Жарқайың ауданы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Жарқайың ауданы
Статусы:

Аудан

Кіреді:

Ақмола облысы

Енеді:

1 қалалық, 16 ауылдық округ

Әкімшілік орталығы:

Державинск

Құрылған уақыты:

1955 жыл

Ресми тілі:

қазақ тілі

Тұрғыны (2010):

17 805[1]

Ұлттық құрамы:

қазақтар (46,75%), орыстар (29,20%), украиндар (9,18%), татарлар (3,12%), белорустар (2,68%), немістер (2,01%), басқалары (7,06%)[2][3]

Жер аумағы:

12 100 км²

Жарқайың ауданы картада

Жарқайың ауданы, карта

Уақыт белдеуі:

UTC+6:00

Пошта индекстері:

021100-021122[4]

Автомобиль коды:

03, C

Жарқайың ауданыАқмола облысының оңтүстік-батысындағы әкімшілік бөлік. 1955 жылы ұйымдастырылған. Жері 12,0 мың км2. Тұрғыны 24,3 мың адам (1999). Аудандағы 31 елді мекен 1 қалаға және 16 ауылдық әкімш. округтерге біріктірілген. Орталығы — Державинск қаласы Жаркайың ауданы дала белдемінде, Атбасар, Теңіз жазықтарының батысында орналасқан. Жер бедері ұсақ шоқылы, төбелі-белесті көлдік-аллювийлік жазық, абсолютті биіктігі 100 — 500 м. Климаты тым континенттік. Қысы суық, қары аз (20 см), жазы ыстық, құрғақ. Қаңтар айының орташа температурасы –17 — 18С, шілдеде 20 — 21С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 300 — 350 мм, оның басым бөлігі (50 — 60%-і) жылы маусымда жауады. Аудан жері арқылы Есіл, Тастыталды, Қарынсалды өзендерінің салалары ағып өтеді. Қар суымен толысатын ұсақ көлдер мен тоғандар көп. Солтүстігіндегі қыратты жерлерінде карбонатты қара, оңтүстігінде қызыл қоңыр топырақ қалыптасқан. Мұндай жерлер бір-бірімен ұласып жатады. Есіл аңғарының топырағы түгелдей аллювийлік шалғындық. Қарынсалды өзенінің аңғары сортаң топырақты. Тың және тыңайған жерлерді игерген жылдары аудан жерінің басым көпшілігі жыртылған. Өсімдігі, негізінен, далалық белдемге тән: жусанды, бетегелі-селеулі және астық тұқымдас өсімдіктерден тұрады. Шоққарағай, тобылғы, қараған, т.б. бұталар кездеседі. Қасқыр, түлкі, қарсақ, қоян, суыр, борсық, сарышұнақ, күзен, қосаяқ, дала тышқандары мекендейді, жазда оңтүстіктен ақ бөкен ауып келеді. Үйрек, қаз, дуадақ, т.б. далалық белдемге тән құстар кездеседі. Халықтың орташа тығызд. 1 км2-ге 2,1 адамнан келеді. Ауданда түрлі кәсіппен шұғылданатын 185 заңды тұлға тіркелген. Державинск қаласында “Авангард”, “Симба”, “Тұрмыс”, т.б. кәсіпорындар, “Агропромтехника” акционерлік қоғамы, нан зауыты, наубайхана, макарон, шұжық цехтары, диірмен, баспахана, Достық ауылында макарон, Львовское ауданында май, жарма өндіру, Уәлиханов ауылында диірмен, Пригородное, Фурманов ауылдарында май жасау цехтары жұмыс істейді. Ауыл шаруашылығымен 24 серіктестік, 668 шаруа қожалықтары, ауыл шаруашылық өнімдерін өңдеумен 10 кәсіпорын шұғылданады. Ауыл шаруашылығына жарамды жері 1161,4 мың га, оның ішінде егіндік 638 мың га, шабындық 15,1 мың га, жайылым 507,4 мың га (2000). Егін шаруашылығының басты салалары астық, картоп, көкөніс егу. 2001 жылдың басында ауданда 9,3 мың сиыр, 6,3 мың қой мен ешкі, 1,6 мың жылқы, 7,4 мың шошқа, 33,6 мың құс болды. Жарқайың ауданында 24 орта, 4 бастауыш мектеп, 2 бала-бақша, ауданы аурухана, 21 акушерлік-фельдшерлік пункт, 18 клуб пен мәдениет үйі, 22 кітапхана бар (2000). 1956 жылдан “Целинное знамя” газеті шығарылады. Аудан жері арқылы Есіл — Арқалық темір және автомобиль жолдары өтеді.

Ауылдық округтер[өңдеу]

  1. Баранкөл ауылдық округі
  2. Бірсуат ауылдық округі (Жарқайың ауданы)
  3. Гастелло ауылдық округі
  4. Далабай ауылдық округі
  5. Жаңадала ауылдық округі
  6. Костычев ауылдық округі
  7. Львов ауылдық округі
  8. Нахимов ауылдық округі
  9. Отрадный ауылдық округі
  10. Пригородный ауылдық округі (Жарқайың ауданы)
  11. Пятигорский ауылдық округі
  12. Тассуат ауылдық округі (Ақмола облысы)
  13. Тасөткел ауылдық округі (Ақмола облысы)
  14. Уәлиханов ауылдық округі (Жарқайың ауданы)
  15. Шойындыкөл ауылдық округі
  16. Құмсуат ауылдық округі
  17. Үшқарасу ауылдық округі

Дереккөздер[өңдеу]