Павлодар

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Қала
Павлодар
Ту Таңбасы
Ту Таңбасы
Ел Қазақстан
Статусы Облыс орталығы
Облысы Павлодар облысы
Координатасы 52°18′ с. е. 76°57′ ш. б. / 52.300° с. е. 76.950° ш. б. / 52.300; 76.950 (G) (O) (Я)Координаттар: 52°18′ с. е. 76°57′ ш. б. / 52.300° с. е. 76.950° ш. б. / 52.300; 76.950 (G) (O) (Я)
Әкімі Бақауов, Болат Жұмабекұлы
Құрылған уақыты 1720
Қала статусы 1861
Жер аумағы 637,8 км²
Ресми тілі қазақ тілі
Тұрғыны 353 930[1] адам (2014)
Ұлттық құрамы орыстар 45,74 %
қазақтар 38,62 %
украиндар 6,69 %
немістер 2,73 %
татарлар 2,34 %
белорустар 0,86 %
басқалары 3,02 %[2]
Этнохороним павлодарлық
Уақыт белдеуі UTC+6:00
Телефон коды +7 7182
Пошта индекстері 140000 — 140017
Автомобиль коды S, 14
Ресми сайты http://akimat-pvl.gov.kz/
 (қаз.)  (орыс.)
Павлодар (Қазақстан)
Red pog.png
Павлодар мешіті.

Павлодар (Кереку) — Қазақстанның солтүстік-шығысындағы қала (1861 жылдан), өзімен аттас облыс орталығы (1938 жылдан), ірі темір жол станциясы, өзен айлағы және әуе порты. Тұрғыны 304,5 мың адам (2004). Қала Құлынды даласының оңтүстік-батыс шеті саналатын Ертіс өзенінің оң жағасында, теңіз деңгейінен 135 м биіктікте орналасқан. Іргесі 17 ғасырдың аяғында Ертіс өзенінің маңындағы көлдерден тұз өндіруге байланысты қаланған.

Тарих[өңдеу]

Кеңес өкіметіне дейін Павлодар негізінен ауыл шаруашылығы шикізаттарын өңдейтін, техникамен нашар жабдықталған кішігірім кәсіпорындардан тұратын өнеркәсіп пен сауда орталығы ғана болды. Мәдени-ағарту мекемелерінен небары 6 бастауыш мектеп, 1 қоғамдық кітапхана мен клуб жұмыс істеді.

Тұрғындары[өңдеу]

Павлодар қаласы халқының саны[3]

1897 1959 1970 1979 1989 1991 1999 2004 2005 2006
7738 90 096 187 070 272 895 330 748 342 500 300 503 286 538 291 408 295 696
2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016
300 226 303 955 317 289 320 362 322 037 322 305 325 465 329 839 332 771 335 185

Тұрғындар саны — 317000 адам (1 қаңтар 2012 ж. бойынша), бірнеше ауылдық аймақтарындағы тұрғындарымен қоса 342 321 адам (1 қаңтар 2012 жылғы санақ бойынша).

Ұлттық құрамы (1 қаңтар 2014 ж. бойынша):

  • Орыстар — 158 100 адам. (45,05 %)
  • Қазақтар — 150 203 адам. (42,80 %)
  • Украиндықтар — 15 750 адам. (4,49 %)
  • Немістер — 8 022 адам. (2,29 %)
  • Татарлар — 7 158 адам. (2,04 %)
  • Белорустар — 2 114 адам. (0,60 %)
  • Ингуштер — 1 199 адам. (0,34 %)
  • Молдовандар — 729 адам. (0,21 %)
  • Әзірбайжандар — 816 адам. (0,23 %)
  • Шешендер — 680 адам. (0,19 %)
  • Кәрістер — 618 адам. (0,18 %)
  • Поляктар — 465 адам. (0,13 %)
  • Болгарлар — 350 адам. (0,10 %)
  • Чуваштар — 312 адам. (0,09 %)
  • Башқұрттар — 364 адам. (0,10 %)
  • Басқалары — 5 470 адам. (1,65 %)
  • Барлығы — 350 967 адам. (100,00 %)

Өнеркәсібі[өңдеу]

Павлодардың қазіргі өнеркәсібінің қалыптасуына шетелдік және республикалық маңызы бар машина жасау мен металл өңдеу, түсті металлургия, мұнай өңдеу, химия өнеркәсібі, энергетика, құрылыс материалдары салалары күшті ықпал етуде. Өнеркәсіп кәсіпорындары тиісінше бірнеше акционерлік қоғамдар мен серіктестіктерге біріккен. Электр қуатын өндіру саласында құрамында Екібастұз көміріне негізделген қуатты 3 ЖЭС және ЖЭО жұмыс істейді. Машина жасау мен металл өңдеу саласы трактор, арнаулы құрал-саймандар, кеме және автомобиль жөндеу з-ттарынан, түсті металлургия Торғай бокситі негізінде жұмыс істейтін алюминий з-тынан, мұнай өңдеу өнеркәсібі Омбы қаласынан (Ресей) тартылған ұзындығы 400 км мұнай құбыры негізінде жұмыс істейтін мұнай-химия зауытынан, химия өнеркәсібі 1965 жылдан бастап тұз байланатын көлдер негізінде тыңайтқыштар шығаратын химия зауытынан, құрылыс материалдары өнеркәсібі бірнеше құрылыс басқармалары мен комб-тарынан тұратын “Павлодаржилстрой” тресінен, кірпіш, асфальт-бетон шығаратын кәсіпорындарынан, тамақ өнеркәсібі ет, сүт, ұн-жарма, нан, арақ-шарап, сыра, сусындар және балық кәсіпорындарынан, жеңіл өнеркәсіп саласы екі тігін фабрикасынан және хром з-тынан тұрады. Сырттан әкелінетін шикізат негізінде жиһаз фабрикасы мен картон-рубероид зауыты жұмыс істейді.
Павлодар – республикадағы темір жол, өзен, автомобиль және әуе жолдары түйіскен ірі жол тораптарының бірі. Ертіс өзені арқылы Семей мен Омбы (Ресей), Өскемен және басқа қалалар арасындағы жүк және жолаушылар тасымалы жүзеге асырылады.
ПавлодарАлматы және Павлодар – Бішкек жедел поезы 2002 жылдан бастап жүре бастады.
Павлодар республикадағы мәдениет, білім беру, денсаулық сақтау мен кадрлар даярлаудың маңызды орталықтарының бірі.

Оқу орындары[өңдеу]

Мұнда мемлекеттік 3 жоғарғы оқу орны бар:

  • С.Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті
  • Павлодар Мемлекеттік Педагогикалық Институт
  • Павлодар Инновациялық Еуразиялық Университет
  • Қала мен облыс экономикасының көпшілік салаларына орта білікті кәсіптік мамандар даярлау жұмыстарымен 17 кәсіптік-техника мектеп пен 10 колледж айналысады.
  • Жалпы білім беретін 43 мектеп бар.
  • 6 лицей.
  • Мектепке дейінгі бірнеше балалар бақшасы бар.

Павлодарда[өңдеу]

Ж. Аймауытов атындағы облыстық қазақ музыкалы драма театры

Павлодарда:

Денсаулық сақтау мекемелері[өңдеу]

Денсаулық сақтау мекемелерінен:

  • 13 аурухана мен диспансер;
  • 4 емхана;
  • 3 фельдш.-акушерлік амбулатория бар;
  • 9 фельдшерлық пункт;
  • 23 отбасылық-дәрігерлік амбулатория бар.

[4]

Бауырлас қалалары[өңдеу]

Павлодар қаласының суреттері[өңдеу]

Сыртқы сілтемелер[өңдеу]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Город Павлодар Департамент статистики Павлодарской области
  2. Қазақстан Республикасының ұлттық құрамы
  3. City & town of Kazakhstan  (ағыл.). pop-stat.mashke.org. Тексерілді, 29 наурыз 2016.
  4. Қазақ энциклопедиясы, 7 том