Лесото

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Лесото немесе Лесото корольдігі
Kingdom of Lesotho
Лесото байрағы Лесото елтаңбасы
Ұраны"Khotso, Pula, Nala"  (сесото тілінде)
"Бейбітшілік, Жаңбыр, Өркендеу"
ӘнұраныLesotho Fatse La Bontata Rona
Лесото орналасуы
Елордасы
(және ең ірі қаласы)
Масеру
29°18′S, 27°28′E
Ресми тілдері сесото, Ағылшын тілі
Үкімет түрі Конституциялық монархия
 —  королі Летси ІІІ
 —  Премьер-министрі Пакалита Мосисили
Тәуелсіздік
 —  Құрама Патшалық 4 қазан 1966 
Аумағы
 —  Барлығы 30 355  км² 
Айтылым қатесі: Танылмаған тыныс белгісі « » sq mi 
 —  Су (%) өте аз мөлшерде
Жұрты
 —  маусым 2005 ж. сарап. 1,795,0001 
 —  2004 жұрт санағы 2,031,348 
ЖІӨ (АҚТ) 2005 сарап.
 —  Бүкіл 4.996 биллион $ 
 —  Жан басына шаққанда $2,113 
АДИ (2003) 0.494 
Ұлттық ақшасы Лоти (LSL)
Уақыт белдеу(лер)і (UTC+2)
Интернет үйшігі .ls
Телефон белгілемесі +266
1 Estimates for this country explicitly take into account the effects of excess mortality due to AIDS; this can result in lower life expectancy, higher infant mortality and death rates, lower population and growth rates, and changes in the distribution of population by age and sex than would otherwise be expected.

Лесото ( сесуто тілінде, ағылш. Lesotho ),[1][2]немесе Лесото корольдігі — Африканың оңтүстігіндегі мемлекет (1966 жылға дейін Басутоленд деп аталды). Жер аумағы 30,35 мың км². Халқы — 2,6 млн. (2002). Этникалық құрамының басым бөлігін басуто халқының өкілдері (79%) құрайды. Астанасы — Масеру қаласы Ресми тілдері — ағылшын және сесуто. Халқының 42%-ы протестанттар, 38%-ы католиктер, қалғандары әр түрлі діни сенімдерді ұстанады. Мемлекеттік құрылысы — конституциялық монархия (корольдік). Заң шығарушы органы — Сенат және Ұлттық Асссамблеядан тұратын қос палаталы парламент. Атқарушы билікті премьер-министр бастаған үкімет жүргізеді. Ұлттық мейрамы — Тәуелсіздік күні — 4 қазан (1966). 1966 жылдан БҰҰ-на және Африкалық Бірлік ұйымына (ОАЕ) мүше. Ақша бірлігі — лоти.

Табиғаты[өңдеу]

Лесотоның шығысы мен оңтүстік Дракон тауларымен шектелген, Басуто үстіртінде орналасқан. Ең биік жері — Табана нтленьяна (3482 м) тауы. Климаты субтропиктік, қаңтардағы орташа температурасы 25 — 26ӘС, шілдеде 15ӘС. Жауын-шашынның жылдық мөлшері — 750 — 1000 мм. Басты өзені — Оранис. Ландшафтысына астық тұқымдас шөптесінді дала тән, Дракон тауында бұта басым өседі. Негізгі пайдалы қазбалары — алмас, көмір, уран мен кварц.

Тарихы[өңдеу]

Лесотоның ежелгі тарихы аз зерттелген. Лесотоның байырғы тұрғындары бушмендер болды. 17 — 18 ғасырларда басуто тайпалары оларды ығыстырып шығарды. 1860 ж. елді ағылшындар басып алып, 1868 — 1966 ж. аралығында Ұлыбританияның протектораты болды. 1966 ж. Лесото тәуелсіздік алғанымен елде саяси тұрақсыздық орын алып, жиі-жиі әскери төңкерістер болып тұрды. 1993 ж. 27 наурызда халықаралық күштердің қысымымен елде демократиялық сайлау өтіп, әскери режим биліктен кетті. 2 сәуірде парламент Лесотоныңның жаңа конституциясын қабылдады. Лесото сыртқы қатынастарда блоктарға қосылмау саясатын ұстанады.

Экономикасы[өңдеу]

Лесото экономикасы ауыл шаруашылығына негізделген. Басты дақылдары: жүгері, сорго, бидай, арпа. Мал шаруашылығы, жүн және түбіт өндіру дамыған. Сыртқы саудасы негізінен Оңтүстік Африка Республикасына (экспорт — 85%, импорт — 90%) бағытталған. Жалпы ұлттық өнімінің жан басына шаққандағы мөлшері 2480 АҚШ долларына тең (1997). Сыртқа шикізат өнімдерін, жүн, алмас, бидай, көкөніс шығарады. Сырттан, негізінен, отын, азық-түлік, тұрмысқа қажетті тауарларды әкеледі.

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Африка, Энциклопедический справочник, М., 1986
  2. Страны мира, полный универсальный информационный справочник, 2-е изд., М., 2004.