Темір (қала)

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Қала
Темір
Әкімшілігі
Ел

 Қазақстан

Облысы

Ақтөбе облысы

Тарихы мен географиясы
Құрылған уақыты

1868

Координаттары

49°08′ с. е. 57°07′ ш. б. / 49.133° с. е. 57.117° ш. б. / 49.133; 57.117 (G) (O) (Я)Координаттар: 49°08′ с. е. 57°07′ ш. б. / 49.133° с. е. 57.117° ш. б. / 49.133; 57.117 (G) (O) (Я)

Уақыт белдеуі

UTC+5:00

Тұрғындары
Тұрғыны

2425[1] адам (2014)

Сандық идентификаторлары
Автомобиль коды

04

Темір картада
Темір
Темір
Темір картада
Темір
Темір

Disambig gray.svg Басқа мағыналар үшін Темір (айрық) деген бетті қараңыз.

ТемірАқтөбе облысы Темір ауданындағы қала (1928 жылдан), қалалық әкімдіктің орталығы.

Географиялық орны[өңдеу]

Аудан орталығы – Шұбарқұдық кентінен шығысқа қарай 50 км жерде, өзімен аттас өзен бойында орналасқан.

Халқы[өңдеу]

  • 2328 адам (2009);
  • 2310 адам (1999).

Тарихы[өңдеу]

Іргесі 1868 жылы әскери бекініс ретінде қаланған. 1869 жылы қазақ даласын басқару жөніндегі патша үкіметінің . Қалада осы жылы 99 үй, 913 адам тұрған, 2 дәрігерлік орын, бір кластық орыс-қазақ мектебі, қоғамдық кітапхана, пошта бөлімшесі, мешіт, шіркеу жұмыс істеген.

Жәрмеңке[өңдеу]

1900 жылдан бастап маңызды сауда орталығы болды. Мұнда жылына 2 рет жәрмеңке өткізіліп тұрды. Саудагерлер Ташкент, Бұхара, Үфі, Орынбор, Қазан қалаларынан келіп тұрған.

Уезд кезінде[өңдеу]

1922 жылы құрамында 31 болыс болды. 1928 жылы аудан орталығына айналды. 1976 жылы тұрғыны 5,0 мыңға жуықтады. Қалада 1996 жылға дейін май зауыты, құрылыс мекемелері, ауданы тұрмыс қажетін өтеу комб, т.б. кәсіпорындар мен мекемелер болған. Уақытша Ережесіне сәйкес құрамында 17 болысы бар (қазіргі Темір, Ойыл, Байғанин, Мұғалжар аудандары) уезд орталығы болған

Ауыл шаруашылығы[өңдеу]

Олардың негізінде Темірде шаруа қожалықтары, ӨК, ЖШС-лар ұйымдастырылды. Ірілері: “Қарақамыс”, “Балдысай”, “Темір”, “Толғанай”, “Қоныс” ЖШС-лары.

Инфақұрылымы[өңдеу]

Қалада Сақтаған Бәйішев атындағы орта мектеп, кітапхана, отбасылық-дәрігерлік амбулатория, фельдшер-акушерлік пункт, т.б. әлеуметтік-мәдени мекемелер орналасқан. Қала маңында Сырлытам бейіті, Ишан ата, Әндірдің мешіті, Темірдің өзінде Ахмет Қалпе мешіті бар.[2]

Дереккөздер[өңдеу]