Темір (қала)

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Навигацияға өту Іздеуге өту
Қала
Темір
Әкімшілігі
Ел

 Қазақстан

Облысы

Ақтөбе

Ауданы

Темір

Ауылдық округі

Темір

Тарихы мен географиясы
Координаттары

49°08′ с. е. 57°07′ ш. б. / 49.133° с. е. 57.117° ш. б. / 49.133; 57.117 (G) (O) (Я)Координаттар: 49°08′ с. е. 57°07′ ш. б. / 49.133° с. е. 57.117° ш. б. / 49.133; 57.117 (G) (O) (Я)

Құрылған уақыты

1868

Уақыт белдеуі

UTC+5:00

Тұрғындары
Тұрғыны

2425[1] адам (2014)

Сандық идентификаторлары
Автомобиль коды

04

Disambig gray.svg Басқа мағыналар үшін Темір (айрық) деген бетті қараңыз.

ТемірАқтөбе облысы Темір ауданындағы қала (1928 жылдан), Темір қалалық әкімдігі орталығы.

Географиялық орны[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Аудан орталығы – Шұбарқұдық кентінен шығысқа қарай 50 км жерде, өзімен аттас өзен бойында орналасқан.

Халқы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  • 2328 адам (2009);
  • 2310 адам (1999).

Тарихы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Іргесі 1868 жылы әскери бекініс ретінде қаланған. 1869 жылы қазақ даласын басқару жөніндегі патша үкіметінің . Қалада осы жылы 99 үй, 913 адам тұрған, 2 дәрігерлік орын, бір кластық орыс-қазақ мектебі, қоғамдық кітапхана, пошта бөлімшесі, мешіт, шіркеу жұмыс істеген.

Жәрмеңке[өңдеу | қайнарын өңдеу]

1900 жылдан бастап маңызды сауда орталығы болды. Мұнда жылына 2 рет жәрмеңке өткізіліп тұрды. Саудагерлер Ташкент, Бұхара, Үфі, Орынбор, Қазан қалаларынан келіп тұрған.

Уезд кезінде[өңдеу | қайнарын өңдеу]

1922 жылы құрамында 31 болыс болды. 1928 жылы аудан орталығына айналды. 1976 жылы тұрғыны 5,0 мыңға жуықтады. Қалада 1996 жылға дейін май зауыты, құрылыс мекемелері, ауданы тұрмыс қажетін өтеу комб, т.б. кәсіпорындар мен мекемелер болған. Уақытша Ережесіне сәйкес құрамында 17 болысы бар (қазіргі Темір, Ойыл, Байғанин, Мұғалжар аудандары) уезд орталығы болған

Ауыл шаруашылығы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Олардың негізінде Темірде шаруа қожалықтары, ӨК, ЖШС-лар ұйымдастырылды. Ірілері: “Қарақамыс”, “Балдысай”, “Темір”, “Толғанай”, “Қоныс” ЖШС-лары.

Инфақұрылымы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Қалада Сақтаған Бәйішев атындағы орта мектеп, кітапхана, отбасылық-дәрігерлік амбулатория, фельдшер-акушерлік пункт, т.б. әлеуметтік-мәдени мекемелер орналасқан. Қала маңында Сырлытам бейіті, Ишан ата, Әндірдің мешіті, Темірдің өзінде Ахмет Қалпе мешіті бар.[2]

Ауыл суреттері[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]