Көкшетау

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Навигацияға өту Іздеуге өту
Қала
Көкшетау
Кокшетау.jpg
Architecture of the city of Kokshetau.jpgAbylai Khan Square (Kokshetau). Night. 2021-22. Winter.jpg
Akmola Region Administration. November, 2020.jpgMount Kokshe view from Kokshetau.jpg
Kindergarten №36 Akku, 2014. Kokshetau, Kazakhstan.pngArchitecture of Kokshetau.jpg
Сағат тілімен: Абылай хан алаңы, Тәуелсіздік алаңы, Ақмола облысының әкімдігі, Бұқпа төбесінен көрінген Көкше тауы, «Аққу» ведомствалық балабақшасы, Көкшетау орталығындағы тарихи ғимарат.
Елтаңбасы
Елтаңбасы
Әкімшілігі
Ел

 Қазақстан

Статусы

Облыс орталығы

Облысы

Ақмола облысы

Ішкі бөлінісі

Ауыл округтерінің саны: 2 Елді-мекендерінің саны: 4

Әкімі

Бауыржан Ғайса

Тарихы мен географиясы
Координаттары

53°17′ с. е. 69°23′ ш. б. / 53.283° с. е. 69.383° ш. б. / 53.283; 69.383 (G) (O) (Я)Координаттар: 53°17′ с. е. 69°23′ ш. б. / 53.283° с. е. 69.383° ш. б. / 53.283; 69.383 (G) (O) (Я)

Құрылған уақыты

19 ғасыр (29 сәуір 1824 жыл)

Бұрынғы атаулары

Көкшетау бекінісі (1868 дейін)
Кокчетав (1868 — 1993)

Қала статусы

1862 жыл

Жер аумағы

233,97 км²

Орталығының биiктігі

234 м

Климаты

қатаң-континенталды, қуаң

Уақыт белдеуі

UTC+6:00

Тұрғындары
Тұрғыны

153 057[1] адам (2018)

Тығыздығы

624 адам/км²

Ұлттық құрамы

қазақтар — 58,05 %,
орыстар — 29,41 %,
украиндар — 2,88 %,
татарлар — 2,28 %,
немістер — 1,95 %,
поляктар — 1,40 %,
ингуштар — 1,07 % ,
беларустар — 0,82 %,
басқалары — 2,14 %[2]

Конфессиялар

мұсылмандар (негізінен суниттер)
христиандар (православтар, католиктер)
және басқалары

Этнохороним

көкшетаулық, көкшетаулықтар

Сандық идентификаторлары
Телефон коды

+7 7162xх-xx-xx

Пошта индекстері

020000—020010

Автомобиль коды

C (2013 жылға дейін), 03 (2013 жылдан бастап)

Басқалары
Өзендері

Шағалалы, Қылшақты

kokshetau.akmo.gov.kz
 (қаз.) (орыс.) (ағыл.)

Көкшетау картада
Көкшетау
Көкшетау
Көкшетау картада
Көкшетау
Көкшетау
Disambig gray.svg Басқа мағыналар үшін Көкшетау (айрық) деген бетті қараңыз.

Көкшетау (латын — қаз. Kökşetau; айтылуы [køkɕetɑw] Файл жайлы ақпарат тыңдау; 1868 жылға дейін бұрынғы атауы — Көкшетау бекінісі, 1993 жылға дейін орыс транскрипциясында — Кокчета́в; айтылуы [koktɕɪˈtav]) — Ақмола облысының әкімшілік орталығы (1999 жылдан; 19441997 ж. Көкшетау облысының орталығы болған), Қазақстанның солтүстігінде, Бұқпа тауының етегі мен Қопа көлінің оңтүстік жағалауындағы көркем жерде орналасқан қала (1862 жылдан). Қала ауданы — 233,97 км². Құрамына Көкшетау қаласы мен көршілес Санционный, Қызыл жар ауылдық округтері кіреді, Көкшетау әкімшілік-аумақтық құрылымның ауданы — 425 км². Қала Батыс Сібір жазығының оңтүстік-батыс бөлігінің шекарасында орналасқан.

Тұрғындарының саны — 150 649 адам (2022).[3] Көкшетау Қазақстан қалаларының арасында халық саны бойынша он сегізінші орында орналасқан. Көкшетауда көптеген ұлт өкілдері өмір сүреді. Саны жағынан ең көп таралған ұлттарға қазақтар (58,05 %) мен орыстар (29,41 %) жатады. Негізгі діни топтар — мұсылмандар (суниттер) мен христиандар (православтар және католиктер). Әртүрлі діни сенім өкілдерінің ғасырлар бойы қатар өмір сүріп жатқан қаласы ретінде танымал, өзінің дәстүрлі діни түрлілігімен белгілі. Қала әкімшілігіне бағынышты екі ауылдық округте 12 563 адам өмір сүреді.

Көкшетау — Қазақстанның 2021 жылғы мәдени астанасы.[4] Көкшетау қаласы – Қазақстанның көрікті қалаларының бірі, іргетасы 1824 жылда қаланған. Ақмола облысының экономикалық және мәдени бай шаһарларының бірі, сондай ақ Солтүстік Қазақстанның ең ірі қалаларының бірі болып табылады. Қазақстанның аса ірі жол торабы (шоссе және темір жол). Ол Бурабай мен Зеренді сияқты табиғаты мен туристік орындарымен танымал. Көкшетау Петропавлдан шамамен 185 шақырым қашықтықта, Астанадан солтүстік-батысқа қарай A-1 бойымен 276 шақырым қашықтықта, Ресейдегі Омбыдан A-13 (Көкшетау—Омбы) бойымен 318 шақырым қашықтықта және Қостанайдан 384 шақырым қашықтықта орналасқан. Қалаға Көкшетау Халықаралық Әуежайы мен Көкшетау-1 стансасы қызмет көрсетеді.

Этимологиясы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Бұқпа төбесінен көрінген Көкше тауы (947 м)

Атауы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Көкшетау деген атау қазақтың "көкше" (латын — қаз. kökşe) және "тау" (латын — қаз. tau) деген сөздерінен шықты. Көкшетау, бұл – тау.

Қаладан 60 миль қашықтықта орналасқан Ақмола облысындағы ең биік тауды қазақтар ежелден «Көкше тауы» деп атаған. Көкше тауы – баурайында әйгілі Бурабай ұлттық паркі орналасқан және осы Бурабай ауданы жеріндегі тау.

Көкше таудың ең биік нүктесі – Бүркітті шоқысы 947 метр. Бұл атау орыс тілінде «синеватая гора» мағынасын білдіргендіктен, кейде Көкшетауды орысша «Синегорье» деп те атайды.

Қала атауының қазіргі жазылуы 1940 жылы кириллица негізінде жасалған әліпби қабылданған кезден бастап қолданыста.

Қала әуежайы әлі күнге дейін IATA коды ретінде KOV сақтайды.

Көкшетаудің рәміздері[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Көкшетау қаласының елтаңбасы:[өңдеу | қайнарын өңдеу]

1858 г.1970 г.1991 — 2002 г.2002 г.—н. вр.

Көкшетаудің ең алғаш таңбасы (авторы: В.Н. Сурганов) 1970 жылдың 12 шілде күні бекітілді.

Әкімшілік бөлінуі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Көкшетау қалалық әкiмшiлiгінің құрамында 1 қала, 2 ауылдық округ (Санционный, Қызыл жар) бар. Көкшетау 17 әкімшілік шағын ауданға бөлінген.

Көкшетау қаласының 17 әкімшілік шағын ауданын көрсететін карта. Ақмола облысы Зеренді ауданының картасы. Ортадағы ақ жолақ Көкшетау қалалық әкімдігінің аумақтық бірлігін білдіреді.
Administrative microdistricts of Kokshetau, Kazakhstan.png
ATD-ZerendyAKMkz.png

Билік[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Мемлекеттік билік Қазақстан Конституциясына сәйкес заңдық, атқару және сот билігі принциптеріне негізделген. Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес қала дәрежесіндегі әкімшілік бірліктің басшысы - әкім деп аталады.

Қаладағы заңдық билікті Мәслихат жүзеге асырады. Оның құрамында 16 депутат бар. Сот билігін Көкшетау қалалық соты және арбитраж соты жүзеге асырады.

Ақмола облысының әкімдігі, кеңестік Көкшетау сәулетінің үлгісі. Көкшетау қаласының әкімшілігі (Әкімшілік үйі), қала орталығында орналасқан. Ақмола облыстық соты.
Akmola Region Administration. November, 2020.jpg
Kokshetau City Administration December 2022.jpg
Akmola Regional Court in Kokshetau, Kazakhstan.jpg

Физико-географиялық сипаттамасы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Географиялық орналасуы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

UTC hue4map KAZ.png

Қаланың географиялық координаттары53°17′30″ с. е. 69°23′30″ ш. б. / 53.29167° с. е. 69.39167° ш. б. / 53.29167; 69.39167 (G) (O) (Я)[5]. Көкшетау Гамбург, Дублин, Ливерпуль және Эдмонтон қалалары сияқты ендікте орналасқан.

Уақыт белдеуіUTC+06:00.

Көкшетау қаласы Астана қаласынан солтүстік-батысқа қарай 276 км жерде, Көкшетау қыратының солтүстігінде, Ақмола облысындағы Қопа көлінің оңтүстік жағалауындағы көрікті жерде орналасқан. Қаланың аумағы 420,0 км².

Көкшетауға жақын орналасқан ірі қала — Щучинск (Бурабай ауданы, Ақмола облысы) шипажайлы қаласы (70 км).

Kokshetau Satellite Image 26-SEP-69.png Lake Kopa (Akmola Region, Kazakhstan).jpg Bukpa Hill in Kokshetau 1.jpg River Kylshakty in Kokshetau. Kazakhstan.jpg Shagalaly (river).jpg
1969 жылы 26 қыркүйекте АҚШ-тың Корона спутнигі Көкшетау қаласының және оның маңайының жер серігінен қарағандағы көрген көрінісі. Қопа көлі – Көкшетау қаласының солтүстік-батыс іргесінде орналасқан. Бұқпа тауы - қаланың ең биік нүктесі, биіктігі 363 метр. Қылшақты өзені - Көкшетау қаласы арқылы Қопа көліне құяды. Шағалалы өзені

Климаты[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Көкшетау қаласының климаты айқын континенттік, жазы жылы және құрғақ, қысы ұзақ және аязды, ұзақ. Қоңыржай белдеудің Батыс Сібір климаттық аймағына жатады. Жылдық орташа температура 3,5 °C. Жаздың орташа температурасы шамамен 20,5 °C. Жылына үш ай бойы күндізгі орташа температура 20 °С асып түседі.

Қыста күн суық, қаңтар айындағы жылдық орташа температура мөлшері −14,5 °C шамасында, кейде Сібір аяздарының қалаға жетуіне байланысты −48 °C аязға дейін баруы мүмкін. Жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері 230 – 400 мм. Жауын-шашын негізінен жаз айларында жауады. Күн сәулесі көлемінің орташа жылдық көрсеткіші — 2256 сағат. Атмосфералық жауын-шашын ең көп түсетін ай — шілде (69 мм), ең аз түсетін ай — ақпан (10 мм).

  • Орташа жылдық температура — +3,5 C°
  • Орташа жылдық жел жылдамдығы — 3,9 м/с
  • Орташа жылдық ауа ылғалдылығы — 71 %
Көкшетау ауа райы
Көрсеткіш Қаң Ақп Нау Сәу Мам Мау Шіл Там Қыр Қаз Қар Жел Жыл
Абсолюттық максимум, °C 4,8 6,2 23,1 31,3 35,5 40,4 41,7 41,2 36,2 25,3 19,2 6,6 41,7
Орташа максимум, °C −6 5,6 1,2 10,8 19,3 23,5 26,7 23,7 17,9 10,2 0,3 −5,1 8,6
Орташа температура, °C −14 −14,5 −7 5,5 13,8 19,5 20,5 18,5 12,5 4,8 −5,3 −11,5 3,5
Орташа минимум, °C −28,5 −30 −18,2 −1,3 8,2 14,5 15,6 14,3 7,3 −1,5 −15,6 −26,1 −1,3
Абсолюттық минимум, °C −46,6 −48,3 −35,7 −24,7 −8,7 −0,8 3,4 −1,3 −7,6 −24,8 −37,1 −42,3 −48,3
Жауын-шашын нормасы, мм 15 10 21 32 44 56 69 49 32 26 23 20 397
Дерекнама: «Ауа райы және Климат» сайтындағы Көкшетау ауа-райы туралы мәліметтер. Басты дереккөзінен мұрағатталған 2 мамыр 2015. Тексерілді, 23 желтоқсан 2020.

Тұрғыны[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Көкшетау қаласы және қала құрамына кіретін елдімекендерді қоса есептегенде халқының саны 165 мың 153 адам болып есептеледі (2022). Халқының тығыздығы — 624 адам/км². Әйел қоғамының үлесі (51.44%) ер адамдарға (48.6%) қарағанда басым.

Көкшетау қаласы халқының саны[6]:
Көкшетау қаласы халқының саны (мың адам)[6]
Санақ жылы 1897 1959 1970 1979 1989 1991 1999 2004 2005 2006
Саны, адам 4 962 52 909 80 564 103 162 136 757 143 300 123 389 123 640 125 455 127 317
Санақ жылы 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016
Саны, адам 129 244 131 215 135 106 136 100 137 217 136 835 139 063 140 847 142 411 145 795
Санақ жылы 2017 2018 2019 2020
Саны, адам 145 531 145 789 145 161 146 104

Ұлттық құрам[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Көкшетауда қазақтардан басқа 100-ден аса ұлт пен ұлыс тұрады. Қаланың (қалалық әкімшіліктін аумағы) халқының 58,5% -ын қазақтар, саны бойынша келесі ұлттар — орыстар (29,4 %), украиндар (2,9 %); қалғаны — 9,2 % шамасын құрайды. Қалада «Достық үйі» бар.

Қаланың ұлттық құрамы (2020 ж. бойынша):
Барлығы (2020 ж. бойынша) қазақтар орыстар украиндар татарлар немістер поляктар ингуштер беларустар корейлер әзірбайжандар
160 341 93126 58,05 % 47185 29,41 % 4618 2,88 % 3660 2,28 % 3124 1,95 % 2243 1,40 % 1721 1,07 % 1320 0,82 % 343 0,21 % 332 0,21 %
армяндар башқұрттар молдовандар марилер шешендер удмурттар мордвалар басқалар
257 0,16 % 226 0,14 % 147 0,09 % 125 0,08 % 86 0,05 % 60 0,04 % 21 0,01 % 1837 1,15 %

Қаладағы ұлттық құрамның өзгеруі

Қала алғаш құрылған кезде орыстар көптеп көшіп келді. Олардан бөлек украиндар, немістер, поляктар, татарлар, ингуштар, беларустарда келіп қоныстады.

Ұлттық құрамы 1989 1999 2007 2013 2019 2020 2021 2022
Қазақтар 18,5% 36,0% 49,0% 56,5% 57,57% 58,05% 58,72% 59,34%
Орыстар 53,0% 42,0% 35,0% 30,5% 29,79% 29,41% 28,87% 28,38%
Басқалар 28,5% 22,0% 16,0% 13,0% 12,64% 12,54% 12,41% 12,28%

Тілі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Ресми тілі — қазақ тілі болып табылады, бірақ жергілікті халықтың басым бөлігі орыс тілінде сөйлескенді артық көреді, еркін сөйлейді.

Көкшетаудің діні[өңдеу | қайнарын өңдеу]

2009 жылғы деректерге сәйкес Көкшетау қалалық әкімдігінің конфессиялары[7]:
Мұсылмандар
  
56.65%
Христиандар
  
40.85%
Сенбейтіндер
  
2.12%
Иудейлер
  
0.02%
Буддистер
  
0.02%
Басқалар
  
0.01%
Белгіленбеген
  
0.33%
Көкшетаудің діні

Қалада түрлі бағыттағы діни бірлестіктер көп. Қаладағы дінге сенушілердің көпшілігін мұсылмандар құрайды. Көкшетауда бірқатар ескі және жаңа республикалық діни орталықтар қызмет етеді: Қазақстан мұсылмандарының діни Басқармасы, Орыс Православиелік шіркеуі Көкшетау және Ақмола епархиясының Епархиалық Басқармасы, сонымен қатар басқа да бірқатар аймақтық орталықтар. Ең ірісі — Қазақстан мұсылмандарының діни Басқармасы.

2009 жылғы деректерге сәйкес Көкшетау қалалық әкімдігінің конфессиялары[8]:

  • мұсылмандар - 83,4 мың адам;
  • христиандар - 60,2 мың адам;
  • сенбейтіндер - 3,1 мың адам;
  • иудейлер - 33 адам;
  • буддистер - 23 адам;
  • басқалар - 17 адам;
  • белгіленбеген - 488 адам.

Ислам[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Халықтың басым көпшілігі сунниттік исламды ұстанады. Көкшетау қаласының діни мекемелері Науан Хазірет ат. (сыйымдылығы 1200—1400 адам) мұсылмандар мешіті және Жақия қажы ат. мешіт жұмыс жасайды. 1996 жылы қаланың шығыс бөлігінде Ғалым атындағы мешіт салынды.

Православие[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Қалада православие храмы — Архангел Михаил ат. Уәлиханов көшесіндегі православ шіркеуі бар. 1895 жылы салынған, 1949 жылы ашылған.

Мәсіхтің қайта тірілу соборы Назарабаев даңғылында орналасқан.

Жойылған көрікті жерлер
  • Жеңімпаз Қасиетті Георгий соборы. 1851 жылы салынған. 1940 жылы бұзылған. Көкшетаудағы алғашқы христиан шіркеуі.

Басқа конфессиялар[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  • Әулие Энтони Падуя атындағы рим-католиктік шіркеуі — қаладағы жалғыз рим-католиктік шіркеуі. 1997 жылы Ақан сері көшесінде Әулие Энтони Падуя атындағы рим-католиктік шіркеуі (костелы) ғимараты салынды.
Көкшетаудағы діни ғимараттар
Nauan Hazrat Mosque in Kokshetau, Kazakhstan.jpg Church of the Resurrection of Christ in Kokshetau - 2021.jpg Prihod Kokshetau.jpg Zhakiya Kazhi Mosque.jpg Church of the Holy Archangel Michael in Kokshetau.jpg Galym Mosque in Kokshetau.jpg
Қыс мезгіліндегі «Науан Хазірет» мешіті, қаланың орталығында орналасқан мұсылман (суннит) мешіті (Қазақстан МДБ) Назарбаев даңғылындағы Мәсіхтің қайта тірілуінің православиелік шіркеуі, 2015 және 2020 жылдар аралығында салынған. 20 ғасырда салынған рим-католиктік Әулие Энтони Падуя шіркеуі «Жақия қажы» мешіті (Қазақстан МДБ) Михаил-Архангел ғибадатханасы Ғалым атындағы мешіті. Көкшетауда ислам діні ең көп таралған (Қазақстан МДБ)

Қаланың құрылу тарихы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

КөкшетауҚазақстанның тарихы бай қалаларының бірі.

Бұрынғы Көкшетау суреттері
Akmola Regional Museum of History and Local Lore (Kokshetau, Kazakhstan).jpg Eukterion in Kokshetau.jpg First Mosque in Kokshetau.jpg Market Square (late 19th early 20th century; Kokshetau, Kazakhstan).jpg Military hospital in Kokshetau (Kokchetav), Kazakhstan.jpg Kokchetav 1974-1975.jpg
Қаладағы алғашқы тас құрылыстардың бірі (1904 ж. салынған; 2019 ж. ұзартылған, қазіргі Ақмола облыстық тарихи-өлкетану мұражайы) 1880 жыл: Артқы жағындағы Бұқпа тауы Қаланың бірінші мешіті Қаланың орталық бөлігі. Көкшетау қаласы. XX ғасыр 1916 жыл: Көкшетаудағы әскери госпиталь 1975 жыл: Көкшетаудағы орталық алаңның көрінісі

Маңызды оқиғалар хроникасы:

Ежелгі замандарда[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Қазіргі қала орналасқан аумаққа жергілікті халық ежелгі замандарда-ақ қоныс салып, қорғандар тұрғызған; Бурабай кеніші, Бурабай қонысы. Көкшетау өңіріне халық ежелгі заманда-ақ қоныстана бастаған.

Қазақ хандығы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Ресей отарлауы: Көкшетау бекінісінің қалануы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  • Көкшетау қаласының іргетасы әскери қоныс, Көкшетау сыртқы округының әкімшілік орталығы ретінде қаланды. Оның ресми ашылуы 1824 жылдың 29 қаңтарында Бурабайда, Көкшетау тауының оңтүстік беткейінде жүзеге асты.
  • 1824 ж. 30 сәуірде Бұқпаның бөктері, Шағалалының сол қапталындағы Шат шатқалының ішінен (қазіргі Көкшетау-Қостанай тас жолымен) қаладан шыға берістегі Шағалалы өзені үстінен өтетін көпірдің тұсы) Ресей империясының шығыстағы шекаралық әскери бекінісінің құрылысы басталды.
  • 1824 ж. 17 қыркүйекте (жаңа күн санауы бойынша 30 қыркүйекте) Ресей империясы Сенатының шешімімен Көкшетау бекінісі (орыс. Кокчета́вская) ресми тізімге енгізілді.
  • Алайда бірқатар себептерге байланысты бұл жерде қоныс құрылысын жүргізу мүмкін болмады, 1827 жылдың жазында қолайлы орын – Бұқпа тауының етегі, Қопа көлінің жағасында анықталды.
  • 1839 ж. Көкшетауға әскери гарнизоны әкелініп, казактар станицасы құрылды.
  • 1858 жылдан бастап қоныстың жанынан мещандық, қалалық бөлігі салына бастады.

Ресей отарлауы: Уездік қала дәрежесінде[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  • 1868 ж. сыртқы округтер таратылып, Ақмола облысы құрылды. Көкшетау сыртқы округі оған уезд ретінде еніп, Көкшетау бекінісі оның орталығына айналды.
  • 1882 ж. жарық көрген Сібірдегі қалалар мен кенттердің экономикалық жағдайы” деген басылымда мынадай мәліметтер жазылған: “Көкшетау үлкен станица мен соған жалғасқан кенттен тұрады. Станицадағы тұрғындар саны қаладағыдан төрт есе көп. Сондай-ақ, онда шіркеу, көпшілік орындар, уч-ще, жәрмеңкелер мен базар бар. Станицада 300-ге жуық үй, 1800-ден астам адам тұрады. Қалада не бары 60 – 70 үй және 450 мещан мекен етеді. Қалада екі көше ғана болса, станицада жетеу...”.
  • 1887 ж. Көкшетау тұрғыны 5 мың адамға жетті. Екі кірпіш зауытында тұрақты 5 – 10 жұмысшы, маусымдық 15 – 20 жұмысшы болды. Шағын арақ-спирт зауыты, шойын құю шеберханасы, 1 бу диірмені мен 20 жел диірмені жұмыс істеді.
  • 1895 ж. Көкшетау қала мәртебесіне ресми түрде 1895 жылы ие болды. Жалпыресейлік санақ мәліметтері бойынша аталған кезеңде Көкшетауда 5 мың тұрғын өмір сүрді.
  • 1898 ж. жарық көрген “Ресейдегі болыстар мен елді мекендер” деген басылымда Көкшетау уездік қала делініп, “онда 2 мешіт, 1 шіркеу, пошта-телеграф кеңсесі, бастауыш мектеп, 15 орындық аурухана, дәріхана, 2 дәрігер бар” деп жазылған. Үйлердің барлығы да ағаштан қиылып салынатын болған. Соған байланысты Көкшетауды кезінде “ағаш қала” деп те атаған.
  • 1910 ж. шойын құю шеберханасының механигі Захаров қала тұрғындарына тұңғыш рет өз киноаппаратымен дыбыссыз кино көрсетті.
  • 1913 ж. қаңтарда қала санағы өткізілді.
  • 1916 ж. Көкшетауда алғаш рет қуаты 8 кВт/сағ электр станыиясы жұмыс істей бастады.
  • 1917 ж. Кеңес үкіметі Көкшетау уездінде 1917 жылы желтоқсанда орнады.
  • 1917 ж. жалпыресейлік санақ мәліметтері бойынша аталған кезеңде Көкшетауда 10 мың тұрғын өмір сүрді.
  • 19 ғ-дың 60 жылдарынан Көкшетау қаласының ортасындағы Покров (қазақтар оны Боқырау жәрмеңкесі деп атаған) базарында жәрмеңке өтіп тұрды. Жәрмеңке 1918 жылға дейін жұмыс істеді.
1890 жылғы Бұқпа төбесінен көрінетін Көкшетау қаласының панорамалық көрінісі. Сол жақта Қопа көлі, оң жақта Әулие Георгий шіркеуі көрінеді.
Magnify-clip.png
1890 жылғы Бұқпа төбесінен көрінетін Көкшетау қаласының панорамалық көрінісі. Сол жақта Қопа көлі, оң жақта Әулие Георгий шіркеуі көрінеді.

КСРО құрамында[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Көкшетау және Уокеша (Висконсин, АҚШ) арасындағы бауырлас қарым-қатынастың жариялануы.
  • 1918 жылдың наурызынан Жұмысшы, солдат және шаруа депутаттарының Көкшетау уездік кеңесі Бурабай консерві зауытын, Харламовтың сіріңке фабрикасын, Көкшетау бу диірменін, Айдабол спирт зауытын, Бурабайдағы санаторий мен саяжайларды мемлекет меншігіне айналдырып, Көкшетаудың бүкіл кәсіпорындарын өз қарауына алды.
  • 1921 ж. 21 ақпанда Көкшетау уезінде Кеңес үкіметіне қарсы қарулы көтеріліс болды. “Есіл бүліншілігі” деп аталған бұл бас көтеруді Қызыл армия бөлімшелері күшпен жаныштады.
  • 1922 ж. Көкшетау – Қызылжар (Петропавловск) темір-жолы (ұзындығы 200 км-ге жуық) іске қосылды.
  • 1928 ж. әкімшілік реформаларға байланысты уездер таратылып, олардың негізінде аудандар құрылды. Көкшетау уездінен бірнеше аудандар, соның ішінде Көкшетау ауданы құрылды. Көкшетау аудан орталығына айналды.
  • 1928 ж. элеватор салынды, ағаш өңдейтін және тігін бұйымдары артельдері жұмыс істей бастады.
  • 1932 - 1936 жылдар аралығында Көкшетау Қарағанды облысы құрамына кірді.
  • 1936 - 1944 жылдар аралығында Көкшетау Солтүстік Қазақстан облысы құрамына кірді.
  • Екінші дүниежүзілік соғыс жылдары қалаға КСРО-ның батыс аумағынан бірнеше зауыттар мен өнеркәсіп орындары көшірілді. Кейін олар қаланың өнеркәсіп кешенінің одан әрі дамуына ықпал етті. Көкшетау прибор жасау зауыты (1917 жылға дейін Шойын құю цехы деп аталған)
  • 1942 ж. Подольскіден (Ресей) көшіріліп әкелінген тігін машиналары зауыты қосылғаннан кейін Көкшетау механикалық зауыты болып аталды.
  • 1944 жылдың 16 наурызында Қазақ КСР Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Көкшетау облысы құрылып, оның орталығы Көкшетау қаласы болды.
  • 1954 ж. 31 шілдеде “Көкшетау қаласын салу және оны көріктендіру туралы” Бас жоспар қабылданды. Әуежай ғимараты, темір-жолдар және автовокзалдар салынды.
  • 1960 - 1970 жылдарға Көкшетауда қалалық инфрақұрылымның жедел өсуі мен дамуы тың және тыңайған жерлерді жаппай игеру сәйкес келді. Аталған жылдары қала қазіргі бет-бейнесіне ене бастады. Осы кезеңде қаланың барлық негізгі нысандары салынды, олардың басым бөлігі: зауыттар, фабрикалар, денсаулық сақтау, мәдениет, білім беру салаларының мекемелері қазіргі уақытта да қызмет етеді. Үй құрылысы белсенді түрде жүргізілді.
  • 1989 ж. 19 желтоқсанда Көкшетау қаласы АҚШ-тың, Висконсин, Уокешо қаласымен бауырлас қала атанды.

Тәуелсіз Қазақстан дәуірі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  • 1993 жылғы 7 қазан шешім бойынша, орыс тіліндегі атауларды транскрипциялау туралы ҚР Жоғарғы Кеңесі Президиумының қаулысы шықты: ұлттық топонимиканы жаңғырту мақсатында қала атауы орыс тілінде Кокчетавтан Көкшетауға болып өзгертілді.
  • 1996 жылда Ш.Уәлиханов ат. Көкшетау педагогикалық институты, С.Сәдуақасов ат. ауылшаруашылығы институты және Қарағанды политехникалық институты филиалы негізінде Ш.Уәлиханов ат. Көкшетау мемлекеттік университеті құрылды.
  • 1997 ж. 3 мамырда Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің Жарлығымен құрамына сол уақытта 16 аудан, 4 қала және 10 қала типтес елдімекен кірген Көкшетау облысы таратылып, Көкшетау қала облыс орталығы мәртебесінен айырылды және оның аумағы Ақмола және Солтүстік Қазақстан облыстарына қосылды, көбісі екі жыл бойы Солтүстік Қазақстан облысының құрамында болды.
  • 1999 ж. 8 сәуірде Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президентінің Жарлығымен Ақмола облысының орталығы Астана қаласынан Көкшетау қаласына көшірілді: Көкшетау қайтадан облыстық орталық мәртебесіне ие болды.
1999 жылғы орталық Көкшетау қаласының панорамалық көрінісі, оның ішінде Көкшетау мемлекеттік университеті (сол жақта), Бұқпа тауы (орталықта), Қопа көлі (оң жақта).
Magnify-clip.png
1999 жылғы орталық Көкшетау қаласының панорамалық көрінісі, оның ішінде Көкшетау мемлекеттік университеті (сол жақта), Бұқпа тауы (орталықта), Қопа көлі (оң жақта).

Экономикасы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Қаладағы ең ірі сауда орталықтарының бірі — «РИО» ойын-сауық орталығының интерьері Қазақстан Халық банкінің Көкшетау қаласындағы филиалы Көкшетау қаласындағы парфюмерия және косметика дүкені. 2021 жыл.
Shopping and entertainment centre RIO (Kokshetau, Kazakhstan).jpg
The Halyk Bank Branch Office in Kokshetau, Kazakhstan.jpg
Architecture of Kokshetau, Kazakhstan (March, 2021).jpg

Өнеркәсіп саласы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Көкшетау — Қазақстанның маңызды экономика орталықтарының бірі. 1941 жылы Көкшетауға эвакуациямен Подольск іс машиналарын шығару зауытының жұмысшылары мен құрал-жабдықтары тиелген эшелон келді. Ол қалада жұмыс істеп тұрған механика зауытына келіп орналасты да, бірден әскери-корғаныс өнімдерін шығаруға кірісті.

Көкшетау қаласында тамақ және жеңіл өнеркәсіп, машина жасау, металл өңдеу, химия өндірісі, металл емес бұйымдар өндіру, картон мен қағаз өндіру кәсіпорындары, жылу, электр энергиясын, газ және су тарату мекемелері бар. Көкшетау қаласындағы ірі өнеркәсіп кәсіпорындары: алтын өндіретін “Васильков алтын” бірлескен кәсіпорны, оттектік тыныс алу аппараты, салмақ өлшеу техникасы, су шығынын есептеуіш аспабы, авиация техникасы агрегаттары мен тораптарын жасайтын “Тыныс” акционерлік қоғамы, әуе-ғарыш техникасындағы тіршілікті қамтамасыз ету жүйесіне арналған агрегаттарды өндіретін “Наука-Восток” акционерлік қоғамы.

Қалада ауыл-шаруашылық шикізаттарын өңдейтін кәсіпорындар желісі жақсы дамыған. Мысалы, ет комбинаты, май өнімдерін шығару зауыты, астық қабылдау пункті, сусындар шығаратын, жеңіл өнеркәсіп (тігін және тоқыма өнімдері) кәсіпорындары және фарфор бұйымдарын шығаратын зауыт жұмыс істейді. 1993 жылы 25 қарашада Көкшетауда айырбастау пункттері жұмысын бастады. Қалада 4,5 мың шағын кәсіпорын бар. Шағын бизнес 19,5 мың адамды жұмыспен қамтыған (2001 ж.).

Салалар Кәсіпорындар
Машина жасау және метал қорыту АО «КАМАЗ — Инжиниринг» | АО «Тыныс»
Тау-кен өнеркәсібі «Алтынтау Көкшетау» АҚ
Жеңіл өнеркәсіп ТОО «Новопэк».
Құрылыс материалдарының өнеркәсібі ТОО «Енки».
Азық-түлік өнеркәсібі ТОО «МПЗ БИЖАН» | «Көкшетау минералды сулары» АҚ.

Таратылған кәсіпорындар[өңдеу | қайнарын өңдеу]

1960-1970 жылдары ескі, қайта жабдықталған және жаңа өнеркәсіп кәсіпорындары іске қосылды. Радиозауыт, Васильков кен-байыту комбинаты және т.б. жұмыс істей бастады. 1997 жылы экономикалық қиындықтарға байланысты қаланың ертеден келе жатқан прибор жасау зауыты (КПЖЗ) өз жұмысын тоқтатты.

Телекоммуникация жүйесі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

«Қазақтелеком» Ақмола бөлімшесі. Қаланың қысы әдетте суық, қар жиі жауады.

Стационарлық байланыс[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Көкшетау телефон нөмірлері 6 саннан тұрады. Қала коды — 7162. Қаладағы стационарлық байланыстың негізгі операторы — «Қазақтелеком» Ақмола бөлімшесі. Көкшетаудың телекоммуникациялық жүйесінің негізін жалпы сыйымдылығы 30 мың нөмірлі АТС-тер құрайды.

Ұялы байланыс[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  • 1999 жылы - Көкшетауда ұялы байланыс пайда болды. Е.Әуелбеков көшесі бойындағы типография ғимаратында «К – Mobile» компаниясының өкілдігі орналасты.
  • 2000 жылы - ЖШС «Көкше-байланыс» қалада «Kcell» ұялы байланысы өкілдігін ашты.

Көкшетау қаласының ескерткіштері[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Көкшетау қаласының көптеген ескерткіштері де туристерді қызықтыруы мүмкін.

1991 ж. XIX ғасырдың белгілі ақындары Біржан сал мен Ақан сері ескерткіштері ашылды.

1999 ж. 5 қарашада қаланың орталық алаңында Қазақстан Республикасының Тұңғыш президенті Н.Назарбаевтың қатысуымен Абылай ханға арналған ескерткіш салтанатты түрде ашылды.

Танымал тұлғаларға арналған ескерткіштер
Шоқан Уәлиханов ескерткіші, республикалық маңызы бар тарих ескерткіштерінің қатарына жатады Абылай хан ескерткіші Мәлік Ғабдуллин ескерткіші Біржан сал ескерткіші Қала бақшасының кіреберісіндегі Тәуелсіздік монументі
The Shoqan Shynghysuly Walikhanov monument in Kokshetau, Kazakhstan, 1.jpg
The Wali-ullah Abul-Mansur Khan monument in Kokshetau, Kazakhstan.jpg
Monument of Hero of the Soviet Union, Honored Scientist, Doctor of Philology, Professor Malik Gabdullin in Kokshetau, Kazakhstan, 1.jpg
The Birzhan-Sal Kozhagululy monument in Kokshetau, Kazakhstan, 2.jpg
Independence Square in Kokshetau, Kazakhstan (December, 2022).jpg

Қалада қарауға тұрарлық жерлер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Транспорт[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Kokshetau traffic interchange in May 2016.jpg
Kokshetau airport.jpg
MAZ city bus (white) in Kokshetau, Kazakhstan.jpg
Kokshetau-1 Railway Station - May 2021.jpg
Kokshetau-1 Railway Station-1992.jpg
Kokshetau-1 Railway Station (Kokshetau, Akmola Region, Kazakhstan).jpg
Көкшетау маңындағы жол айрығы. Қаланың кіре берістегі көрінісі. Көкшетау Халықаралық Әуежайы қаланың солтүстік-шығысқа қарай 12.5 шақырым қашықта орналасқан. Көкшетаудағы Абай көшесіндегі автобус Қазақстан темір жолының Ақмола бөлімшесінің ғимараты Көкшетау-1 стансасы кіреберісі, В.Өтебеков жобасы бойынша салынған, 1992 жыл Көкшетау вокзал маңы ауданы

Көкшетау қаласы - автомобиль, әуе және темір жолдарының ірі торабы.

Көкшетау көшелері[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Қазақстан Республикасы КСРО-дан өз тәуелсіздігін алғаннан кейін Қазақстан аумағында көптеген орыс тіліндегі көшелер мен мектептер және тағыда басқа ұйым атаулары қазақ тіліні аударылды. Қазіргі таңда Көкшетау қаласында 250 жуық көше бар.

Автокөлік[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Көкшетау қаласындағы автомобиль жолдарының ұзындығы 267 км. Жүк тасымалының басым бөлігін автомобиль көлігі атқарады. Шоссе жолдарының ірі торабы.

Қаланың негізгі автокөлік магистральдері:

Автобустар; такси[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Жол жүру құны - 80 тенге. 1998 жылда «СейНұр» ЖШС фирмасы құрылды.

Автобекет[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Көкшетауда бір автобекет бар.

Теміржол көлігі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Толық мақаласы: Көкшетау-1 стансасы

Көкшетау теміржол вокзалы — Ақмола облысысының әкімшілік қаласында орналасқан Қазақстан темір жолының Көкшетау аймағының теміржол вокзалы. Көкшетау қаласы Орта Сібір теміржол магистралы, сонымен қатар Транс-Қазақстан, Петропавл-Астана-Қарағанды теміржолы кесіп өтеді.

Көкшетау үшін темір жол көлігінің маңызы өте зор. Темір-жол магистралі Көкшетауды Ресейдің сібір облыстарын және Қазақстанның Темір Алматы, Астана, Қостанай, Петропавл, Павлодар, Қарағанды сияқты ірі қалаларымен байланыстырады. Көкшетау қаласы Петропавл — Қарағанды — Балқаш қалаларын қосатын темір жолдар қиылысында орналасқан және темір жол вокзалы бар қала.

Әуежай[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Қала маңында ұшып-қону жолдары бар әуежай кешені орналасқан. Халықаралық Көкшетау әуежайы (ағылш. Kokshetau International Airport) — Көкшетау қаласында орналасқан әуежай. 1945 жылы салынған. Ол Көкшетау орталығынан солтүстік-шығысқа қарай 12.5 шақырым қашықта, Ақкөл ауылы мен А-13 автожолының арасында орналасқан. 2018 жылы әуежай 21,427 жолаушыға қызмет көрсеткен (2017 жылмен салыстырғанда 2.7%-тік кему).

Көкшетау әуежайы халықаралық әуежай мәртебесіне ие, барлық халықаралық талаптарға және ICAO 1 санатына сәйкес келеді. Қазіргі уақытта көптеген жылдардан бері ұйымдастырылған хабарламалар: Алматы, Ақтау, Түркістан.

Денсаулық сақтау мекемелері[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Қаладағы денсаулық сақтау мекемелерінің жалпы саны 34. 17 емдеу-сауықтыру мекемесі, 13 отбасылық-дәрігерлік амбулатория, жедел көмек станциясы жұмыс істейді. Мемлекеттік емес денсаулық сақтау секторында 1 емхана, 1 аурухана, 48 дәріхана бар.

Көкшетау қаласының денсаулық сақтау саласының маңдай алды мекемелері: Ақмола облыстық ауруханасы, қалалық аурухана, туберкулезге қарсы, психоневрологиялық, наркологиялық, тері-венерологиялық диспансерлері, Қан орталығы, ЖҚТБ-ға қарсы күрес және алдын алу бойынша орталық. Жекеменшік медициналық мекемелер жүйесі әрекет етеді.

1992 жылы, Пролетарская (қазіргі Ақана-сері) көшесінде Облыстық тері-венерологиялық диспансер жаңа ғимарат алды. 1993 жылда, “Болашақ” балаларды қайта оңалту орталығына Горький көшесі (қазіргі Нұрсұлтан Назарбаев даңғылы) бойында 100 орындық ғимарат бөлінді. 1995 жылы, Көкшетауда медициналық-әлеуметтік мекеме - 75 мүгедек баланың тәулік бойы тұрақты тұруына арналған Көкшетау балалар психоневрологиялық диспансері ашылды.

Авиценна Көкшетау Виамедис Көкшетау
Avicenna Medical Centre in Kokshetau, Kazakhstan.jpg
Viamedis Rehabilitation Centre in Kokshetau, Kazakhstan.jpg

Оқу орындары[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Көкшетаудағы алғашқы мектептердің бірі «Аққу» ведомствалық балабақшасы Шоқан Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университеті Көкшетау қаласындағы Назарбаев Зияткерлік мектебі Көкшетау «Болашақ сарайы» кіреберіс көрінісі, 2020 жыл.
One of the first schools in Kokshetau, Akmola Region.jpg
Kindergarten №36 Akku, 2014. Kokshetau, Kazakhstan.png
Kokshetau State University (KSU; Kokshetau, Akmola Region, Kazakhstan; Summer 2012).jpg
Nazarbayev Intellectual School in Kokshetau, Kazakhstan.jpg
Palace of Childhood and Youth 'Bolashak Sarayi' in Kokshetau, Kazakhstan.png

Жоғары оқу орындары[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Негізгі жоғарғы оқу орындары:

  • Шоқан Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университеті - өңіріміздегі 45 жылдан астам көне тарихы бар Қазақстан Республикасындағы алдыңғы қатарлы, оқу нарығында беделді орны бар оқу орындарының бірі. Университет, әлемдік білім стандартына сай, жоғары білікті мамандар даярлайды.

Қазіргі уақытта университет құрамында күндізгі бөлімді оқытатын сегіз факультеті, сырттай оқыту факультеті, аспирантура мен магистратура, ғылыми-зерттеу зертханалары, Мемлекеттік тілді оқыту, инновациялық технологиялар және біліктілікті жетілдіру орталығы, Халықаралық алтаистика мен түркология орталығы, редакциялық-баспа бөлімі, компьтерлік технологиялар және телекоммуникациялар орталығы, мұражайлар мен кітапханасы және тағы басқа құрылымдық бөлімдері бар ірі ғылыми-оқу-өндірістік кешен болып табылады. Бүгінгі күні университетте бакалавриат бойынша 45 мамандықта сегіз мыңнан астам студент білім алуда. Сапалы маман дайындау мақсатында университетте қосарлы оқыту жүйесі, менеджмент сапасының жүйесі, «Platonus» автоматтандырылған ақпараттық басқару жүйесі қосылған.

  • Абай Мырзахметов атындағы Көкшетау университеті — 2000 жылы құрылды және студенттер қабылдауды бастады.
  • ҚР ТЖМ Көкшетау техникалық институты
  • Бірқатар мемлекеттік емес ЖОО қызмет етеді. 1993 жылы тұңғыш мемлекеттік емес университетке (қазіргі “Көкше” академиясы, ректор Ж.Қасымов) студенттер қабылданып, қазақ лицейі және фольклорлық-этнографиялық театр-студиясымен біріге отыра эксперименталды оқу кешенін құрды.

Мектепке дейінгі мекемелер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  • Мектепке дейінгі бірнеше балалар бақшасы бар. 1999 жылы, желтоқсанда «Көкшетаусельстрой №2» трестінің «Аққу» ведомствалық балабақшасы пайдалануға берілді.

Мектептегі білім[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  • Жалпы білім беретін 34 мектеп бар.
  • Көкшетау болашақ сарайы
  • Назарбаев Зияткерлік мектебі Қазақстан Республикасы Үкіметінің жарлығы бойынша «Тұңғыш Президенттің 20 интеллектуалды мектебі» жобасының аясында, 2009 жылы Көкшетау қаласында физика-математика бағытындағы мектеп ашылды. Көкшетау Физика-математикалық бағыттағы Назарбаев Зияткерлік мектебінің бірінші басшысы – Абдильдина Жанар Нұрбапашевна. 2012 жылы 10 тамызда, Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Ақмола облысына жұмыс сапары аясында, Физика-математика бағытындағы Зияткерлік Мектепті қарап шықты. Көкшетау қаласының зерек балаларын математика, физика, информатиканың терең оқытумен қатар оқушыларға өз бетімен ғылыми ойлануды, Қазақстандық қоғамның Зияткерлiк элитасының бәсекеге түсе алатындай және өзін қазіргі заманда iске асыратындай болуына көмектесу. Қазақстан Республикасының зияткер элитасын тәрбиелеу. Көкшетау қаласындағы Назарбаев Зияткерлік мектебінің ерекшелігі - физика-математика пәндерін тереңдетіп оқыту.

Колледждері[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Көкшетауда істейтіндер:

  • "АРНА" Көкшетау жоғары колледж мекемесі
  • Ақан сері атындағы жоғары мәдениет колледжі
  • 1993 жылы автомеханикалық және механикалық техникум негізінде жаңа оқу орны – политехникалық колледж құрылды.

Архитектура және қаланың көз тартар жерлері[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Көкшетаудың тарихи орталығының көрінісі Көкшетау орталығындағы тарихи ғимарат (1904) Көкшетаудағы кеңестік үлгідегі тұрғын үй Көкшетаудағы тұрғын үй Қаланың типтік шағын ауданы
Old and New - Architecture of Kokshetau.jpg
Architecture of Kokshetau.jpg
Architecture of the city of Kokshetau - 2019.jpg
Architecture of the city of Kokshetau, Kazakhstan.jpg
Architecture of the city of Kokshetau in May 2016.jpg

Мәдениеті[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Көкшетау қаласындағы Ақмола облыстық Достық үйі ҚХА-ның сыртқы көрінісі, 2021 жыл Ақмола облыстық тарихи-өлкетану мұражайы Ақан сері ескерткіші, оның артында "Көкшетау" қаласының мәдениет сарайы және Ақмола облыстық орыс драма театры орналасқан Көкшетау қаласының тарихы мұражайы Қыс мезгіліндегі Көкшетау қаласындағы «Әдебиет және өнер» мұражайы
The House of Friendship with Peoples of Foreign Countries, Kokshetau, Kazakhstan.jpg
Akmola Regional Museum of History and Local Lore (Kokshetau, Kazakhstan).jpg
Kokshetau Russian Drama Theatre (2010).jpg
The Valerian Kuybyshev monument in Kokshetau, Kazakhstan.jpg
Museum of Literature and Art (Kokshetau, Kazakhstan; 2021).jpg

Театрлар мен филармониялар[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Ақмола облысының қазақ музыкалық-драмалық театры Ақмола облыстық филармониясы (бұрынғы Теміржолшылардың мәдениет сарайы деп аталған) Көкшетау балалар шығармашылық үйі Ақмола облыстық халық шығармашылық және мәдени демалыс орталығы "Достар" мәдениет сарайы
Akmola Regional Kazakh Music and Drama Theatre named after Shahmet Kussainov.jpg
Akmola Regional Philharmonic.jpg
Architecture of the city of Kokshetau - 2022.jpg
Akmola regional centre of folk art and cultural leisure (Kokshetau, Kazakhstan).jpg
Palace of Culture "Ak Biday" (1981; now "Dostar").jpg

Фестивальдар[өңдеу | қайнарын өңдеу]

2006 жылдың қыркүйек айында қалада ”Көкшетау достарын шақырады“ атты бірінші халықаралық фольклорлық фестиваль өтті. Фестивальге Түркия, Қырғызстан, Қалмақстан, Татарстан, Чувашия және Тюмень қаласының шығармашылық ұжымдары қатысты.

Кинотеатрлар[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  • «Юность» (2014 жылы ғимарат Көкшетау қаласындағы «Әдебиет және өнер» мұражайына берілді).

Жұмыс істеп тұрған кинотеатрлар:

  • «Синема-Алем» — 2 кинозал, 430 орынға арналған кинотеатры. Ол кеңес үкіметінен қалған, бүгінде күрделі жөндеуден өткен заманауи 21 наурызда 1963 жылы негізі қаланған бұрынғы «Дружба» кинотеатрының қайтадан жаңғыртылуы нәтижесінде 2005 жылда жаңа «Синема-Алем» кинотеатры ашылды.
«Синема-Алем», 2022 жылдың желтоқсанында түсірілген
Cinema Alem in Kokshetau, Akmola Region, Kazakhstan (December, 2022).jpg

Мұражайлар мен көркем галереялар[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Ақмола облыстық тарихи-өлкетану мұражайы Мәлік Ғабдуллин мұражайы
Акмолинский областной историческо-краеведческий музей, 2.jpg
Museum of the Hero of the Soviet Union Malik Gabdullin.jpg
  • Ақмола облыстық тарихи-өлкетану мұражайы – ғылыми-мәдени мекеме. (қазақ және орыс тілдерінде экскурсиялар жүргізіледі). 1920 жылдан бастап жұмыс істейді.
  • Көкшетау қаласының тарихы мұражайы (2000 жылы Чапаев көшесі (қазіргі Қанай би), 32 мекенжайында орналасқан бұрынғы В.В.Куйбышев мемориалдық музейінің негізінде Көкшетау қаласының тарихы мұражайы құрылды). Музей қаланың көне тарихи бөлігінде орналасқан. Нақ осы жерде, Бұқпа жотасы баурайы мен Қопа көлі жағалауында XIX ғасырдың бірінші ширегінде Көкшетаудың іргетасы қаланған. Бөлек орналасқан бірқатар ғимараттардан тұратын музей кешені бүгінгі күні ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасырдың басындағы жергілікті ағаш сәулеті үлгісі ретінде Республикалық маңызы бар тарих ескерткіштерінің қатарына жатады.
  • Көкшетау қаласындағы «Әдебиет және өнер» мұражайы (қазақ және орыс тілдерінде экскурсиялар жүргізіледі)
  • Кеңес Одағының Батыры, жазушы, академик Мәлік Ғабдуллин мұражайы (1995 ж. 4 қыркүйекте ашылды).

Архивтер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  • Ақмола облыстық мемлекеттік архиві – ғылыми-құжаттық мекеме. 1924 ж. ұйымдастырылған.

Кітапханалар[өңдеу | қайнарын өңдеу]

М.Жұмабаев атындағы Ақмола облысының әмбебап ғылыми кітапханасы
Akmola Regional Universal Scientific Library in Kokshetau, Kazakhstan.jpg

Демалыс орындары[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Шуақты күнде Көкшетаудағы жағажай, 2022 жыл

Көкшетау қаласы жыл өткен сайын халықаралық туризм орталықтарының біріне айналуға ұмтылған қазіргі заман қаласының қайталанбас көркіне ие болуда.

Саябақтары[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  • Көкшетау қала саябағы (Демалыс паркі)
  • «Алаш арыстары» саябағы
  • «Жақып Омаров» саябағы (Шахмет Құсайынов атындағы қазақ драма театры алаңындағы саябақ)
«Алаш арыстары» саябағы Көкшетау қалалық саябақтың 2020 жылғы көрінісі. Бұл Көкшетау орталығындағы басты отбасылық көрнекті орындардың бірі.
Revolution Fighters Park in Kokshetau, Kazakhstan.jpg
View of the City Park in the summer of 2020.jpg

Бұқаралық ақпарат құралдары (БАҚ)[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Қалада дамыған телекоммуникация жүйесі бар.

Көкшетау радио-теледидар мұнарасының түнгі көрінісі

Газет-журналдары[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  • қазақ тiлiндегi Арқа ажары
  • Көкшетау
  • Акмолинская Правда — 1939 жылдан бері шығарылып келе жатқан орыс тілді газет.
  • Бұқпа
  • Степной маяк
  • Риск-Бизнес (1993 жылдың 26 қаңтарда жарнамалық газетінің бірінші нөмірі жарыққа шықты).
  • Көкшетау бүгін
  • Көкше дидары
  • Экологиялық жаршы
  • Алау
  • Денсаулық жаршысы
  • Жер шоқтығы
  • Шұғыла Көкшетау
  • Любимый город (2006 жылдың 5 қыркүйекте жаңа апталық газетінің бірінші нөмірі жарық көрді).

Телеарналары (Телевизия)[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Көкшетауда КТК, НТВ, Хабар, Хабар 24, Ел арна, Qazsport, Qazaqstan, 1-канал "Евразия", СТВ, Astana TV, НТК, 31 канал, Жетінші арна т.б. арналар жұмыс жасайды.

  • «Қазақстан - Көкшетау» — Ақмола облысының өңірлік телеарнасы.

Радио[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Көкшетауда 101,0 Qazaq radiosy, 102,0 Русское радио Азия, 102,5 Авторадио Казахстан, 103,7 Шалқар радиосы, 104,2 Европа+ Казахстан, 105,7 NS радиосы, 106,5 Радио Дача т.б. жұмыс жасайды.

Радиостанциялар
Жиілік
Атауы
Форматы
Холдингы
1 101,0 МГц Qazaq radiosy сөйлесу радиосы АО РТРК «Қазақстан»
2 102,0 МГц Русское Радио Азия орыс хиттер FM—Продакшн
3 102,5 МГц Қазақстан авторадиосы әр жылдардағы музыкалық хиттер
4 103,7 МГц Шалқар радиосы АО РТРК «Қазақстан»
5 104,2 МГц Еуропа плюс Қазақстан шетелдік хиттер FM—Продакшн
6 104,8 МГц Энерджи FM қазіргі жастар музыкасы
7 105,7 МГц NS радиосы заманауи хиттер радиосы ТРК «NS радиосы — Ұлттық Желі»
8 106,5 МГц Дача радиосы 80-90 жылдардағы әндер ООО «Крутой Медиа»
9 107,0 МГц Халық радиосы

Спорты[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Көкшетау спорт нысандары
“Бурабай” спорт кешеніне негізгі кіреберіс Көкшетау Теннис орталығы «Оқжетпес» стадионы
Sports Complex Burabay in Kokshetau, Akmola Region, Kazakhstan.jpg
Kokshetau Tennis Center.jpg
Кокшетау, стадион "Окжетпес". Начало матча "Окжетпес" - "Тобол" (25.06.2005).jpg

Қалада дене шынықтыру және спорт саласы жақсы жолға қойылған. Қалада спорт салаларында белгіленген тақырыптық және бекітілген кестеге сәйкес іс-шаралар өткізілуде.

3 стадион, 3 жүзу бассейні, 1 шаңғы базасы, 6 спорт мектебі бар. Футбол мен шайбалы хоккей - қаладағы ең танымал спорт түрлері. Бірқатар белгілі спортшылар, әлем және Олимпиада чемпиондары қаламен байланысты. «Бурабай» спорт кешені хоккейден Қазақстан чемпионатында өнер көрсететін «Арлан Көкшетау» шайбалы хоккей клубының үй аренасы болып табылады. Арлан көкшетаулық хоккейшілер 2017/2018 жылғы маусымда Қазақстан чемпионы атанды. Сондай-ақ «Арлан Көкшетау» ойыншылары 2018/2019 маусымында IIHF Құрлықтық Кубогын жеңіп алған Қазақстанның алғашқы командасы болды. Қалада қысқы спорт түрлеріне арналған мұз айдыны бар.

Көкшетау қаласының спорт клубтары
Клуб атауы Спорт түрі Ағымдағы лига Құрылған жылы Стадионы Чемпиондар
Арлан-Көкшетау (хоккей клубы) Шайбалы хоккей Шайбалы хоккейден Қазақстан чемпионаты
2009
“Бурабай” спорт кешені (1500)
1 рет
2017/2018
Оқжетпес (футбол клубы) Футбол Қазақстан Премьер Лигасы (ҚПЛ)
1957
«Оқжетпес» стадионы
0

Көкшетау мәдениетте[өңдеу | қайнарын өңдеу]

  • Көкшетауда 1890 жылдары болған этнограф және публицист Григорий Николаевич Потанин белгіледі.
  • Марина Ивановна Цветаеваның кіші сіңлісі ақын Анастасия Ивановна Цветаева Көкшетау қаласында 1966 жылы бірнеше ай тұрып, «Жастық және кәрілік» (1967; «Көкшетау» бірінші басылымында) повестін жазып шыққан. Кейін бұл повесть «Естеліктер» сериясымен «Менің Сібірім» жинағында жарық көрген.[9] Анастасия Цветаеваның Көкшетаудағы өміріне арналған экспозиция Көкшетау қаласының тарихы мұражайында ашылған болатын.[10]

Халықаралық қызметі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Көкшетауда 1 туыстас қала және 1 серіктесі бар.

Бауырлас қалалары[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Серіктестер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Қала суреттері[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Тағы қараңыз[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Ортаққорда бұған қатысты медиа санаты бар: Kokshetau

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Сыртқы сілтемелер[өңдеу | қайнарын өңдеу]