73rd) | |||||
| Ұлттық пұлы | Лек (ALL) |
|||||
| Уақыт белдеу(лер)і | CET (UTC+1) | |||||
| — | Summer (ЖУ) | CEST (UTC+2) | ||||
| Интернет үйшігі | .al | |||||
| Телефон белгілемесі | +355 | |||||
Албания, Албания Республикасы (албанша: Republika e Shqipërisë) - еуропаның оңтүстігінде орналасқан шағын ел. Солтүстігінде Черногория және Сербиямен, оңтүстік-шығысында Грекия және Македониямен, шығысында Косовомен шектеседі. Албания албанлардың жалғыз мемлекет емес, олар Косово және Македонияда тұрады.
Мазмұны |
[өңдеу] Жағрапиясы
Жеренің көпшілігін тау жоталары мен үстірттер алып жатады. Таул аңғарларынан құлай аққан тасқынды өзендер теңізге қарай құлаш ұрады. Бұл өзендер Андрия теңізін жиектей 150 км-ге созылып жатқан ққнарла жазық алқап арқылы өтеді. Алқаптың ені 15 км-ден 35 км-ге дейін барады. Бұл жактың ауа райы жұмсақ. Таулы аудандарда сәл қаталдау. Қыста жиі боран соғып, аяз 20 градусқа дейін барады.
[өңдеу] Тарихы
Албания бұл - орта ғасырлардың атау. Греклер осы мемлекет Albaētia немесе Arbanētia деп аталады. “Алба” сөзі илирикша (бұрынғы Грекияның тілі) “төбе” мағынаны білдіреді. Албания бірінші Грекияның, ал сосын Рим Империясының провинциясы болды. 395 ж. Рим Империясы екі мемлекетке бөлінді (Батыс Рим және Византия).
1912 ж. албанлар Осман Империясынан шығып өзінің тәуелсіз жариялды. Бірақ 1939 ж. италилардың фашистер Албанияға кіріп – аннексия жасады.
1944 ж. партизанлар өз мемлекет азатті, содықтан 1946-1976 жж. Албания – Албан Халық Республикасы аталған.
1976 ж. социалисттер Албания Социалистік Халық Республикасы деп жариялады.
1991 ж. бастап Албания демократиялық республикасы.
[өңдеу] Әкімшілік құрылысы
Албанияда 12 провинциялар (албанша: qark - qarku, немесе prefekturë - prefektura), 36 аймақтар және 351 районлар.
| qark | елордасы | аймақтар | районлар | қалалар | аулдар | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Берат | Берат | Berat Kuçovë Skrapar |
12 2 10 |
2 1 2 |
122 17 103 |
| 2 | Дебер | Пешкопи | Bulqizë Dibër Mat |
8 15 12 |
2 1 3 |
103 141 76 |
| 3 | Дюрес | Дюрес | Durrës Krujë District |
10 7 |
4 2 |
61 43 |
| 4 | Элбасан | Элбасан | Elbasan District Gramsh Librazhd Peqin |
24 10 10 6 |
2 1 2 1 |
176 95 75 49 |
| 5 | Фиер | Фиер | Fier Lushnjë Mallakastë |
17 16 9 |
3 2 1 |
117 121 40 |
| 6 | Гирокастер | Гирокастер | Gjirokastër Përmet Tepelenë |
13 9 10 |
2 2 2 |
95 97 77 |
| 7 | Корке | Корке | Devoll Kolonjë Korçë Pogradec |
5 8 17 8 |
1 2 2 1 |
44 76 155 72 |
| 8 | Кукес | Кукес | Has Kukës Tropojë |
4 15 8 |
1 1 3 |
30 90 68 |
| 9 | Леже | Леже | Kurbin Lezhë Mirditë |
4 10 7 |
3 2 4 |
28 63 70 |
| 10 | Шкодер | Шкодер | Malësi e Madhe Pukë Shkodër |
6 10 18 |
2 2 2 |
56 75 139 |
| 11 | Тирана | Тирана | Kavajë Tirana District |
10 18 |
2 3 |
65 155 |
| 12 | Влоре | Влоре | Sarandë Vlorë District |
4 9 13 |
1 2 4 |
38 62 99 |
[өңдеу] Экономикасы
Елдің өнеркәсіп және мәдениеторталығы, Албанияның елордасы – Тирана. Мұнда көп заводтар және фабрикалер орналасқан. Албания халық шаруашылығының басты саласы – ауыл шаруашылығы. Құнарлы жері бүкіл территориясының тек қана бір бөлігін алып жатқандықтан, албандар батпақты жерлерді құрғатып, тау төскейлерін бақ отырғызыға пайдаланады. Олар бидай, күріш, арпа, сұлы егеді, бұршақтұқымдас өсімдіктер, лимон, жүзім сондай-ақ зәйтүн ағашын отырғызынады.
| Geographic navigations |
|---|
|
Албания • Алмания • Андорра • Аустрия • Әзірбайжан1 • Әрменстан2 • Беларус • Белгия • Босна-Гершек • Бұлғарстан • Гүржістан1 • Дания • Естония • Ирландия • Исландия • Испания • Италия • Қазақстан1 • Құрама Патшалық • Қыбыр2 • Латуия • Лихтенштейн • Литуания • Лүксембор • Мажарстан • Македония • Малта • Молдова • Монако • Недерландия • Норуегия • Польша • Портуғалия • Ресей1 • Румыния • Сан-Марино • Слоуакия • Слоуения • Сербия • Түркия1 • Украина • Уатиқан • Финландия • Франция • Хорватия • Черногория • Чехия • Швеция • Швейцария • Грекия Тәуелді және басқа аумақтар үшін Тәуелді аумақтар тізімін және Танылмаған елдер тізімін қараңыз.
Жерорта теңізімен шектесетін елдердің тізімі
|
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
Дәйексөз алу <ref> tags exist, but no <references/> tag was found қатесі
