Аймара тілі

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Елдер

Боливия, Перу, Чили
Сөйлеушілер саны орталық диалектте 2,664,800 сөйлеуші, және шамамен 400,000 адам оңтүстік диалекте сөйлейді.
Лингвистикалық
класификация

Оңтүстік Америка тілдері

Тілдер коды
ISO 639-1:

ay

ISO 639-2:

aym

ISO 639-3:

aym — жалпы
ayc — оңтүстік
ayr — орталық

Аймара тілінің таралуы.

Аймара́ (айм. Aymar aru) — аймара халқының тілі, олар Анд тауларын мекен етеді. Бұл бірнеше Үндіс тілдері құрамына кіреді, сөйлеушілер саны миллион адамнан асады.[1][2] Бұл тілде шамамен 3,1 миллион адам сөйлейді[3]. Аймара, испан тілімен, Боливияның ресми тілі. Сонымен қоса бұл тілде Перу, Аргентина және Чили халықтары сөйлейді. Ескілікте аймара Вари империясының тілі болған, аумағын кейін инктер басып алған.

Жазуы[өңдеу]

Аймара тілі латын әліпбиін қолданады: А а, Ä ä, Ch ch, Chh chh, Ch' ch', I i, Ï ï, J j, K k, Kh kh, K' k', L l, Ll ll, M m, N n, Ñ ñ, P p, Ph ph, P' p', Q q, Qh qh, Q' q', R r, S s, T t, Th th, T' t', U u, Ü ü, W w, X x, Y y

Фонологиясы[өңдеу]

Аймара тілінде үш дауысты дыбыс (/a i u/ бар, олар бойлық бойынша екі дәрежеге ажыратылады. Биік дауыстылар ювеляр дауысты дыбыстардың алдында ортасына дейін төмендейді және одан кейін (/i/[e], /u/[o]).

Дауыссыз дыбыстардың болсақ, олар Аймара Ерінге арналған, альвеолярлық, таңдай, велярлы және ювелярлы болуы мүмкін. Дыбыстар төмендемейді (мысалы, [p] мен [b] арасында ешқандай айырмашылық жоқ), бірақ әр дауыссыз үш нысаны бар: қарапайым жұтылу (ұмтылысы жоқ) және демалумен. Аймара /r/ сияқты дірілдеу дыбыстары бар, және альвеолярлы / таңдай мұрын мен дыбыстарды жанынан, сондай-ақ екі жартылай жария арасындағы айырмашылық(/w/ және /j/).

Екпін әдетте алдындағы буынға түсіріледі, бірақ ұзақ дауысты есебінен көшіруге болады.

Тілдер отбасы[өңдеу]

Перудегі аймаратілді халықтың үлестірілуі картасы. Сурет жинақы аймаратілді халықпен үш оңтүстік бөлімдеріне шектеледі: Пуно, Мокегуа, Такна

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Bolivia: Idioma Materno de la Población de 4 años de edad y más- UBICACIÓN, ÁREA GEOGRÁFICA, SEXO Y EDAD. 2001 Bolivian Census. Instituto Nacional de Estadística, La Paz - Bolivia. Басты дереккөзінен мұрағатталған 20 қыркүйек 2010.(қолжетпейтін сілтеме)
  2. The other native American languages with more than one million speakers are: Nahuatl, Quechua, and Guaraní.
  3. Joshua Project — Ethnic People Groups of Afghanistan
Ортаққорда бұған қатысты медиа файлдар бар: Category:Aymara language