Мазмұнға өту

Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев
Туған күні

15 қазан 1924 (1924-10-15)

Туған жері

Қостөбе, Қарақол-Нарын округі, Қарақырғыз автономиялы облысы, РКФСР, КСРО

Қайтыс болған күні

24 шілде 1991 (1991-07-24) (66 жас)

Қайтыс болған жері

Алматы, Қазақ КСР, КСРО

Азаматтығы

 КСРО

Ұлты

қазақ

Білімі

Абай атындағы Қазақ педагогикалық институты (1949)
Мәскеу Жоғары әдеби курсы (1957)

Мансабы

жазушы

Шығармашылық жылдары

1950–1980

Шығармалардың тілі

қазақ, орыс

Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев (15 қазан 1924 жыл, Қостөбе, қазіргі Алматы облысы24 шілде 1991 жыл, Алматы) — кеңестік қазақ балалар жазушысы.[1]

Соқпақбаев Менің атым Қожа хикаяты үшін белгілі болды, Қазақстан Жазушылар одағында түрлі қызмет атқарды (1952–1970).

Биографиясы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Соқпақбаев Албан тайпасы Құрман руының Беснайза тармағынан шыққан.[2] Өскен отбасы өте кедей еді.

Бердібек 8 жасында анасынан айырылды, бұл оның өмір бойы айнымас азабы болып қалды. Баланың бойына білімге деген сүйіспеншілікті кейін соғыста қаза тапқан ағасы Сатылған сіңірткен. Бала аштық пен ауыр жұмысты және т.б қиыншылықтарды басынан өткерген. Дегенмен, ол өте ізденімпаз, қабілетті бала болып өсті және өмір бойы өзінің оптимизмі мен көңілділігін сақтап қала алды.

Мектептен және ФЗО-дан кейін ол әскерде қызмет етті. Одан кейін Алматыда Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтының филология факультетінде оқып (1945–1948), кейін туған ауылында екі жыл ұстаз болып жұмыс атқарды. 1950 жылдан бастап Алматы қаласындағы «Пионер» және «Қазақстан пионерлері» қазақ газеттерінің редакцияларында қызмет етті. Кейіннен Соқпақбаев Мәскеудегі Жоғары әдеби курсты (1955–1957) бітірген.

Бір кездері Соқпақбаев Нарынқол ауданында мұғалім болды, «Жұлдыз» және «Балдырған» журналында жұмыс істеген.

Бердібек Соқпақбаев жазушылық жолын «Бұлақ» (Көктем) жыр жинағынан бастады. 1950 жылы жарық көріп, бірден өз оқырмандарын тапты. Жазушының келесі кітабы — «Он алты жасар чемпион» повесі.

Шығармалары

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
  • Бұлақ (1950) өлеңдер жинағы
  • Он алты жасар чемпион (1951)
  • «Бозтөбеде бір қыз бар»
  • Бақыт жолы (1952)
  • Алыстағы ауылда (1953)
  • Балалық шаққа саяхат (1960) повесі
    • повес бойынша кейін фильм түсірілді (1965)
  • Дала жұлдызы (1960)
  • Аяжан (1963, орыс тілінде 1965)
  • «Қайдасың, Гауһар» (1966) повесі
  • Ергежейлі еліне саяхат (1966) повесі
  • Менің атым Қожа (1957) повесі
  • Бозтөбеде бір қыз бар (1958)
  • Әпенденің айласы (1960)
  • Менің атым Қожа (1967) т. б. драмалық шығармалар жазды.
  • Өзім туралы. Жекпе-жек (1957) повесі
  • Өлгендер қайтып келмейді (1979) әңгімесі

Соқпақбаевтың қырқыншы жылдардағы жастар өмірінен жазған «Өлгендер қайтып келмейді» романы (1940–1974) орыс тіліне аударылып басылды (1969).[3]

  • Туған ауылы Қостөбе мен Алматыдағы көшелер, Нарынқолдағы орта мектеп оның есімімен аталады.
  • Нарынқолда жазушының қоладан жасалған ескерткіш-бюстін Алматы суретшілер одағының төрағасы Ескен Сергебаев орнатты.

Дереккөздер

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
  1. Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық  Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010. — ISBN 9965-26-096-6.
  2. Балалық шаққа саяхат (қаз.). bilim-all.kz. (11 қазан 2018). Тексерілді, 10 қыркүйек 2025.
  3. Тоғысбаев Б., Сужикова А. Тарихи тұлғалар. Танымдық — көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған  Алматы: Алматыкітап баспасы, 2009. — ISBN 978-601-01-0268-2.