Целиноград ауданы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Аудан
Целиноград ауданы
Әкімшілігі
Кіреді

Ақмола облысы

Енеді

17 ауылдық округ

Әкімшілік орталығы

Ақмол

Әкімі

Манат Құнантайұлы Жүнісов

Тарихы мен географиясы
Құрылған уақыты

1936 жыл

Жер аумағы

7 888 км²

Уақыт белдеуі

UTC+6:00

Тұрғындары
Тұрғыны

43 063[1] адам (2018)

Ұлттық құрамы

қазақтар (77,00%), орыстар (10,00%), немістер (3,00%), украиндар (2,00%), белорустар (2,00%), татарлар (1,00%), поляктар (1,00%), басқалары (4,00%)[2][3]

Ресми тілі

қазақ тілі

Пошта индекстері

010016-010029[4]

Автомобиль коды

03, С

Целиноград ауданы картада

Целиноград ауданы, карта

Целиноград ауданыАқмола облысының оңт.-шығысындағы әкімшілік-аумақтық бөлік (1961 жылға дейін Ақмола ауданы). 1928 ж. құрылған. Жер аумағы 8,3 мың км². Тұрғыны 46,3 мың (2006).Аудан аумағындағы 55 елді мекен 15 ауылдық округке біріктірілген. Аудан орталығы — Акмол ауыл.

Жер бедері негізінен жазық. Батысы — борпылдақ жыныстан түзілген сәл белесті жазық, шығысы — ұсақ шоқылы белесті-төбелі жазық. Кен байлықтарынан силикаттық бұйымдар жасайтын құм, кірпіш шикізаты, отқа төзімді саз, минералдық бояу, құм, қиыршықтас, т.б. кездеседі.

Климаты[өңдеу]

Климаты континенттік. Қысы суық, ызғарлы. Қаңтардың жылдық орташа температурасы –17 — 18°С, қардың орташа қалыңд. 20 см. Жазы ыстық, құрғақ. Шілденің орташа температурасы 20°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 250 — 300 мм.

Табиғат[өңдеу]


Аудан аумағынан :

Көлдері өте көп. Олардың ішіндегі басты тұщы көлдері:

Негізінен қара және қызғылт қоңыр топырақты. Аудан аумағының көп жері тың және тыңайған жерлерді игеруге байланысты жыртылған. Өсімдіктен бөрте жусан, ақ төскейшөп, бидайық, далалық сәлбен, шалғындық атқонақ пен түлкіқұйрық, селеу, бетеге, көде, өзен бойында қайың, көктерек, қарағай, терек, шегіршін, тал, шілік, т.б. бұталар өседі. Құстардан: дала бүркіті, ұзақ, сауысқан, дала бозторғайы, сары және ақ шақшақай, көкек, шалғын және дала құладыны, барылдауық үйрек,шүрегей, қамыс сұлыкеші, т.б. мекендейді, сүт қо-ректілерден: дала суыры, кіші сарышұнақ, қосаяқ, дала тоқалтісі, қасқыр, борсық, түлкі, қоян, ондатра, күзен кездеседі.

Халқы[өңдеу]

Халқы көп ұлтты. Басым бөлігін қазақтар (77,00%) құрайды. Одан басқа орыс (10,00%), украин (2%), беларусь (1%), неміс (3,0%), өзбек (0,1%), т.б. ұлт өкілдері тұрады. Халықтың орташа тығыздығы 1 км²-ге 5,0 адамнан келеді. Қрі елді мекендері:

Өнеркәсiп[өңдеу]

Ауданның өнеркәсібі мен а. ш. 2006 ж. 2650,8 млн. теңгенің өнімін шығарды. Өнеркәсіп орындарынан “Цефар” АҚ-ның (1992 жылдан) фарфор з-ты (Фарфоровое а.) жұмыс істейді. Ол 2005 ж. 8,4 мың т фарфордан жасалған асхана және ас үй ыдыстарын шығарды. Бұдан басқа “АРЭК” АҚ мен “АРЭК — энергосбыт” ЖШС-і халыққа қызмет көрсетеді. А. ш. өнімін өңдеумен 55 шағын кәсіпорын, 273 шаруа қожалығы, 11,4 мың жеке шаруашылықтар шұғылданады (2005). Олардың ішінде 2 ААҚ, 17 ЖШС, 1 ӨК, 1 АҚ, 1 ауданы мемл. кәсіпорын, 1 ұжымдық серіктестік, т.б. бар. Осылардың қарамағында 7 шұжық цехы, 3 шағын диірмен, 3 макарон цехы, 2 сүт өңдейтін блок, 1 май сығатын цех, 3 наубайхана, т.б. жұмыс істейді. Аудан аумағында а. ш-на жарамды жер аумағы 834,5 мың га, оның ішінде жыртылған жер 411,6 мың га, шабындығы 33,1 мың га, жайылымы 325,4 мың га, орманы 400 га. 247,8 мың га егістік жердің 229,8 мың гасына дәнді дақылдар егілген; малазықтық дақылдар 16,6 мың га жерге егілді (2006). 2007 жылдың басында ауданда 33,0 мың мүйізді ірі қара, 24,3 мың қой мен ешкі, 7,9 мың жылқы, 7,6 мың шошқа, 515,5 мың құс болды. Олардан 10,0 мың т ет (тірі салмағы), 41,9 мың т сүт, 55,3 млн. жұмыртқа өндірілді. Ауданда 2006 ж. басында 1 балабақша, 26 орта, 14 орталау, 10 бастауыш мектеп, кәсіптік-техн. мектеп, 1 жоғары оқу орнының бөлімшесі, 1 музыка, 1 спорт мектебі, 62 клуб, 68 кітапхана, 15 отбасылық-дәрігерлік емхана, 31 фельдш.-акушерлік пункт болды. Автомобиль жолы жақсы дамыған, олар Астана, Көкшетау, т.б. елді мекендермен байланыстырады. Аудан аумағы арқылы Астана — Қараталды (Қарталы), Қарағанды — Петропавловск, Астана — Павлодар темір жол өтеді.

Дереккөздер[өңдеу]