Балшытыр

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Балшытыр
дәрілік балшытыр
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі: Өсімдіктер
Бөлімі: Гүлді өсімдіктер
Табы: Қос жарнақтылар
(unranked) Asterids
Сабы: Incertae sedis
Тұқымдасы: Boraginaceae
Кіші тұқымдасы: Boraginoideae
Тайпасы: Boragineae
Тегі: Pulmonaria
Карл Линней, 1753
Үлгілік түрі
дәрілік балшытыр
Карл Линней, 1753
түрлері

10 - 18 түрі белгілі

Балшытыр (лат. Pulmonarіa) – айлауықтар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы.

Ботаникалық сипаты[өңдеу]

Pulmonaria officinalis Sturm10.jpg
Балшытыр
  • Биіктігі 15 – 35 см, жіңішке, қырлы, тік сабақты.
  • Жұмсақ қылтанақты бұтақшаларындағы жапырағы – ұсақ қабыршақ тәрізді, сабақ бойындағылары – сағақсыз үшкір, ал тамыр мойнына жақын орналасқандары сопақша, ірі болады.
  • Гүлдері сабақтың ұшында қалқан сияқты жинақталған, гүл сағағы қысқа, тостағанша жапырақтары қоңырау пішінді, ал күлтесі тозаңданғанша қызғылт, кейін көкшіл, қызғылт не көк түсті келеді. Мамырмаусым айларында гүлдейді.
  • Жемісі – ұзындығы 3,5 мм-дей жаңғақша. Ерте көктемде балшытырдың құрамында бал шырыны мол болады. Балшытырды сәндік гүл ретінде де өсіреді.

Өсетін жері мен таралу аймағы[өңдеу]

Еуразияның қоңыржай белдеулерінде өсетін 10-нан аса түрі белгілі. Қазақстанда Есіл, Тобыл өзендерінің бойында, Ұлытау, Алтай, Тарбағатай, Жетісу (Жоңғар) Алатауы өңірінде өсетін бір түрі – жұмсақ балшытыр (P. mollіssіma) бар.[1]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Қазақ Энциклопедиясы