ЮНЕСКО

UNESCO жалауы

ЮНЕСКО (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization — UNESCO) — Біріккен Ұлттар Ұйымының Білім, Ғылым және Мәдениет жөніндегі Ұйымы.

Ұйым 1945 жылы 16 қарашада құрылды, штаб-пәтері Францияның Париж қаласында орналасқан. Ұйым құрамына әлемнің түкпір-түкпірінде орналасқан 67 бюро мен бөлімшелер кіреді. ЮНЕСКО қаулысы Лондон конференциясында 1945 жыл қарашасында қабылданып 1946 жыл 4-ші қарашасында, қабылдауы туралы қол қойған 20 мемлекет актілерін сақтауға өткізгеннен кейін күшіне енеді. Бүгінгі күні Ұйымға 193 мемлекет мүше. 1972 жылы ЮНЕСКО 1975 жылы күшіне енген Бүкіләлемдік мәдени және табиғи мұраларды қорғау конвенциясын қабылдайды, дәл қазір 184 елде бекітілген (КСРО — 1988 жылы). 1999 жылдан бастап ЮНЕСКО-ның бас директоры — Коитиро Мацура. 2005 жылы ол 4-жылдық мерзімге қайта сайланды.

XX ғ. ЮНЕСКО-ның аса мәнді жобалары мыналар: II дүниежүзілік соғыс жылдарында әскери әрекеттерден зардап шеккен кітапхана және мұражай қорларын қалпына келтіру; Азияда, Африкада, Латын Америкасында бастауыш білім беру жүйелерін дамыту; құнды еңбектерді аудару, тікелей байланыстар орнату арқылы Батыс пен Шығыстың арасында мәдени алмасуды дамыту; дамушы елдердегі сауатсыздықты жойып, "негізгі білім беру" жүйесін қалыптастыру (оқу орталықтары Камбоджада, Үндістанда, Таиландта, Оңтүстік Кореяда, Либерияда, Түркияда, сондай-ақ бірқатар, Латын американдық елдерде, Таяу Шығыс елдерінде); өркениет ескерткіштерін сақтау. 1959 ж. ЮНЕСКО-ның қамқорлығымен Мәдени құндылықтарды сақтау және қалпына келтіру бойынша Халықаралық комитет жұмыс істей бастады.

Мақсаты

ЮНЕСКО негізгі мақсаты — бейбітшілік пен қауіпсіздікті елдердің білім, ғылым және мәдениет салаларындағы ынтымақтастығын БҰҰ Қаулысында айтылғандай жалпыға бірдей құрметпен қарап, әділеттілік пен заңдардың орындалуын, адам құқығы, әрі негізгі бостандықтар негізінде барлық елге, түрі-түсіне, жынысына, тілі мен дініне қарамастан қамтамасыз ету арқылы нығайту.

Мақсатына жету үшін ЮНЕСКО бес негізгі функцияларды жүзеге асырады:

• болашағы бар, келешекте адамзатқа керек білім, ғылым, мәдениет пен байланыс формаларын зерттеу;
• білімді ғылыми зерттеудің нәтижесіне сүйене отырып таныту, алмасу, таратумен айналысу;
• заңнамалық іскерлікпен: ұсыныстарды іске асыруға міндет болатын халықаралық актілерді дайындау және қабылдау;
• мүше-мемлекеттерге «техникалық ынтымақтастық» түрінде жобалар жасау мен дамыту салаларындағы саясатын анықтауда эксперттерінің қызметтерін ұсынады;
• арнайы ақпаратпен алмасуды жүзеге асырады.

Мүше елдер

2009 жылдың қазан айына сәйкес ЮНЕСКО ұйымына 193 мемлекет мүше және 7 мемлекет серіктес мүше дәрежелеріне ие.

1. Австралия, ұйымға қосылу күні - қарашаның 4, 1946
2. Австрия - тамыздың 13, 1948
3. Албания - қазанның 16, 1958
4. Алжир - қазанның 15, 1962
5. Америка Құрама Штаттары - қазанның 1, 2003
6. Андорра - қазанның 20, 1993
7. Ангола - наурыздың 11, 1977
8. Антигуа және Барбуда - шілденің 15, 1982
9. Аргентина - қыркүйектің 15, 1948
10. Армения - маусымның 9, 1992
11. Ауғаныстан - мамырдың 4, 1948
12. Әзірбайжан - маусымның 3, 1992
13. Багамалар - сәуірдің 23, 1981
14. Бангладеш - қазанның 27, 1972
15. Барбодос - қазанның 24, 1968
16. Бахреин - қаңтардың 18, 1972
17. Беларусь - мамырдың 12, 1954
18. Бельгия - қарашаның 29, 1946
19. Белиз - мамырдың 10, 1982
20. Бенин - қазанның 18, 1960
21. Болгария - мамырдың 17, 1956
22. Боливия - қарашаның 13, 1946
23. Босния және Герцоговина - маусымның 2, 1993
24. Ботсвана - қаңтардың 16, 1980
25. Бразилия - қарашаның 4, 1946
26. Бруней Даруссалам - наурыздың 17, 2005
27. Біріккен Араб Әмірліктері - сәуірдің 20, 1972
28. Буркина Фасо - қарашаның 14, 1960
29. Бурунди - қарашаның 16, 1962
30. Бутан - сәуірдің 13, 1982
31. Вануату - ақпанның 10, 1994
32. Венгрия - қыркүйектің 14, 1948
33. Венесуэла - қарашаның 25, 1946
34. Въетнам - шілденің 6, 1951
35. Габон - қарашаның 16, 1960
36. Гаити - қарашаның 18, 1946
37. Гайана - наурыздың 21, 1967
38. Гамбия - тамыздың 1, 1973
39. Гана - сәуірдің 11, 1958
40. Гватемала - қаңтардың 2, 1950
41. Гвинея - ақанның 2, 1960
42. Гвинея-Биссау - қарашаның 1, 1974
43. Германия - шілденің 11, 1951
44. Грек Республикасы - қарашаның 4, 1946
45. Гренада - ақпанның 17, 1975
46. Гондурас - желтоқсанның 16, 1947
47. Грузия - қазанның 7, 1992
48. Дания - қарашаның 4, 1946
49. Джибути - тамыздың 31, 1989
50. Доминика - қаңтардың 9, 1979
51. Доминикан Республикасы - қарашаның 4, 1946
52. Египет - қарашаның 4, 1946
53. Жаңа Зеландия - қарашаның 4, 1946
54. Жапония - шілденің 2, 1951
55. Замбия - қарашаның 9, 1964
56. Зимбабве - қыркүйектің 22, 1980
57. Израиль - қыркүектің 16, 1949
58. Индонезия Республикасы - мамырдың 27, 1950
59. Иордания - маусымның 14, 1950
60. Иран Ислам Республикасы - қыркүйектің 6, 1948
61. Ирак - қазанның 21, 1948
62. Ирландия - қазанның 3, 1961
63. Исландия - маусымның 8, 1964
64. Испания - қаңтардың 30, 1953
65. Италия - қаңтардың 27, 1948
66. Йемен - сәуірдің 2, 1962
67. Камбоджа - шілденің 3, 1951
68. Камерун - қарашаның 11, 1960
69. Канада - қарашаның 4, 1946
70. Капо Верде - ақпанның 15, 1978
71. Катар - қаңтардың 27, 1972
72. Кения - сәуірдің 7, 1964
73. Кипр - ақпанның 6, 1961
74. Кирибати - қазанның 24, 1989
75. Колумбия - қазанның 31, 1947
76. Коморос - наурыздың 22, 1977
77. Конго - қазанның 24, 1960
78. Конго Демократиялық Республикасы - қарашаның 25, 1960
79. Корея Демократиялық Халықтық Республикасы - қазанның 18, 1974
80. Корея Республикасы - маусымның 14, 1950
81. Коста Рика - мамырдың 19, 1950
82. Кот д'Ивуар - қазанның 27, 1960
83. Куба - тамыздың 29, 1947
84. Кувейт - қарашаның 18, 1960
85. Кук Aралдары - қазанның 25, 1989
86. Қазақстан - мамырдың 22, 1992
87. Қырғызстан - маусымның 2, 1992
88. Қытай - қарашаның 4, 1946
89. Лаос Халықтық Демократиялық Республикасы - шілденің 9, 1951
90. Латвия - қазанның 14, 1991
91. Леван - қарашаның 4, 1946
92. Лесотто - қыркүйектің 29, 1967
93. Либерия - наурыздың 6, 1947
94. Ливия Араб Джамахириясы - маусымның - 27, 1953
95. Литва - қазанның 7, 1991
96. Люксембург - қазанның 27, 1947
97. Маврикия - қазанның 25, 1968
98. Мавритания - қаңтардың 10, 1962
99. Мадагаскар - қарашаның 10, 1960
100. Македония Республикасы - Маусымны 28, 1993
101. Малави - қазанның 27, 1964
102. Малайзия - маусымның 16, 1958
103. Мали - қарашаның 7, 1960
104. Мальдивтер - шілденің 18, 1980
105. Мальта - ақпанның 10, 1965
106. Маршал аралдары - маусымның 30, 1995
107. Мексика - қарашаның 4, 1946
108. Микранезия - қазанның 19, 1999
109. Мозамбик - қазанның 11, 1976
110. Молдова Республикасы - мамырдың 27, 1992
111. Монако - шілденің 6, 1949
112. Моңғолия - қарашаның 1, 1962
113. Морокко - қарашаның 7, 1956
114. Мьянмар - маусымның 27, 1949
115. Намибия - қарашаның 2, 1978
116. Науру - қазанның 17, 1996
117. Недерландтар - қаңтардың 1, 1947
118. Непал - мамырдың 1, 1953
119. Никарагуа - ақпанның 22, 1952
120. Нигер - қараашаның 10, 1960
121. Нигерия - қарашаның 14, 1960
122. Niue 26 October 1993
123. Норвегия - қарашаның 4, 1946
124. Оман - ақпанның 10, 1972
125. Орталық Африка Республикасы - қарашаның 11, 1960
126. Оңтүстік Африка - желтоқсанның 12, 1994
127. Өзбекстан -
128. Палау - қыркүйектің 20, 1999
129. Панама - қаңтардың 10, 1950
130. Папуа Жаңа Гвинея - қазанның 4, 1976
131. Парагвай - маусымның 20, 1955
132. Пәкстан - қыркүйектің 14, 1949
133. Перу - қарашаның 21, 1946
134. Польша - қарашаның 6, 1946
135. Португалия - қыркүйектің 11, 1974
136. Ресей Федерациясы - сәуірдің 21, 1954
137. Руанда - қарашаның 7, 1962
138. Румыния - шілденің 27, 1956
139. Самоа - сәуірдің 3, 1981
140. Сан Марино - қарашаның 12, 1974
141. Сао Томе және Принсип - қаңтардың 22, 1980
142. Сауд Араб Корольдігі - қарашаның 4, 1946
143. Свазиланд - қаңтардың 25, 1978
144. Сейнт Винсент және Гренадинес - қаңтардың 14, 1983
145. Сейнт Киттс және Невис - қазанның 26, 1983
146. Сейнт Лусия - наурыздың 6, 1980
147. Сейшелдер - қазанның 18, 1976
148. Сенегал - қарашаның 10, 1960
149. Сербия - желтоқсанның 20, 2000
150. Сингапур - қазанның 8, 2007
151. Сирия Араб Рспубликасы - қарашаның 16, 1946
152. Словакия - ақпанның 9, 1993
153. Словения - мамырдың 27, 1992
154. Соломон Аралдары - қыркүйектің 7, 1993
155. Сомалия - қарашаның 15, 1960
156. Судан - қарашаның 26, 1956
157. Суринам - шілденің 16, 1976
158. Съера Леоне - наурыздың 28, 1962
159. Таиланд - қаңтардың 1, 1949
160. Танзания Біріккен Республикасы - наурыздың 6, 1962
161. Тәжікстан - сәуірдің 6, 1993
162. Того - қарашаның 17, 1960
163. Тонга - қыркүйектің 29, 1980
164. Тринидад және Тобаго - қарашаның 2, 1962
165. Тунис - қарашаның 8, 1956
166. Туркия Республикасы - қарашаның 4, 1946
167. Түркменстан - тамыздың 17, 1993
168. Тувалу - қазанның 21, 1991
169. Уганда - қарашаның 9, 1962
170. Украина - мамырдың 12, 1954
171. Уругвай - қарашаның 8, 1947
172. Үндістан - қарашаның 4, 1946
173. Ұлыбритания және Солтүстік Ирландия Біріккен Корольдігі - шілденің 1, 1997
174. Фиджи - шілденідің 14, 1983
175. Филиппиндер Республикасы - қарашаның 21, 1946
176. Финлндия - қазанның 10, 1956
177. Франция - қарашаның 4, 1946
178. Хорватия - маусымның 1, 1992
179. Чад - желтоқсанның 19, 1960
180. Черногорие - наурыздың 1, 2007
181. Чехия Республикасы - ақпанның 22, 1993
182. Чили - шілденің 7, 1953
183. Швеция - қаңтардың 23, 1950
184. Швейцария - қаңтардың 28, 1949
185. Шри Ланка - қарашаның 14, 1949
186. Шығыс Тимор - маусымның 5, 2003
187. Эквадор - қаңтардың 22, 1947
188. Экваториялық Гвинея - қарашаның 29, 1979
189. Эл Сальвадор - сәуірдің 28, 1948
190. Эритрея - қыркүйектің 2, 1993
191. Эстония - қазанның 14, 1991
192. Эфиопия - шілденің 1, 1955
193. Ямайка - қарашаның 7, 1962

Серіктес мүше елдер

• Аруба - қазанның 20, 1987
• Британдық Виргиния Аралдары - қарашаның 24, 1983
• Кайман Аралдары - қазанның 30, 1999
• Макао, Қытай - қазанның 25, 1995
• Недерландықтардың Антиллері - қазанның 26, 1983
• Токелау - қазанның 15, 2001
• Фарер Аралдары - қазанның 12, 2009

Бақылаушы елдер

• Палестина ^[1]
• Әулие Теңіз

Сыртқы сілтемелер

• UNESCO-Қазақстан
• Ресми торабы

Пайдаланған әдебиет

1. WADA Summary update on Government progress to become a State Party to the UNESCO International Convention against Doping in Sport (PDF). Тексерілді, 28 шілде 2009.