Естай Беркімбайұлы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
(Естай бетінен бағытталған)
Jump to navigation Jump to search
Естай Беркімбайұлы
Сурет
Туған күні

1874 (1874)

Туған жері

қазіргі Павлодар облысы, Екібастұз ауданы, қарасты Ақкөл ауылы

Қайтыс болған күні

15 наурыз 1946 (1946-03-15)

Қайтыс болған жері

Куйбышев ауданы, Харков совхозының үшінші бөлімше

Азаматтығы

Flag of the Russian Empire (black-yellow-white).svg Ресей империясы (1917)
 КСРО

Ұлты

Қазақ

Қызметі

Ақын, әнші, сазгер

Әкесі

Беркімбай

Анасы

Күлипа

Марапаттары мен сыйлықтары

1939 жылы Қазақстан Республикасы композиторлар одағының мүшесі, «Еңбегі сіңген өнер қайраткері» құрметті атақтары берілді.


Естай Беркімбайұлы (1874 жыл, қазіргі Павлодар облысы, Екібастұз ауданы, қарасты Ақкөл ауылы – 15 наурыз, 1946 жыл) — қазақтың көрнекті әншісі, ақын-сазгері, ҚазССР-нің еңбек сіңірген өнер қайраткері (1939).

Өмірбаяны[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Естай кітабы 2002 жыл

Арғын тайпасының Қанжығалы руынан шыққан.

  • Ол кедей отбасында туған. Естай әндік-ақындық ортада өскен, анасы Күлипа мен ағасы Байтолым белгілі әншілер болған. Естай олардан жыр, дастандар мен толғауларды орындау мәнерін үйренген. 16 жасында халық әндерін талантты орындаушы, халықтық музыка дәстүрін жалғастырушы тұлға.
  • 20 жасында Ертіс атырабына белгілі әнші болды. Осы өнердің арқасында көп жерлерді (Қараөткел, Семей, Кереку, Зайсан, Тарбағатай, Жетісу) аралайды. Сұлу Көкше мен Баянға барады. Бұл сапарында Біржанмен кездесіп, оның өнерінен тәлім алды.

Әнші-сазгерлер Біржан, Ақан сері мен Жарылғапбердінің өнер-өнегесінен сусындаған Естай олардың тек әншілік-орындаушылық өнерін ғана емес, сазгерлік өнерін де ілгері дамытты: көптеген әндер ("Бір мысқал", "Майда қоңыр", "Ашу – пышақ", "Шоқ қара ағаш") шығарды.

Естайдың әнші-ақындық, сазгерлік талантын бүкіл қазақ сахарасына мәшһүр еткен әні – "Қорлан". Осы шығармасымен классик сазгерлердің қатарынан орын алды.[1] "Қорлан" – Естай шығармаларының шыңы, жүрегі (Жұбанов А., Замана бұлбұлдары, А., 1963, 248-бет). "Қорлан" әнін М. Төлебаев "Біржан-Сара" операсында, Е. Г. Брусиловский "Ер Тарғын" операсында, С. И. Шабельский мен Л.М.Шаргородский "Қобыз бен оркестрге арналған концертінде" (2-бөлімінде) шығармашылықпен пайдаланды.

Жаңа өмір жайында "Туды күнім", "Өмір" атты әндер шығарды. 1939 жылы Алматыға келіп, көп әндерін нотаға түсіртті.

  • Әншілік ақындық сайыстарға қатысып, Жамбылмен неше рет кездесті.
  • Сол жылы Қазақстан Жазушылар Одағының ІІ сьезіне қатысты.
  • Ұлы Отан соғысы жылдарында мәдени-үгіт бригадасында әсем әнімен, жалынды жырымен халықты жеңіске жігерлендірді.
  • 1945 жылы Абайдың туғанына 100 жыл толу мерекесіне қатысты. Мұнда Нартай, Нұрлыбек т.б. ақындармен айтысқа түсті. Оған арнап М. Әлімбаев "Естай-Қорлан" поэмасын (1968) жазды.

Марапаттары[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Шығармалары[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  • "Майда қоңыр"
  • "Жүректе"
  • "Мәлике"
  • "Өмір"
  • "Қоңыр жел"
  • "Дүние"
  • "Шоққара ағаш"
  • «Хұсни-Хорлан»- Әні мен сөзі Естайдікі, орынд. Р. Абдуллин

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  1. Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2