Қандыағаш

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Қала
Қандыағаш
Елтаңбасы
Елтаңбасы
Әкімшілігі
Ел

 Қазақстан

Статусы

Аудан орталығы

Облысы

Ақтөбе облысы

Ауданы

Мұғалжар ауданы

Әкімі

Өтемұратов Талғат Орналыұлы

Тарихы мен географиясы
Бұрынғы атаулары

Октябрьск (1997 жылға дейін)

Қала статусы

1967

Координаттары

49°27′35″ с. е. 57°24′03″ ш. б. / 49.45972° с. е. 57.40083° ш. б. / 49.45972; 57.40083 (G) (O) (Я)Координаттар: 49°27′35″ с. е. 57°24′03″ ш. б. / 49.45972° с. е. 57.40083° ш. б. / 49.45972; 57.40083 (G) (O) (Я)

Уақыт белдеуі

UTC+5:00

Тұрғындары
Тұрғыны

35 626[1] адам (2019)

Сандық идентификаторлары
Телефон коды

+7 71333

Пошта индексі

030700—030701

Автомобиль коды

04

mugalzhar.aktobe.gov.kz

Қандыағаш картада
Қандыағаш
Қандыағаш
Қандыағаш картада
Қандыағаш
Қандыағаш

ҚандыағашҚазақстандағы қала, Ақтөбе облысының дамуы қарқынды қаласы. Мұғалжар ауданының орталығы.

Географиялық орны[өңдеу]

Облыс орталығы - Ақтөбе қаласынан оңтүстікке қарай 95,2 км Елек өзенінің бастауы Жарық өзеніне жақын жерде орналасқан. Қаланың шығысы және оңтүстігі Мұғалжар тауының аласа төбелері, батысы тік жазықты. Мал шаруашылығы мен егін шаруашылығына және бау-бақшаға қолайлы мекен.

Қала халқы[өңдеу]

  • 29 169 адам (1999);
  • 25 553 адам (2009);
  • 29 700 адам (2010);
  • 33 725 адам (2016).
  • 34 712 адам (2017)
  • 35 626 адам (2019)

Транспорты[өңдеу]

МәскеуТашкент және Атырау — Орск теміржол түйіcінде орналасқан. Үстінен Атырау-Ақтөбе тас жолы өтеді. Яғни, Солтүстігі Ақтөбеге, оңтүстігі Қызылордаға, шығысы Астанаға (Нұрсұлтан), батысы Атырауға бағытталған төрт тарапты теміржол торабы бар.

Қала тарихы[өңдеу]

Қаланың атауы бірінші нұсқада "қандыағаш" атты ағашпен (өсімдік) байланыстырылса, екінші нұсқасы XVII-XVIII ғасырларда болған қазақ-қалмақ соғысында болған оқиғаға байланысты аталады. Қандыағаш төрт жолдың торабы. Республикалық маңызы бар теміржол торабы. Қаланың пайда болуы ХХ ғасырдың басында салынған Орынбор-Ташкент темір жолына тұспа тұс келеді. ХХ ғасырдың алғашқы жылдарында солтүстік пен оңтүстіктің жолын жақындатқан теміржол бекетінен бастау алған Қандыағаштың бүгінде облыс аймағында өзіндік алар орны мен өркендеп дамыған инфрақұрылымы қалыптасып үлгерді. Өткен ғасырдың 60-шы жылдары Қандыағаш бекеті әлеуметтік салада тек қана 2 орта мектебі мен 1 ауруханасы, 1 мәдениет үйі бар 5-6 мыңдай ғана тұрғын қоныстанған, теміржол саласына қызмет ететін елді мекен болды. Қандыағаш қаласының дамуы "Шилісай" фосфор фабрикасы мен "Жаңажол" мұнай кенінің игеруімен басталады. Қандыағаш қаласы қала мәртебесін алғаннан бергі уақытта бірнеше өрлеу сатысынан өтті. Үлкен өндіріс орындарының қарқынды дамуы барысында қалада көппәтерлі тұрғын үйлер салынып, қала іші жолдары төселді. Қаланың "Финляндия", "Қазақ ауыл", "Финский", "Достық", "Жастық", "Болашақ", "Жаңақоныс" (Нұрлы көш) атты шағын аудандары бар. Қаладағы 70-80 жылдары Шилісай кен орны құрылысына байланысты салынған көпқабатты үйлердің саны кейіннен мұнай кенін игеру кезеңінде қарыштап өсті. 1967 жылы Қазан төңкерісінің 50 жылдығына байланысты қала атауы Қандыағаштан Октябрьск болып өзгертілді. 1976 жылы Қандыағаш маңынан фосфор кенінің табылуына байланысты Шилісай фосфор фабрикасы ашылды. 1977 жылы Қандыағаш қаласының жанынан қалашық салу үшін Бүкілодақтық комсомол жастарына Үндеу жарияланды. Соның негізінде "Фосфорит-78" жастар құрылыс бригадасы құрылып Одақтың түкпір-түкпірінен жастар келіп, "Жастық", "Достық", "Самал" шағын аудандарын салуға үлес қосты. 2006 жылдан бастап қала маңынан "Болашақ" шағын ауданы және "Самал-1,2,3" т.б. мөлтек аудандары бой көтерді. Сондай-ақ, қалада 2017 жылы "Жаңақоныс" (Нұрлы көш) шағын ауданы мен орталық саябақтар пайда болды. Қазіргі уақытта қала қарқынды дамып, көркейіп келеді. Шағын кәсіпкерлік өсіп, кәсіпкерлік нысандар көбеюде.

Қала көрінісі[өңдеу]

Сурет:Ckhg.png
Темір жол торабы
Сурет:Gkhgk.png
Орталық мешіт
Сурет:Jhgk.png
Кешкі көрініс

Орталық саябақ

Сурет:Vjhgk.png
Тәуелсіздік алаңы

Тағы қараңыз[өңдеу]

Дереккөздер[өңдеу]